Κάμερες στις εξετάσεις οδήγησης: υπογραφή, όχι εφαρμογή

Στις 20 Οκτωβρίου υπογράφηκε σύμβαση για ένα σύστημα με τρεις λειτουργίες: θα κληρώνει εξεταστές, θα καταγράφει την πρακτική εξέταση για δίπλωμα οδήγησης και θα δέχεται ηλεκτρονικές ενστάσεις. Ο ορίζοντας ολοκλήρωσης είναι 24 μήνες (Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης). Για όποιον δίνει εξετάσεις τους επόμενους μήνες δεν αλλάζει τίποτα ακόμη. Η ίδια υπόσχεση είχε δοθεί και το 2021, και δεν έφτασε ποτέ στο αυτοκίνητο της εξέτασης.

Το 2021 και η σύμβαση που λύθηκε

Τα ρεπορτάζ συνδέουν την οπτικοακουστική καταγραφή των πρακτικών εξετάσεων με τον ν. 4850/2021, που ψηφίστηκε όταν υπουργός ήταν ο Κώστας Αχ. Καραμανλής (ΕφΣυν). Για να εφαρμοστεί η πρόβλεψη, το υπουργείο είχε συνάψει σύμβαση με το ΕΚΕΤΑ (το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης) για μια πλατφόρμα διαφανούς εξέτασης. Σύμφωνα με το Έθνος, τα παραδοτέα κρίθηκαν μη παραλήψιμα και η σύμβαση λύθηκε στις αρχές του 2024 χωρίς λειτουργικό σύστημα.

Το λογισμικό δεν ήταν το μόνο εμπόδιο. Δημοσίευμα αποδίδει σε πηγές του κλάδου ότι η εφαρμογή χρειαζόταν περίπου 20 υπουργικές αποφάσεις. Ο αριθμός δεν έχει επαληθευθεί από κατάλογο πράξεων (Έθνος).

Τι υπογράφηκε και τι θα άλλαζε για τον υποψήφιο

Η νέα σύμβαση είναι προγραμματική, δηλαδή συμφωνία δημόσιων φορέων για κοινό έργο. Την υπέγραψαν στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ο αναπληρωτής υπουργός Γιώργος Κώτσηρας, ο γενικός γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και ένας εκπρόσωπος του ΙΤΕ, παρουσία του υπουργού Δημήτρη Παπαστεργίου (Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης). Το σύστημα θα το στήσει η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων μαζί με το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ.

Σήμερα ο υποψήφιος τελειώνει τα μαθήματα και μετά τον εξετάζει στην πράξη η Υπηρεσία Μεταφορών της Περιφερειακής Ενότητάς του (gov.gr). Με το νέο σχέδιο ο εξεταστής θα ορίζεται με κλήρωση, η πρακτική εξέταση θα καταγράφεται ψηφιακά και όποιος αμφισβητεί το αποτέλεσμα θα κάνει ένσταση ηλεκτρονικά. Προβλέπονται επίσης ψηφιακό παρουσιολόγιο μαθημάτων, εφαρμογή για τους εξεταστές και εφαρμογή για την εκμάθηση του ΚΟΚ. Η ανακοίνωση πάντως δεν αναφέρει πουθενά τη λέξη «κάμερες» και δεν εξαγγέλλει νέο παράβολο. Τίποτα στο υλικό δεν δείχνει ότι θα αλλάξει το κόστος του διπλώματος.

Ο προϋπολογισμός είναι 2,1 εκατ. ευρώ (ακριβώς 2.101.800 ευρώ με ΦΠΑ), όμως δεν αντιστοιχεί στο κόστος της καταγραφής (Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης). Το ίδιο ποσό καλύπτει και υπηρεσίες για οδηγούς, την αντικατάσταση πινακίδων και τη διαχείριση των κρατικών πινακίδων.

Τρία σημεία που θα κρίνουν την εφαρμογή

Το πρώτο είναι η ημερομηνία έναρξης. Το μόνο επίσημο χρονοδιάγραμμα αφορά την ολοκλήρωση όλου του έργου, δηλαδή περίπου τον Οκτώβριο του 2028 αν μετρήσει κανείς από την υπογραφή, και δεν ορίζει πότε θα γίνει η πρώτη εξέταση με καταγραφή (Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης). Ρεπορτάζ της Καθημερινής αναφέρει ως στόχο μια νομοθετική κίνηση τον Νοέμβριο. Αυτό όμως δεν είναι ημερομηνία λειτουργίας.

Το δεύτερο είναι ο τρόπος καταγραφής. Η πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εκπαιδευτών Οδήγησης, Έφη Λέντζιου, είπε στην ΕΡΤ ότι ο κλάδος στηρίζει την καταγραφή, αλλά οι τεχνικές προδιαγραφές πρέπει ακόμη να οριστούν επίσημα. Από την άλλη, ο γενικός γραμματέας Μεταφορών Στέλιος Σακαρέτσιος δηλώνει, κατά την ΕφΣυν, ότι οι λεπτομέρειες της τεχνικής λύσης έχουν ξεκαθαρίσει. Οι δύο μπορεί να μιλούν για διαφορετικά στάδια. Όσο όμως δεν δημοσιεύεται τεχνικό κείμενο, κανείς εκτός υπουργείου δεν ξέρει τι έχει οριστικοποιηθεί.

Το τρίτο είναι ποιος κρίνει την ένσταση. Δεν έχουν ανακοινωθεί το όργανο που αποφασίζει, οι προθεσμίες και το αν ο υποψήφιος παίρνει αντίγραφο της καταγραφής. Δεν έχει ανακοινωθεί ούτε ποιος θα παραλάβει τα παραδοτέα του έργου, που είναι το σημείο όπου σκόνταψε η προηγούμενη σύμβαση. Αν η καταγραφή έχει εικόνα και ήχο, ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ) απαιτεί να οριστεί για ποιο σκοπό κρατείται το υλικό, ποιος έχει πρόσβαση και για πόσο φυλάσσεται.

Η κάμερα έχει και όρια. Ρεπορτάζ για υπόθεση στα Τρίκαλα περιγράφει καταδίκες υπαλλήλων και ιδιοκτητών σχολών για παρατυπίες στην εκπαίδευση και στις εξετάσεις. Μια παρατυπία μπορεί να γίνει και στη θεωρία, στις παρουσίες ή σε μια βεβαίωση, εκεί όπου η καταγραφή της οδήγησης δεν φτάνει. Καμία μέτρηση δεν δείχνει ακόμη ότι η κλήρωση ή οι κάμερες μειώνουν τη δωροδοκία στις ελληνικές εξετάσεις.

Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών χρωστά πλέον μια ημερομηνία, όχι άλλη μία υπογραφή: πότε θα καταγραφεί η πρώτη πρακτική εξέταση και πότε θα κριθεί ηλεκτρονικά η πρώτη ένσταση. Μέχρι τότε, ο υποψήφιος του 2026 εξετάζεται ακριβώς όπως ο υποψήφιος του 2021, με μία υπόσχεση παραπάνω.