Το Ισραήλ υπόσχεται προεκλογικά πόλεμο και εκτοπισμό στη Γάζα

Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατζ, προειδοποίησε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι, αν η Χαμάς δεν αφοπλιστεί, το Ισραήλ θα επιστρέψει σε πόλεμο μεγάλης κλίμακας στη Γάζα και θα προχωρήσει στην απομάκρυνση των Παλαιστινίων. Ο στρατός, είπε, είναι έτοιμος να «ολοκληρώσει το έργο» εναντίον της Χαμάς «μόλις δοθεί η εντολή» (Times of Israel · AFP/Straits Times). Το καινούργιο είναι η ρητή αλυσίδα: η αναμενόμενη αποτυχία του αφοπλισμού οδηγεί σε νέα επίθεση, κι εκείνη στην εφαρμογή του σχεδίου εκτοπισμού. Η δήλωση έρχεται ενόσω ισχύει η εκεχειρία του Οκτωβρίου 2025, που πάγωσε αλλά δεν τερμάτισε τον πόλεμο.

Η δήλωση δεν έγινε σε στρατιωτική ενημέρωση ή σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, αλλά σε ανταλλαγή αναρτήσεων στο Χ. Αφορμή ήταν ο ισραηλινός ισχυρισμός ότι σκοτώθηκε ο διοικητής της Ταξιαρχίας Ράφα της Χαμάς. Ο απόστρατος ταξίαρχος Οφέρ Βίντερ, αρχηγός του νέου δεξιού κόμματος Amcha Yisrael, ρώτησε πώς, μετά από τρία χρόνια πολέμου, η Χαμάς εξακολουθεί να έχει διοικητή και ταξιαρχία εκεί. Ο Κατζ απάντησε ότι ο Βίντερ «δεν είναι ενημερωμένος» και κατέληξε στη γραμμή που έθεσε δημόσια: πρώτα η εξάλειψη της Χαμάς, ύστερα η «μετανάστευση» (Channel 14). Ο Βίντερ ανταπάντησε: «Επιτεύγματα υπάρχουν. Νίκη δεν υπάρχει. Εθελοντική μετανάστευση δεν υπάρχει» (Israel Hayom).

Η κόντρα εξηγείται μόνο μέσα στο προεκλογικό ημερολόγιο. Οι κάλπες έχουν οριστεί για τις 27 Οκτωβρίου, και ο χώρος δεξιά του Νετανιάχου πλειοδοτεί για το ποιος θα πετύχει την απομάκρυνση. Κατζ και Βίντερ δεν διαφωνούν στον στόχο, την ήττα της Χαμάς και την «εθελοντική μετανάστευση»· διαφωνούν στο ποιος μπορεί να τον υλοποιήσει. Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ έχει ήδη μετατρέψει την απομάκρυνση σε αριθμημένο κομματικό πρόγραμμα, την «Αποσύνδεση 710», όνομα που παραπέμπει στην ισραηλινή αποχώρηση από τη Γάζα το 2005, με στόχο 250.000 αναχωρήσεις τον πρώτο χρόνο και σχεδόν 1,9 εκατομμύρια σε επτά χρόνια (Ynet). Οι δημοσκοπήσεις διαφωνούν για τη δύναμη του Λικούντ, συμφωνούν όμως ότι ο χώρος δεξιότερά του κρατά τη δυναμική του (Maariv, i24NEWS).

Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο. Στις 2 Σεπτεμβρίου ο Κατζ είχε πει ότι «δεν υπάρχει πραγματική λύση» χωρίς μετανάστευση και ότι το Ισραήλ έχει οργανωθεί για έξοδο από ξηρά, θάλασσα και αέρα, περιμένοντας αμερικανική στήριξη και χώρες υποδοχής (Al Jazeera), θέση που είχαμε ήδη καταγράψει (To Brief). Εκείνο που πρόσθεσε η 16η Σεπτεμβρίου δεν ήταν νέα κρατική απόφαση, αλλά η ρητή σύνδεση του σχεδίου με την επιστροφή στον πόλεμο.

Η σύνδεση αυτή όμως δεν προκύπτει από το κείμενο της εκεχειρίας. Το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων συνδέει τον αφοπλισμό της Χαμάς με σταδιακή ισραηλινή αποχώρηση, υπό διεθνή επαλήθευση (Board of Peace, JNS). Η Χαμάς έχει αποδεχθεί επί της αρχής αυτή τη σταδιακή διαδικασία υπό παλαιστινιακή διαχείριση, όχι άνευ όρων παράδοση όλων των όπλων στο Ισραήλ, ενώ η κυβέρνηση Νετανιάχου ζητά πλήρη αφοπλισμό πριν από κάθε αποχώρηση. Το δημοσιευμένο σχέδιο δεν ορίζει πουθενά ότι η αποτυχία του αφοπλισμού ενεργοποιεί αυτόματα νέο πόλεμο (International Crisis Group). Η αλυσίδα του Κατζ είναι μονομερής πολιτική γραμμή, όχι συμβατικός όρος.

Το ίδιο ισχύει για τη λέξη «μετανάστευση». Το άρθρο 49 της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης απαγορεύει τις αναγκαστικές μεταφορές πληθυσμού από κατεχόμενο έδαφος και επιτρέπει μόνο προσωρινή εκκένωση για την ασφάλεια των αμάχων, με υποχρέωση επιστροφής (ICRC). Η «εθελοντική» αναχώρηση παύει να είναι εθελοντική όταν η παραμονή γίνεται αβίωτη από βομβαρδισμούς και αποκλεισμό και δεν υπάρχει εγγύηση επιστροφής. Καμία χώρα, εξάλλου, δεν έχει δεχθεί τους Παλαιστινίους: η Αίγυπτος επανέλαβε στις 16 Σεπτεμβρίου την απόρριψη κάθε εκτοπισμού (Ahram), ενώ, σύμφωνα με δημοσίευμα, οκτώ αραβικά και μουσουλμανικά κράτη είχαν καταδικάσει από κοινού τα σχέδια Κατζ και Μπεν-Γκβιρ δέκα ημέρες νωρίτερα (Malay Mail).

Ο ίδιος ο αμερικανικός σύμμαχος τραβά κόκκινη γραμμή. Ο πρέσβης στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι δήλωσε ότι δεν υπάρχει σχέδιο να εκδιωχθούν Παλαιστίνιοι «παρά τη θέλησή τους» (Reuters, Ahram). Και το «έτοιμος» του Κατζ σημαίνει ικανότητα εκτέλεσης αν ληφθεί απόφαση, όχι απόφαση που ελήφθη: δεν εντοπίστηκε δημόσια νέα απόφαση του υπουργικού συμβουλίου, γραπτή επιχειρησιακή διαταγή, ειδική επιστράτευση ή εγκεκριμένο κρατικό κονδύλι, παρά μόνο η κομματική πρόταση του Μπεν-Γκβιρ. Σύμφωνα μάλιστα με το ισραηλινό κανάλι 13, δημοσιονομικό κενό περίπου 40 δισεκατομμυρίων σέκελ οδηγεί αντιθέτως σε αποδέσμευση εφέδρων (13TV).

Έξι εβδομάδες πριν από τις κάλπες, ο νέος πόλεμος και η έξοδος των Παλαιστινίων υπάρχουν ως προεκλογική υπόσχεση. Η εντολή που θα τα μετέτρεπε σε επιχείρηση δεν έχει δοθεί, και καμία χώρα δεν έχει δεχθεί να ανοίξει τα σύνορά της σε όσους ο Κατζ υπόσχεται να «μεταναστεύσει».