Καλύτερη σοδειά, περισσότερη πείνα στο Αφγανιστάν

Όταν το Associated Press επισκέφθηκε το παιδιατρικό νοσοκομείο Indira Gandhi στην Καμπούλ, βρήκε κατειλημμένες και τις 20 κλίνες της πτέρυγας υποσιτισμού. Εκεί η 25χρονη Μαλίκα φοβόταν για την τρίχρονη κόρη της, την Καλσούμ, γιατί είχε ήδη χάσει μια άλλη κόρη από υποσιτισμό (AP). Κι όμως, το 2026 οι καλύτερες βροχές στήριξαν τη γεωργική παραγωγή (FAO/WFP). Παρά τη σοδειά, το IPC, ο διεθνής μηχανισμός ταξινόμησης της πείνας, προβλέπει ότι οι Αφγανοί σε «Κρίση» ή χειρότερη κατάσταση θα αυξηθούν από 15,9 εκατ. το φθινόπωρο σε 19,2 εκατ. τον χειμώνα (IPC).

Η σοδειά μετρά, ιδίως για όσους ζουν από τη γη. Τα τρόφιμα όμως δεν είναι προσιτά σε όποιον δεν έχει εισόδημα, όπως επισήμανε ο Richard Trenchard, εκπρόσωπος του FAO, του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO/WFP). Κατά το IPC, λιγότερα εποχικά μεροκάματα και πιεσμένα εισοδήματα αφήνουν τις οικογένειες χωρίς μετρητά, ενώ τα τρόφιμα και οι μεταφορές μένουν ακριβά. Παράλληλα, οι επιστροφές από τις γειτονικές χώρες αυξάνουν τη ζήτηση και η βοήθεια που κάλυπτε το κενό μειώνεται (IPC).

Η OCHA, το γραφείο συντονισμού ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ, προσθέτει ότι μία καλή χρονιά δεν επανορθώνει τις ζημιές από διαδοχικά χρόνια ξηρασίας (ΟΗΕ). Η ανάλυση δεν δημοσιεύει πόσους από τους νέους πεινασμένους προσθέτει κάθε αιτία. Η σύγκριση έχει επίσης εποχική διάσταση: το φθινόπωρο έρχεται αμέσως μετά τη συγκομιδή, ο χειμώνας όχι.

Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και την OCHA, στο πρώτο εννεάμηνο του 2026 επέστρεψαν περίπου 1,3 εκατ. Αφγανοί από το Πακιστάν και το Ιράν (Ύπατη Αρμοστεία και OCHA). Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης εξέτασε ένα δείγμα επιστρεφόντων. Το 54% των νοικοκυριών δεν κάλυπτε βασικές ανάγκες και το 77% ζούσε σε προσωρινό κατάλυμα (Afghanistan International).

Τι σημαίνουν οι βαθμίδες

Η βαθμίδα 3, η «Κρίση», σημαίνει σοβαρά κενά στη διατροφή. Μπορεί επίσης να σημαίνει ότι η οικογένεια καλύπτει τα ελάχιστα μόνο ξοδεύοντας ό,τι την κρατά όρθια. Η βαθμίδα 4, η «Έκτακτη ανάγκη», σημαίνει βαρύτερα κενά και ακραίες στρατηγικές επιβίωσης· εκεί η πρόβλεψη ανεβαίνει από 3,4 σε 5 εκατ. ανθρώπους (IPC). Η συνολική αύξηση, περίπου 3,3 εκατ. άνθρωποι, είναι πρόβλεψη για τον χειμώνα. Δεν μετρά όσους ήδη πεινούν (FAO/WFP).

Η ξεχωριστή ανάλυση διατροφής προβλέπει ότι το 2027 θα χρειαστούν θεραπεία για οξύ υποσιτισμό πάνω από 4 εκατ. παιδιά, από έξι μηνών έως πέντε ετών. Σχεδόν 1,1 εκατ. από αυτά θα έχουν τη σοβαρή μορφή. Θεραπεία θα χρειαστούν επίσης σχεδόν 1,3 εκατ. έγκυοι ή θηλάζουσες (IPC, UNICEF). Οι αριθμοί αφορούν τις ανάγκες όλης της χρονιάς, όχι ασθενείς την ίδια στιγμή.

Λιγότερες κλινικές για περισσότερα παιδιά

Η δυνατότητα θεραπείας όμως μικραίνει. Στις 20 Οκτωβρίου η εκπρόσωπος της OCHA Olga Cherevko είπε στη Γενεύη ότι περίπου το ένα τρίτο των διατροφικών μονάδων της χώρας έχει κλείσει ή έχει αναστείλει υπηρεσίες, κυρίως λόγω περικοπών χρηματοδότησης (ΟΗΕ). Δεν έχει δημοσιοποιηθεί πόσες ακριβώς μονάδες κλείσανε ούτε από πότε.

Στο Indira Gandhi, ο γιατρός Mohammad Arif Hassanzai είπε στο AP ότι το νοσοκομείο, λόγω χωρητικότητας, δέχεται μόνο τα σοβαρά περιστατικά. Ο John Aylieff, διευθυντής του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος (WFP) στη χώρα, εκτίμησε ότι ο οργανισμός διαθέτει μόλις το 12% της χρηματοδότησης του 2022. Είπε επίσης ότι οι κλινικές απορρίπτουν έξι στους επτά υποσιτισμένους γυναίκες και παιδιά (AP). Στις αρχές Οκτωβρίου το ανθρωπιστικό σχέδιο του 2026 είχε καλυφθεί κατά περίπου 31%. Ο επικεφαλής ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ Tom Fletcher ενέκρινε έκτακτα 18 εκατ. δολάρια, αλλά δεν είναι γνωστό αν ξανάνοιξαν οι μονάδες (Pajhwok).

Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν δίνει άλλη εξήγηση. Στις 19 Οκτωβρίου ο επικεφαλής της αφγανικής Ερυθράς Ημισελήνου Shihabuddin Delawar απέδωσε τη μείωση της βοήθειας στο ότι η διεθνής κοινότητα δεν αναγνωρίζει την κυβέρνηση. Ο εκπρόσωπος Zabihullah Mujahid αρνείται ότι οι αρχές παρεμβαίνουν στη διανομή (Afghanistan International). Η OCHA όμως κατέγραψε τον Ιούλιο 30 περιστατικά παρεμπόδισης, σύμφωνα με το BBC Dari. Ανάμεσά τους ήταν παρεμβάσεις στην επιλογή δικαιούχων και περιορισμοί στις γυναίκες εργαζόμενες, και ακολούθησαν 18 προσωρινές αναστολές προγραμμάτων (BBC Dari). Αυτές οι διακοπές του Ιουλίου είναι ξεχωριστές από τις διατροφικές μονάδες που περιέγραψε η OCHA τον Οκτώβριο. Η Καμπούλ παρουσιάζει την πείνα ως συνέπεια της μη αναγνώρισης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η βοήθεια στενεύει και από τις περικοπές των δωρητών και από τις ίδιες τις αρχές.

Τους επόμενους μήνες, τρόφιμα θα υπάρχουν στις αγορές του Αφγανιστάν. Το πόσα παιδιά θα φτάσουν σε κρεβάτι σαν της Καλσούμ θα εξαρτηθεί από δύο πράγματα: αν οι οικογένειές τους έχουν χρήματα να αγοράσουν φαγητό και αν η κλινική της περιοχής τους είναι ακόμη ανοιχτή.