Η Ισπανία δεσμεύει το 12% του ελαιολάδου της

Από αυτόν τον μήνα, κάθε ισπανικό ελαιοτριβείο πρέπει να κρατά στην αποθήκη το 12% της μηνιαίας παραγωγής του. Η υποχρέωση ισχύει έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027· την επέβαλε απόφαση που δημοσιεύθηκε και τέθηκε σε ισχύ στις 6 Νοεμβρίου (ισπανικό ΦΕΚ). Η Ισπανία παράγει περίπου τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής σοδειάς ελαιολάδου (Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου), και οι τιμές παραγωγού των δύο χωρών κινούνται συχνά κοντά· μια ισπανική απόσυρση προσφοράς παρακολουθείται στενά στην Ελλάδα.

Ο μηχανισμός είναι απλός στην περιγραφή, βαρύς στην εφαρμογή. Το 12% της δηλωμένης μηνιαίας παραγωγής δεσμεύεται για σχεδόν έναν χρόνο, ενώ η παραγωγή του Οκτωβρίου μένει εκτός (ισπανικό ΦΕΚ). Το λάδι αποθηκεύεται σε εγκαταστάσεις του ελαιοτριβείου ή τρίτων, και το κόστος το επωμίζεται το ίδιο το ελαιοτριβείο, χωρίς προβλεπόμενη αποζημίωση· η ισπανική Επιτροπή Ανταγωνισμού είχε υπολογίσει το βάρος σε περίπου 9 με 12 εκατ. ευρώ στο σενάριο μέγιστης εφαρμογής (CNMC). Είναι η πρώτη φορά που ενεργοποιείται αυτός ο μηχανισμός ρύθμισης της προσφοράς (elDiario)· το 2019, αντίστοιχη αποθήκευση σχεδόν 200.000 τόνων είχε γίνει εθελοντικά, με ευρωπαϊκή ενίσχυση σχεδόν 27 εκατ. ευρώ (Heraldo).

Πίσω από το μέτρο βρίσκεται η κατάρρευση της τιμής παραγωγού. Η ισπανική σοδειά αναμένεται περίπου 1,6 εκατ. τόνοι, δηλαδή 23% πάνω από την προηγούμενη περίοδο, με αρχικά αποθέματα 357.000 τόνων· το υπουργείο Γεωργίας εκτιμά ότι η δέσμευση θα κρατήσει εκτός αγοράς περίπου 190.000 τόνους (La Moncloa). Την εβδομάδα πριν από την απόφαση, ο Ισπανός παραγωγός έπαιρνε 3,15 ευρώ το κιλό για έξτρα παρθένο (AgroCLM/ASAJA), ενώ μετρήσεις που αναμεταδίδουν στοιχεία της τράπεζας AgroBank δείχνουν την ίδια ποιότητα 54,4% φθηνότερα από την αντίστοιχη εβδομάδα του 2024 (Infobae). Πρόκειται, βεβαίως, για τιμή που πληρώνεται στον παραγωγό, όχι για την τιμή του ραφιού.

Εδώ χωρίζονται τα στρατόπεδα. Οι τέσσερις μεγάλες αγροτικές οργανώσεις (ASAJA, COAG, UPA και Cooperativas Agro-alimentarias) είχαν ζητήσει ήδη από τις 20 Οκτωβρίου επείγουσα παρέμβαση (El País) και χαιρέτισαν την απόφαση· η ένωση τυποποιητών ANIERAC ανακοίνωσε προσφυγή, κρίνοντας το μέτρο δυσανάλογο (El País). Η ισπανική επιτροπή ανταγωνισμού είχε προειδοποιήσει ότι ο περιορισμός της προσφοράς μπορεί να αυξήσει τις τιμές για τον καταναλωτή και ζήτησε ιδιαίτερη προσοχή στα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα (CNMC). Ο υπουργός Γεωργίας Λουίς Πλάνας απαντά ότι ο στόχος είναι η δίκαιη αμοιβή των παραγωγών και οι σταθερές τιμές για τους καταναλωτές (elDiario).

Στην Ελλάδα το μέτρο λειτουργεί προς το παρόν ως δείκτης κατεύθυνσης, όχι ως τετελεσμένο. Η ελληνική τιμή παραγωγού για έξτρα παρθένο ήταν 3,43 ευρώ το κιλό στις 19 Οκτωβρίου (Agroprices), κοντά στο ισπανικό 3,15, και οι δύο αγορές κινούνται συχνά μαζί· η Ελλάδα εξάγει μεγάλο μέρος του λαδιού της χύμα, κυρίως προς την Ιταλία, άρα εκεί οι δύο τιμές ανταγωνίζονται άμεσα. Μεταγενέστερες ελληνικές τιμές δεν έχουν δημοσιευθεί, και πριν από τα ράφια παρεμβάλλεται η ελληνική αλυσίδα: αποθέματα, συμβόλαια, τυποποίηση, περιθώρια. Τα ελληνικά ελαιοτριβεία θα παρακολουθούν πλέον εβδομάδα με εβδομάδα το Poolred, το ισπανικό σύστημα καταγραφής τιμών χονδρικής. Η ελληνική τιμή στο ράφι δεν θα αλλάξει αύριο· θα φανεί πρώτα στην πορεία της ισπανικής χονδρικής τιμής που δημοσιεύει το Poolred.