Ισραήλ: Το Ανώτατο επανέφερε τα αραβικά κόμματα στην κάλπη

Εννέα δικαστές, καμία διαφωνία: το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ έκρινε στις 2 Οκτωβρίου ότι τα στοιχεία κατά της Ραάμ και της Κοινής Λίστας δεν αρκούσαν για να αποκλειστούν από τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου (Times of Israel, Ynet). Η απόφαση ακυρώνει την ψήφο της Εκλογικής Επιτροπής και κρατά στο ψηφοδέλτιο τους δύο μεγάλους αραβικούς σχηματισμούς, σε εκλογές που διεξάγονται ενώ η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο.

Τι ανατράπηκε και με ποιο μέτρο

Στις 23 Σεπτεμβρίου η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή είχε ψηφίσει υπέρ του αποκλεισμού και των δύο λιστών (To Brief). Η Επιτροπή δεν είναι δικαστήριο: συγκροτείται από εκπροσώπους κομμάτων, με πρόεδρο τον δικαστή Νόαμ Σόλμπεργκ. Οι αιτήσεις είχαν ονοματεπώνυμο. Το Λικούντ κινήθηκε κατά των δύο λιστών, η Εβραϊκή Δύναμη του υπουργού Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και ένας φορέας οικογενειών θυμάτων κατά της Ραάμ (INN). Σε ένα σώμα που αποφασίζει με καταμέτρηση ψήφων, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία έχει εκ των πραγμάτων το πάνω χέρι.

Το Ανώτατο λειτουργεί με άλλη λογική. Το άρθρο 7Α του Βασικού Νόμου για την Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο, προβλέπει τρεις λόγους αποκλεισμού: άρνηση του Ισραήλ ως εβραϊκού και δημοκρατικού κράτους, υποκίνηση σε ρατσισμό, ή στήριξη ένοπλου αγώνα εχθρικού κράτους ή τρομοκρατικής οργάνωσης. Επειδή ο αποκλεισμός στερεί εκλογική συμμετοχή, η νομολογία ζητά ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία (επίσημος οδηγός υποψηφιοτήτων). Το δικαστήριο έκρινε ομόφωνα ότι το υλικό δεν συγκροτούσε την απαιτούμενη «κρίσιμη μάζα» για καμία από τις δύο λίστες, θέση που είχε υποστηρίξει και η γενική εισαγγελέας (Ynet).

Κατά της Ραάμ, οι αιτούντες επικαλέστηκαν τον τρίτο λόγο: συγκεκριμένες δηλώσεις και φερόμενους δεσμούς με την οργάνωση «Aid 48» και τη Χαμάς, που παραμένουν καταγγελίες και όχι διαπιστωμένα γεγονότα. Σε μια χώρα που πολεμά τη Χαμάς, η κατηγορία της στήριξης ένοπλου αγώνα είναι το επιχείρημα με το μεγαλύτερο πολιτικό βάρος. Η οργάνωση νομικής υποστήριξης Adalah αντέτεινε ότι οι ισχυρισμοί δεν αποδείκνυαν τέτοια στήριξη και ότι το υλικό κατά της Κοινής Λίστας αφορούσε σε μεγάλο βαθμό παλιές πολιτικές θέσεις (Adalah). Το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε δεν είναι γνωστό πώς ζύγισαν οι δικαστές κάθε τεκμήριο.

Δύο πρόσωπα, δύο διαφορετικές καταλήξεις

Η ομοφωνία για τις λίστες δεν επεκτάθηκε στα πρόσωπα. Κατά του βουλευτή Όφερ Κάσιφ το Λικούντ επικαλέστηκε δηλώσεις του για την ένοπλη βία και την έκκλησή του υπέρ της προσφυγής της Νότιας Αφρικής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (Makor Rishon). Και οι εννέα δικαστές αποδοκίμασαν δηλώσεις και ενέργειές του, όμως επτά έκριναν ότι δεν έφταναν τον πήχη. Οι μειοψηφούντες Νταβίντ Μιντς και Άλεξ Στάιν θεώρησαν ότι στήριζαν, άμεσα ή έμμεσα, ένοπλο αγώνα, ενώ ο Κάσιφ μίλησε για πολιτική δίωξη (Knesset TV). Στην περίπτωση Κάσιφ, το δικαστήριο βρέθηκε πολύ πιο κοντά στο όριο.

Ο ηγέτης της Μπάλαντ Σάμι Άμπου Σεχάντεχ δεν πήρε ποτέ απόφαση. Στο επίκεντρο βρέθηκε αραβόφωνο άρθρο του της 8ης Οκτωβρίου 2023 για την επίθεση της Χαμάς, και ιδίως μια αναφορά στη δυνατότητα άλλων να επαναλάβουν όσα έκανε η Γάζα. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ανέλυε πολιτικές συνέπειες χωρίς να προτρέπει σε βία και παραδέχθηκε ότι σήμερα δεν θα το έγραφε έτσι (Jerusalem Post). Στην ακρόαση ο πρόεδρος του δικαστηρίου Ισαάκ Αμίτ του συνέστησε να αποσυρθεί, καθώς διαφαινόταν πλειοψηφία υπέρ του αποκλεισμού. Ο Άμπου Σεχάντεχ αποσύρθηκε και η υπόθεση διαγράφηκε χωρίς κρίση επί της ουσίας· παραμένει επικεφαλής της Μπάλαντ, η οποία κατεβαίνει με την Κοινή Λίστα (i24NEWS).

Ο Μπεν Γκβιρ χαιρέτισε την αποχώρησή του (JDN). Επίσημη δήλωση ότι η κυβέρνηση θα αγνοήσει τη δικαστική απόφαση, όπως κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, δεν εντοπίστηκε δημόσια.

Τι θα βρει ο ψηφοφόρος στις 27 Οκτωβρίου

Οι Άραβες πολίτες είχαν πάντα δικαίωμα ψήφου· αυτό που κρίθηκε ήταν αν θα μπορούν να ψηφίσουν αυτούς τους σχηματισμούς (Kan). Στην κάλπη θα βρουν τη Ραάμ του Μανσούρ Αμπάς, που κατεβαίνει χωριστά, και την Κοινή Λίστα των Χαντάς, Μπάλαντ και ΤΑΑΛ, με τον Κάσιφ υποψήφιο και χωρίς τον Άμπου Σεχάντεχ. Κάθε λίστα πρέπει να περάσει μόνη της το όριο του 3,25% για να μπει σε μια Κνεσέτ 120 εδρών (Κνεσέτ).

Παλαιότερες μετρήσεις έδιναν περίπου επτά έδρες στην Κοινή Λίστα και πέντε στη Ραάμ, σχεδόν το ένα δέκατο του κοινοβουλίου (Al Jazeera). Καμία δημοσκόπηση μετά την απόφαση δεν έχει επαληθευτεί. Και οι δύο λίστες δεν αποτελούν ενιαίο μπλοκ.

Το δικαστήριο δεν μοίρασε έδρες· αποφάσισε ότι τη μάχη για αυτές θα την κρίνουν οι ψηφοφόροι και όχι η πλειοψηφία μιας επιτροπής. Το αναγνώρισε, άθελά του, και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου όταν δήλωσε μετά την απόφαση ότι «μόνο το Λικούντ θα τους σταματήσει» (Channel 14): η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε από την αίθουσα του δικαστηρίου στην κάλπη.