Η Ισπανία παγώνει εξώσεις ευάλωτων ενοικιαστών έως το 2030

Η 87χρονη Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ, της οποίας η έξωση στη Μαδρίτη έβγαλε χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους, αποδέχθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου πρόταση να επιστρέψει στο σπίτι της όταν πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο (El País). Την ίδια μέρα η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε δύο στεγαστικά διατάγματα, και η εφαρμογή τους εξαρτάται από τη Βουλή (France 24). Το πρώτο προστατεύει τους πιο ευάλωτους από την έξωση. Το δεύτερο θα άλλαζε τους όρους για όσους νοικιάζουν την κύρια κατοικία τους, και αυτό έχει την πιο αβέβαιη στήριξη.

Η πρόταση για τη Μαρίκαρμεν (η υπόθεσή της είχε ξεκινήσει τις κινητοποιήσεις, To Brief) συμφωνήθηκε το βράδυ της 28ης Σεπτεμβρίου. Διαμεσολάβησε η EMVS, η δημοτική εταιρεία κατοικίας της Μαδρίτης. Προβλέπει νέο οκταετές μισθωτήριο με ενοίκιο έως το 30% του καθαρού εισοδήματός της (EFE). Η δικηγόρος της, Μπεατρίθ Ντούρο, εκτιμά περίπου 500 ευρώ μαζί με τα έξοδα. Το τελικό ποσό όμως δεν έχει υπολογιστεί, επειδή λείπουν οικονομικά έγγραφα, και υπογεγραμμένο συμβόλαιο δεν έχει δημοσιοποιηθεί (El País). Η ιδιοκτήτρια Urbagestión εξασφαλίζει εισπραττόμενο ενοίκιο και ασφαλιστική κάλυψη μέσω της δημοτικής διαμεσολάβησης. Ο δήμαρχος υποστηρίζει ότι ο δήμος δεν επιβαρύνεται επιπλέον, αλλά δεν έχει τεκμηριωθεί ποιος πληρώνει τα ασφάλιστρα (El Constitucional).

Δύο κείμενα, δύο διαφορετικές υποσχέσεις

Το πρώτο διάταγμα παρατείνει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030 την αναστολή των εξώσεων για οικονομικά ευάλωτους ανθρώπους που δεν έχουν πού αλλού να μείνουν. Επιτρέπει επίσης παράταση έως δύο ετών σε ορισμένες υπάρχουσες μισθώσεις που λήγουν πριν από το τέλος του 2028 και ρυθμίζει τις εποχικές μισθώσεις και την ενοικίαση δωματίων (Europa Press). Σταματά συγκεκριμένες διαδικασίες για μια συγκεκριμένη ομάδα. Τα ακριβή κριτήρια ευαλωτότητας και οι εξαιρέσεις θα φανούν όταν δημοσιευτεί το κείμενο στο BOE, την επίσημη εφημερίδα του ισπανικού κράτους.

Το δεύτερο διάταγμα καθιερώνει αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων κύριας κατοικίας, για αόριστο χρόνο κατά το RTVE (RTVE). Σύμφωνα με πηγές του EFE που γνώριζαν το κείμενο, ο ιδιοκτήτης θα χρειαζόταν αιτιολογημένο λόγο για να αρνηθεί την ανανέωση· αλλιώς θα όφειλε αποζημίωση (Heraldo).

Η διαφορά μετράει. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει ότι στις υπάρχουσες μισθώσεις τα ενοίκια ανεβαίνουν πιο αργά απ' ό,τι στις νέες (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Όποιος μένει στο ίδιο συμβόλαιο γλιτώνει το άλμα της αγοράς. Όποιος ψάχνει σπίτι τώρα δεν κερδίζει διαθέσιμη κατοικία από κανένα από τα δύο διατάγματα.

