Ο ισραηλινός στρατός πέρασε τον Λιτάνι

Πάνω σε μια ράχη ανατολικά της Ναμπατίγια, σε υψόμετρο που βλέπει τον Λιτάνι, τον δρόμο προς το Μαρτζαγιούν και την Άνω Γαλιλαία, στέκει ένα μεσαιωνικό φρούριο των Σταυροφόρων: το Μποφόρ, ή Qalaat al-Shaqif. Στις 26 Μαΐου, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι ανέλαβε «επιχειρησιακό έλεγχο» της ράχης (IDF), και μέσα σε λίγες μέρες ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιβεβαίωσε ότι οι δυνάμεις του πέρασαν τον ποταμό Λιτάνι και κατέλαβαν «δεσπόζουσες θέσεις». Πρόκειται για τη βαθύτερη χερσαία εισβολή στον Λίβανο εδώ και 26 χρόνια (AP).

Η νέα ισραηλινή κίνηση δεν είναι γενικευμένη κατάληψη του νότιου Λιβάνου, αλλά συντεταγμένη προώθηση σε έναν περιορισμένο άξονα ανατολικά της πόλης Ναμπατίγια και βόρεια του Λιτάνι (Le Monde). Δεν επιβεβαιώνεται είσοδος σε Ναμπατίγια, Τύρο ή Μαρτζαγιούν. Για την Τύρο, αυτό που υπάρχει είναι αεροπορικό πλήγμα κοντά στο Hiram Hospital, με 25 έως 30 τραυματίες εργαζόμενους υγείας, σοβαρές υλικές ζημιές, αναγκαστική μετακίνηση ασθενών εντός του κτιρίου και προσωρινό κλείσιμο των επειγόντων (RTÉ, Ahram).

Γιατί το Μποφόρ δεν είναι ένας λόφος

Το φρούριο έχει διπλή αξία. Στρατιωτικά, ελέγχει οπτικά τον Λιτάνι και τους άξονες κίνησης μέχρι τα ισραηλινά σύνορα, ιδανική θέση για παρατήρηση, κατεύθυνση πυρών και αντιαρματικά. Πολιτικά, είναι σύμβολο. Πριν το 1982 χρησιμοποιήθηκε από την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ). Μετά την ισραηλινή εισβολή, εντάχθηκε στη δομή της 18ετούς κατοχής του νότιου Λιβάνου και έγινε ένα από τα εμβλήματα της παλιάς «ζώνης ασφαλείας» που διατηρήθηκε ως το 2000 (Asharq Al-Awsat). Η UNESCO το έχει θέσει σε καθεστώς ενισχυμένης προστασίας ως πολιτιστικό μνημείο. Όταν Ισραηλινοί στρατιώτες υψώνουν ξανά τη σημαία τους εκεί, η εικόνα δεν είναι τακτική. Είναι μνήμη.

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς το είπε καθαρά: το Μποφόρ είναι «μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές θέσεις» για την προστασία της Γαλιλαίας (Ynet). Ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι μιλάει για «εμβάθυνση και επέκταση» του ισραηλινού κρατήματος, για ζώνες ασφαλείας πέρα από τα σύνορα, όχι για περιορισμένη εκκαθάριση.

Η Απόφαση 1701 αδειάζει στο πεδίο

Εδώ ξεκινά το διπλωματικό πρόβλημα. Η Απόφαση 1701 του ΟΗΕ, που τερμάτισε τον πόλεμο του 2006, προβλέπει συγκεκριμένη αρχιτεκτονική: η ζώνη ανάμεσα στη Γαλάζια Γραμμή (την προσωρινή γραμμή που χάραξε ο ΟΗΕ το 2000 για να επαληθεύσει την ισραηλινή αποχώρηση, όχι επίσημα διεθνή σύνορα) και στον ποταμό Λιτάνι μένει χωρίς ένοπλο προσωπικό πέρα από τον Λιβανικό Στρατό και την ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ, τη UNIFIL. Η UNIFIL δεν έχει εντολή να αφοπλίσει η ίδια τη Χεζμπολάχ. Παρακολουθεί, αναφέρει, στηρίζει τις λιβανικές αρχές (RTÉ).

Η ισραηλινή παρουσία βόρεια του Λιτάνι αντιστρέφει αυτή τη λογική. Από μια ζώνη που υποτίθεται ότι ελέγχεται από τον Λιβανικό Στρατό και την ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ, μετατρέπεται στην πράξη σε ισραηλινή. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ έχει καταγγείλει εντατικές επιχειρήσεις, αναφορές χερσαίων εισβολών βόρεια του ποταμού και περιορισμούς στην ελευθερία κίνησης της UNIFIL (UN). Στις 15 Μαΐου, Ισραήλ και Λίβανος είχαν συμφωνήσει σε παράταση εκεχειρίας 45 ημερών (Euronews). Έντεκα μέρες μετά, ισραηλινές δυνάμεις βρίσκονταν ήδη βόρεια του ποταμού.

Το γαλλικό «μείζον σφάλμα»

Η πιο σκληρή ευρωπαϊκή αντίδραση ήρθε από το Παρίσι, που ιστορικά λειτουργεί ως εξωτερικός εγγυητής της λιβανικής κρατικότητας. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό χαρακτήρισε την προέλαση «faute majeure», μείζον σφάλμα αντίθετο στο διεθνές δίκαιο, και ζήτησε έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας (Le Dauphiné, Asharq Al-Awsat). Η λιβανική κυβέρνηση μιλάει για «πολιτική καμένης γης», αλλά συνεχίζει τις αμερικανομεσολαβημένες συνομιλίες ως τη λιγότερο δαπανηρή επιλογή (Arab News, Shafaq). Η παράλυση είναι απόλυτη: ο Λιβανικός Στρατός αναφέρει τραυματισμούς στρατιωτών του από ισραηλινά drones κοντά στη Ναμπατίγια, παρότι ο ίδιος δεν συμμετέχει στις μάχες.

Τα γαλλικά εργαλεία είναι έμμεσα. Μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, παρουσία στη UNIFIL, στήριξη του Λιβανικού Στρατού. Χωρίς αμερικανική πίεση, δεν είναι εργαλεία καταναγκασμού απέναντι σε ένα Ισραήλ που κρατά ήδη το Μποφόρ.

Η Αθήνα, η οποία κάθεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας (To Brief), καλείται τώρα να διαχειριστεί το γαλλικό αίτημα για έκτακτη σύγκληση, ισορροπώντας ανάμεσα στη στενή σχέση με το Ισραήλ, τη γαλλοευρωπαϊκή γραμμή υπέρ της 1701 και την αρχή ότι το πλαίσιο του ΟΗΕ δεν πρέπει να αντικατασταθεί στην πράξη από μονομερή ισραηλινή ζώνη ασφαλείας.

Η παλιά ζώνη του 1985-2000 έγινε παγίδα φθοράς: απομονωμένα φυλάκια, σταθερές απώλειες, τελικά αποχώρηση. Στο ίδιο φρούριο, με τους ίδιους στρατηγικούς συλλογισμούς, η ιστορία δεν υπόσχεται διαφορετική κατάληξη. Μόνο ότι αυτή τη φορά κανείς δεν προσποιείται ότι η εκεχειρία είναι κάτι παραπάνω από χαρτί.