Η Ισπανία παρατείνει το πυρηνικό Αλμαράθ έως το 2030

Η Ισπανία αποφάσισε να μην κλείσει ακόμη τον πυρηνικό σταθμό του Αλμαράθ. Η εγκατάσταση δύο αντιδραστήρων στην Εξτρεμαδούρα, που καλύπτει περίπου το 7% της ηλεκτρικής ζήτησης της χώρας, επρόκειτο να αρχίσει να κλείνει από το 2027. Χθες η κυβέρνηση δημοσίευσε στην επίσημη εφημερίδα του κράτους (το BOE) την υπουργική εντολή που παρατείνει τη λειτουργία και των δύο μονάδων έως τις 8 Ιουνίου 2030 (MITECO, BOE). Για την κυβέρνηση Σάντσεθ, που είχε δεσμευτεί να βγάλει τη χώρα από την πυρηνική ενέργεια, αυτό είναι μια πρώτη ουσιαστική υποχώρηση. Ο επίσημος στόχος εξόδου του 2035 παραμένει σε ισχύ.

Η προηγούμενη άδεια έληγε την 1η Νοεμβρίου 2027 για τον αντιδραστήρα I και στις 31 Οκτωβρίου 2028 για τον II. Τώρα και οι δύο ενοποιούνται στην ίδια ημερομηνία, κερδίζοντας περίπου 31 μήνες ζωής ο πρώτος και 19 μήνες ο δεύτερος (eldiario.es, EFE). Η διαδρομή ξεκίνησε από το πρωτόκολλο του 2019, μια συμφωνία ανάμεσα στο κράτος και τις ιδιοκτήτριες εταιρείες για σταδιακό κλείσιμο όλου του πυρηνικού στόλου μεταξύ 2027 και 2035. Οι ίδιες οι εταιρείες που τότε συμφώνησαν το κλείσιμο, η Iberdrola, η Endesa και η Naturgy, ζήτησαν την παράταση στις 30 Οκτωβρίου 2025. Ο ανεξάρτητος ρυθμιστής πυρηνικής ασφάλειας (CSN) έδωσε θετική γνωμοδότηση υπό όρους στις 16 Ιουλίου, με ρητή απαίτηση για επαρκή στελέχωση στις θέσεις ασφαλείας την περίοδο 2028-2030 (World Nuclear News).

Γιατί τώρα και τι υποκαθιστά

Η επίσημη αιτιολόγηση είναι η ενεργειακή ασφάλεια. Το κείμενο επικαλείται τις «εξαιρετικές περιστάσεις» από την κρίση στη Μέση Ανατολή και την αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές του φυσικού αερίου, ώστε να μειωθεί η έκθεση των Ισπανών καταναλωτών σε απρόβλεπτες αιχμές (El País). Το ευρωπαϊκό περιβάλλον όντως ήταν σφιχτό: οι αποθήκες αερίου κινούνταν γύρω στο 57% στις αρχές Αυγούστου, εποχικά χαμηλά για την περίοδο γεμίσματος πριν τον χειμώνα (AGSI+). Ο ΙΕΑ εκτιμούσε επιπλέον σωρευτική απώλεια περίπου 120 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων προσφοράς υγροποιημένου αερίου για το 2026-2030 (IEA). Η σύνδεση κάνει την απόφαση εύλογη, δεν αποδεικνύει όμως ότι η Μέση Ανατολή ήταν η αποφασιστική αιτία.

Τα επίσημα νούμερα δείχνουν πόσο μικρή είναι η πραγματική μετακίνηση. Η κυβερνητική ανάλυση εκτιμά ότι, χάρη στο Αλμαράθ, η ηλεκτροπαραγωγή από μονάδες φυσικού αερίου θα είναι το 2030 κατά 7% χαμηλότερη σε σχέση με το σχεδιασμένο σενάριο (EFE, El Español). Η ανανεώσιμη παραγωγή θα υποχωρήσει μόλις 1,4%, ένδειξη ότι η παράταση δεν εκτοπίζει την πράσινη πορεία, την επιβραδύνει ελάχιστα. Το 2025 η Ισπανία είχε ήδη 55,5% της παραγωγής της από ΑΠΕ (REE). Το πρόβλημα είναι ότι ήλιος και άνεμος δεν παράγουν όποτε τους χρειάζεται το σύστημα. Το Αλμαράθ, με τα 15.370 GWh που έβγαλε το 2025, προσφέρει σταθερή βάση που δεν αντικαθίσταται αυτόματα χωρίς αποθήκευση, δίκτυα και εφεδρείες (Iberdrola).

Ποιος κερδίζει, λοιπόν. Άμεσα οι μέτοχοι του σχήματος, με την Iberdrola στο 53%, την Endesa στο 36% και τη Naturgy στο 11%, καθώς και οι περίπου 4.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας γύρω από τον σταθμό (RTVE). Η υπουργός Σάρα Άχεσεν επιμένει ότι δεν δόθηκε καμία φορολογική ελάφρυνση. Μηχανικά όμως το τέλος διαχείρισης αποβλήτων πέφτει από τα 10,36 στα 9,38 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς το ίδιο κόστος μοιράζεται σε περισσότερες μεγαβατώρες (Cinco Días). Η Greenpeace αντιτείνει ότι η τριετής παράταση θα κοστίσει 3,831 δισ. ευρώ στους καταναλωτές έως το 2033 και θα εκτοπίσει επενδύσεις σε ΑΠΕ (Greenpeace).

Η Ισπανία δεν ηγείται καμιάς πυρηνικής επιστροφής. Το Βέλγιο ακύρωσε νομοθετικά την έξοδό του τον Μάιο του 2025 και παρέτεινε δύο αντιδραστήρες έως το 2035 (World Nuclear Association), η Ουγγαρία και η Σλοβακία χτίζουν νέες μονάδες (World Nuclear Association), ενώ η Γερμανία έμεινε κλειστή μετά το 2023 (GRS). Η Μαδρίτη κάνει κάτι στενότερο: κρατά ανοιχτό έναν σταθμό για τρία χρόνια παραπάνω. Το πραγματικό τεστ έρχεται το 2030, όταν η κυβέρνηση θα πρέπει να αποφασίσει αν το «προσωρινό» ξαναγίνει «λίγο ακόμη».