Η πίεση στους ενοικιαστές είναι ευρεία. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ισπανίας, τα νοικοκυριά που νοικιάζουν δαπανούν κατά μέσο όρο πάνω από το ένα τέταρτο του καθαρού εισοδήματός τους για στέγη. Περίπου ένα στα τρία ξεπερνά το 30%, δηλαδή το ίδιο όριο που μπήκε στο ενοίκιο της Μαρίκαρμεν (Banco de España). Η κυβέρνηση μιλά για ανακούφιση «πέντε εκατομμυρίων». Ο αριθμός δεν ελέγχεται, γιατί δεν διευκρινίζεται αν μετρά ανθρώπους, νοικοκυριά ή συμβόλαια (France 24).

Και η αντίθετη πλευρά έχει στοιχεία. Στην Καταλονία, μια αξιολόγηση του πλαφόν ενοικίων της περιόδου 2020-22 εκτίμησε ότι τα ενοίκια έπεσαν περίπου 5%, αλλά και τα νέα συμβόλαια περίπου 10% (EsadeEcPol). Αφορούσε πλαφόν τιμών. Δείχνει λοιπόν τον κίνδυνο να λιγοστέψουν τα σπίτια προς ενοικίαση, χωρίς να προβλέπει τι θα κάνει το ισπανικό μέτρο.

Γιατί η Σολ μένει στημένη

Η συνέλευση των οργανώσεων είχε αποφασίσει να συνεχίσει την κατασκήνωση στην Πουέρτα δελ Σολ, την κεντρική πλατεία της Μαδρίτης, όποια κι αν ήταν η κυβερνητική απόφαση (RTVE). Η Αλίσια δελ Ρίο και η Βαλέρια Ράκου, εκπρόσωποι του συνδικάτου ενοικιαστών, επέκριναν ότι το αίτημά τους για ένα ενιαίο «διάταγμα Μαρίκαρμεν» μοιράστηκε σε δύο κείμενα. Ζητούν να διαβάσουν τις τελικές διατυπώσεις (Onda Cero). Η Κάρμε Αρκάρασο αναγνώρισε ως πρόοδο ότι η κυβέρνηση νομοθέτησε και συμπεριέλαβε τα ενοικιαζόμενα δωμάτια (El Nacional). Την τρίτη νύχτα το συνδικάτο υπολόγισε περίπου 1.000 κατασκηνωτές (Público). Στη συνέλευση κατατέθηκε και πρόταση γενικής απεργίας υπό όρους, χωρίς όμως απόφαση ή ημερομηνία.

Το νομοθετικό διάταγμα (real decreto-ley) το εκδίδει η κυβέρνηση όταν υπάρχει επείγουσα ανάγκη. Ισχύει προσωρινά από τη δημοσίευσή του, αλλά το Κογκρέσο, η κάτω Βουλή, έχει 30 ημέρες να το επικυρώσει ή να το καταργήσει ολόκληρο (Ισπανικό Σύνταγμα, άρθρο 86). Η κυβέρνηση ζήτησε έκτακτη ψηφοφορία την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, χωρίς να έχει εξασφαλίσει πλειοψηφία (EFE). Το καταλανικό κόμμα Junts δεν έχει δεσμευτεί, και η Μίριαμ Νογκέρας ζητά προστασία για τους μικρούς ιδιοκτήτες από απλήρωτα ενοίκια. Το PP, το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, δίνει αρνητικό σήμα, ενώ το Podemos επικρίνει το πακέτο χωρίς να έχει ανακοινώσει τι θα ψηφίσει.

Επειδή τα κείμενα είναι δύο, ψηφίζονται χωριστά. Η προστασία των ευάλωτων μπορεί να επιβιώσει ακόμη κι αν η αυτόματη ανανέωση απορριφθεί. Η Μαρίκαρμεν έχει στο τραπέζι οκτώ χρόνια στέγης, που προέκυψαν αφού γέμισε ο δρόμος. Για τους υπόλοιπους ενοικιαστές της Ισπανίας, το αν θα ανανεώνεται το συμβόλαιό τους θα το κρίνουν οι ψήφοι της Junts στο Κογκρέσο.