Το Ισραήλ εγκρίνει διεθνή δύναμη στη Γάζα υπό όρους

Το ισραηλινό συμβούλιο ασφαλείας ενέκρινε την Κυριακή ένα νομικό πλαίσιο για την είσοδο μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης στη Γάζα (Reuters/Daily Maverick). Πρόκειται για τη λεγόμενη International Stabilization Force (ISF), τη διεθνή δύναμη σταθεροποίησης που προβλέπει το αμερικανικό σχέδιο για τη «μετά» τον πόλεμο Γάζα. Το Ισραήλ ανοίγει τον δρόμο, κρατώντας όλα τα κλειδιά. Και το θέμα αφορά άμεσα την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα έχει ήδη αφήσει ανοιχτό ενδεχόμενο συμμετοχής.

Το πιο συγκεκριμένο στοιχείο της απόφασης είναι νομικό, όχι επιχειρησιακό. Η δύναμη θα λάβει ασυλία βάσει του ισραηλινού νόμου περί ασυλιών διεθνών οργανισμών. Θα κινείται μόνο σε περιοχές εκτός ελέγχου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και θα λειτουργεί σε «πλήρη συντονισμό» με αυτές (Times of Israel). Το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το βέτο μέσα στο πλαίσιο

Εδώ κρύβεται η παγίδα. Κάθε πραγματική είσοδος προσωπικού θα χρειάζεται ξεχωριστή έγκριση από τρία πρόσωπα: τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον υπουργό Άμυνας Ισραέλ Κατς και τον υπουργό Εξωτερικών Γκιντεόν Σαάρ (Times of Israel). Παράλληλα, το Ισραήλ κρατά το δικαίωμα να επιλέγει ποιες χώρες συμμετέχουν: μόνο «φιλικά» κράτη, με ειρηνευτική σχέση και χωρίς εχθρική δράση εναντίον του σε διεθνή φόρα (Al Jazeera).

Το ζήτημα της «ελευθερίας δράσης» που είχε κολλήσει το σχέδιο για μήνες δεν λύθηκε υπέρ μιας αυτόνομης αποστολής. Ενσωματώθηκε μέσα στο ίδιο το σχήμα. Θεσμικά, η δύναμη αυτή δεν θυμίζει τους κυανόκρανους του ΟΗΕ, που έχουν σαφή εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας και δική τους αλυσίδα διοίκησης, όπως η UNIFIL (η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στον Λίβανο) (UNIFIL). Μοιάζει περισσότερο με την MFO (Multinational Force and Observers, την Πολυεθνική Δύναμη Παρατηρητών στο Σινά), που δεν είναι αποστολή του ΟΗΕ αλλά ad hoc σχήμα υπό αμερικανικό συντονισμό (MFO). Χωρίς δημοσιευμένους κανόνες εμπλοκής και αλυσίδα διοίκησης, το κρίσιμο ερώτημα μένει ανοιχτό: ποιος λογοδοτεί όταν σκοτώνονται άμαχοι, ένα ερώτημα που ήδη βαραίνει τη διεθνή τεκμηρίωση κατά του Ισραήλ (To Brief).

Γιατί οι υποψήφιοι διστάζουν

Αυτό εξηγεί γιατί η δύναμη υπάρχει στα χαρτιά αλλά όχι στο πεδίο. Οκτώ υπουργοί Εξωτερικών, από την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία μέχρι την Τουρκία, το Πακιστάν και την Ινδονησία, έθεσαν κοινές κόκκινες γραμμές: πλήρης ισραηλινή αποχώρηση, σαφής παλαιστινιακή εντολή, μη εκτοπισμός και οδός προς κρατικότητα (Pakistan MOFA). Η Ινδονησία, που είχε συνδεθεί με ιδέα συνεισφοράς έως και 8.000 στρατιωτών, εμφανίζει τη δέσμευσή της παγωμένη όσο οι όροι αυτοί δεν ικανοποιούνται (Euronews). Ο λόγος είναι εσωτερικός: καμία μουσουλμανική κυβέρνηση δεν θέλει να κατηγορηθεί ότι στέλνει στρατό να διαχειριστεί μια κατοχική τάξη με άλλο όνομα.

Το ίδιο δίλημμα φτάνει στην Αθήνα. Δεν εντοπίστηκε δημόσια νέα επίσημη ελληνική επιβεβαίωση συμμετοχής. Υπάρχει όμως πολιτική νύξη του Γιώργου Γεραπετρίτη για πιθανή ελληνική συμβολή (To Vima) και κοινοβουλευτική αξίωση της αντιπολίτευσης για φερόμενη παρουσία Ελλήνων στελεχών σε αμερικανικό κέντρο συντονισμού στο Ισραήλ, χωρίς ενημέρωση της Βουλής (The Press Project). Πρόκειται για γκρίζα ζώνη: πολιτική διαθεσιμότητα, όχι δημόσιο κείμενο απόφασης με εντολή, κανόνες εμπλοκής και νομικό καθεστώς προσωπικού.

Αν η δύναμη συγκροτηθεί ως αμερικανο-ισραηλινός μηχανισμός, μια ελληνική συμμετοχή δεν θα είναι «ανθρωπιστική βοήθεια με στολή». Θα είναι ένταξη στην αρχιτεκτονική ασφαλείας που σχεδιάζει το Ισραήλ για τη Γάζα, με κόστος στη σχέση με τον αραβικό κόσμο και στην εικόνα μιας χώρας που επικαλείται το διεθνές δίκαιο απέναντι στην Τουρκία. Το ερώτημα που κρίνεται δεν είναι αν εγκρίθηκε μια δύναμη, αλλά αν εγκρίθηκε αποστολή με πραγματική εντολή ή μια διεθνής πρόσοψη πάνω σε διαρκή ισραηλινό έλεγχο. Με τρεις υπουργούς να κρατούν βέτο σε κάθε βήμα, η απάντηση προς το παρόν γέρνει προς το δεύτερο.