Το Ισραήλ απορρίπτει τη σειρά του σχεδίου Τραμπ: Πρώτα αφοπλισμός, μετά αποχώρηση

Ο Νετανιάχου λέει «όχι» στο 15σημο αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα, όχι επειδή αρνείται τον αφοπλισμό της Χαμάς, αλλά επειδή απαιτεί να προηγηθεί ολόκληρος πριν κουνηθεί ο στρατός. Η διαφορά σειράς κρατά όμηρη τη μετάβαση στη μεταπολεμική φάση.

Δύο αντίθετες σειρές βημάτων μπλοκάρουν την οριστική εκεχειρία στη Γάζα. Το αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων θέλει τα βαριά όπλα της Χαμάς να μπαίνουν σταδιακά σε παλαιστινιακή διαχείριση, υπό διεθνή πιστοποίηση, ενώ ο ισραηλινός στρατός αποχωρεί σε φάσεις παράλληλα. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ζητά το ακριβώς αντίστροφο: πρώτα πλήρης και «γνήσιος» αφοπλισμός, «βαρύ, ελαφρύ, κάθε οπλισμό», και μόνο μετά θα αποχωρήσει ο ισραηλινός στρατός (IDF) (Reuters, DW). Για τον αναγνώστη που παρακολουθεί μια εκεχειρία που σκοτώνει ακόμη, το διακύβευμα είναι απλό. Αν κλειδώσει αυτή η διαφορά σειράς, ο πόλεμος δεν περνά ποτέ σε μεταπολεμική διοίκηση.

Την Κυριακή 9 Αυγούστου, στην αρχή υπουργικού συμβουλίου, ο Νετανιάχου πέρασε από την επιφύλαξη στην απόρριψη. Στα τέλη Ιουλίου είχε πει διαπραγματευτικά ότι «μας έστειλαν draft, δεν συμφωνήσαμε, στείλαμε σχόλια» (Ahram Online). Τώρα δήλωσε ρητά ότι «το Ισραήλ απορρίπτει το 15σημο έγγραφο». Ωστόσο, η απόρριψη αφορά συγκεκριμένο κείμενο, όχι το σύνολο των συνομιλιών. «Μιλάμε με τους Αμερικανούς», είπε, και ο διαμεσολαβητής Νικολάι Μλάντενοφ επιβεβαίωσε ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται (Al Jazeera, DW). Αυτό που έπεσε είναι ένα draft, όχι όλος ο μηχανισμός (To Brief).

Τι λέει πράγματι το χαρτί

Ο οδικός χάρτης που δημοσίευσε το Board of Peace, το νέο όργανο εποπτείας υπό τον Τραμπ, δεν προβλέπει παράδοση όπλων στο Ισραήλ. Προβλέπει απογραφή, απενεργοποίηση και αποθήκευση των βαρέων όπλων, των γραμμών παραγωγής και των τούνελ υπό μια παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση, την NCAG, με αρχή «μία εξουσία, ένας νόμος, ένα όπλο» (AP, The Hill). Μια Επιτροπή Διεθνούς Επαλήθευσης πιστοποιεί κάθε φάση πριν ανοίξει η επόμενη, και μια προσωρινή διεθνής δύναμη σταθεροποίησης (η ISF) χωρίζει τους δύο στρατούς (Middle East Eye). Το σημείο ρήξης βρίσκεται στα άρθρα που δένουν τον παροπλισμό με τη σταδιακή ισραηλινή αποχώρηση.

Εδώ ο Νετανιάχου βλέπει παγίδα. Για την κυβέρνησή του, αυτό δεν είναι αφοπλισμός αλλά «ψεύτικη αποστρατικοποίηση», απλή μεταφορά όπλων σε παλαιστινιακά χέρια (Ynet). Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς σκληραίνει τη γραμμή: ο IDF «ούτε χιλιοστό» πριν διαλυθεί η Χαμάς. Το Ισραήλ προσθέτει τρία αιτήματα. Ελευθερία στρατιωτικής δράσης όποτε κρίνει. Καταστροφή, όχι απλή αποθήκευση, των όπλων. Και αποκλεισμό του Κατάρ και της Τουρκίας από τον μηχανισμό επαλήθευσης, δύο κρατών που κρατούν ανοιχτούς διαύλους με τη Χαμάς (Times of Israel, Le Monde).

Ένας μηχανισμός που δεν υπάρχει ακόμη

Ακόμη κι αν συμφωνούσαν όλοι αύριο, το σχέδιο δεν εκτελείται. Δεν υπάρχει ονομασμένος διοικητής της διεθνούς δύναμης, ούτε δημοσιευμένοι κανόνες εμπλοκής, ούτε τεχνικό πρωτόκολλο για την επιθεώρηση τούνελ και οπλοστασίων (Just Security). Οι δυνάμεις δεν έχουν δεσμευτεί. Η Ινδονησία, ο πιο πρόθυμος πάροχος με έως 8.000 στελέχη, πάγωσε την ανάπτυξη περιμένοντας σαφή εντολή αποστολής (ANTARA). Και τα χρήματα λείπουν. Η αραβική σύνοδος του Καΐρου υιοθέτησε πενταετές σχέδιο ανοικοδόμησης περίπου 53 δισ. δολαρίων, χωρίς όμως πίνακα που να λέει ποιος πληρώνει τι (Ahram Online).

Τα προηγούμενα του αφοπλισμού, από τον IRA στην Κολομβία, δείχνουν ότι ένα ένοπλο κίνημα παραδίδει όπλα μόνο όταν βλέπει αξιόπιστη πολιτική έξοδο, ουδέτερο επαληθευτή και εγγύηση ότι η αποχώρηση δεν θα αντιστραφεί (UN DDR). Στη Γάζα λείπουν και τα τρία.

Οι συνομιλίες συνεχίζονται, αν και η Ουάσιγκτον έχει ήδη μετακινήσει τους όρους προς τον Νετανιάχου: μετά τις ισραηλινές ενστάσεις, το Board of Peace διευκρίνισε ότι η αποχώρηση πέρα από τη γραμμή διαχωρισμού που ορίζει το σχέδιο θα αρχίσει μόνο αφού ολοκληρωθεί ο παροπλισμός (RTE). Ο Τραμπ κράτησε το σχέδιο ζωντανό δίνοντας στον Νετανιάχου τη σειρά που ήθελε. Το «όχι» της Κυριακής δείχνει ότι ούτε αυτό αρκεί, όσο μπροστά υπάρχουν εκλογές στις 27 Οκτωβρίου και ένας πρωθυπουργός που χρειάζεται ακέραιη τη δεξιά του βάση για να επιβιώσει.