Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν χερσαία πλήγματα σε καρτέλ ναρκωτικών

Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε στις 13 Αυγούστου στον Παναμά ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να φέρουν «στη στεριά» τη μάχη κατά των καρτέλ ναρκωτικών, μαζί με εταίρους όπως ο Ισημερινός και η Κολομβία, επιδιώκοντας «το ίδιο αποτέλεσμα» με τα θανατηφόρα πλήγματα σε σκάφη διακινητών (Barron's, France 24/AFP). Η δήλωση αφορά μια ικανότητα που θα χτιστεί με συμμάχους. Ό,τι έχει ήδη γίνει έγινε στον Ισημερινό, με εκουαδοριανές δυνάμεις στο έδαφος και τους Αμερικανούς πίσω τους.

Στις 3 Μαρτίου 2026 η αμερικανική Νότια Διοίκηση (SOUTHCOM, το στρατηγείο των ΗΠΑ για τη Λατινική Αμερική) ανακοίνωσε ότι «εκουαδοριανές και αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιχειρήσεις» κατά χαρακτηρισμένων τρομοκρατικών οργανώσεων (SOUTHCOM). Η διατύπωση υπονοεί κοινή μάχη. Το ρεπορτάζ δείχνει κάτι στενότερο. Τις εφόδους τις εκτέλεσαν εκουαδοριανοί κομάντος. Οι ΗΠΑ παρείχαν σχεδιασμό, πληροφορίες και επιμελητεία, χωρίς επιβεβαιωμένη συμμετοχή στις ένοπλες εφόδους (ABC News). Ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου μίλησε για «στοχευμένη δράση» κατόπιν αιτήματος του Ισημερινού, όχι για αυτόνομη αμερικανική ανάπτυξη (CBS News).

Στον Ισημερινό αποφασίζει ο πρόεδρος Ντανιέλ Νομπόα, που το 2024 κήρυξε «εσωτερική ένοπλη σύγκρουση» και έβαλε τον στρατό απέναντι σε 22 συμμορίες. Η αμερικανική βοήθεια, σχεδόν 20 εκατ. δολάρια μόνο το 2025 μαζί με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και ραντάρ, ενισχύει την εκουαδοριανή επιχείρηση, δεν την αντικαθιστά (Human Rights Watch). Το Σύνταγμα του Ισημερινού απαγορεύει ξένες βάσεις. Η νομική φόρμουλα είναι δύο συμφωνίες: μία για αεροπορική αναχαίτιση και μία συμφωνία καθεστώτος δυνάμεων (SOFA), που ρυθμίζει ποιος δικάζει τους ξένους στρατιώτες αν γίνει ατύχημα ή έγκλημα (Primicias).

Ανάμεσα στη ρητορική και σε αυτή την υποστήριξη κάθεται μια τρίτη κατηγορία. Στις 5 Μαρτίου, στο Μαϊάμι, ο Χέγκσεθ είπε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να δράσουν «μόνες αν χρειαστεί» (The Guardian). Αυτό είναι δήλωση ετοιμότητας. Η απόστασή της από δηλωμένη ανάπτυξη είναι το ακριβές κενό της υπόθεσης.

Η Κολομβία βρίσκεται ακόμη στο επίπεδο της πρόθεσης. Ο Χέγκσεθ είπε ότι η νέα κυβέρνηση της Μπογοτά «εξουσιοδότησε κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις» (AP). Η κολομβιανή πλευρά δεν επιβεβαίωσε ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων, και το άρθρο 173 του Συντάγματος επιφυλάσσει στη Γερουσία την άδεια διέλευσης ξένων δυνάμεων (El Colombiano).

Η αυτόνομη αμερικανική χερσαία δύναμη μάχης δεν έχει ανακοινωθεί, και το νομικό έδαφος για αυτήν είναι λεπτό. Το αμερικανικό δίκαιο επιτρέπει στο Πεντάγωνο να υποστηρίζει εταίρους σε αντιναρκωτικές επιχειρήσεις. Δεν είναι εξουσιοδότηση για να μπουν Αμερικανοί στρατιώτες σε εχθροπραξίες, και ο χαρακτηρισμός «τρομοκράτες» δεν δημιουργεί από μόνος του δικαίωμα πολέμου (Just Security, Opinio Juris). Δεν εντοπίστηκε δημόσια νομική γνωμοδότηση που να στηρίζει το επόμενο βήμα.

Μένει η επίσημη αιτιολόγηση: ότι η μάχη πρέπει να πάει στη στεριά επειδή τα πλήγματα στη θάλασσα έσπρωξαν τις διαδρομές στα χερσαία περάσματα. Τα στοιχεία δεν το δείχνουν. Οι διακινητές προσαρμόστηκαν με μεγαλύτερα πλοία, εμπορευματοκιβώτια και παράκτιες διαδρομές, ενώ τιμή και καθαρότητα στις ΗΠΑ επανήλθαν στα προηγούμενα επίπεδα (NPR). Σχεδόν 80% των κατασχέσεων παραμένει συνδεδεμένο με θαλάσσιες οδούς, και ο ίδιος ο Ισημερινός είναι κόμβος λιμανιών και εμπορευματοκιβωτίων, όχι χερσαίων περασμάτων (Primicias, CaribMag Plus). Η χερσαία επέκταση είναι αμερικανική επιλογή, όχι αποδεδειγμένη επιχειρησιακή ανάγκη.

Η μία θεσμική μεταβολή που τεκμηριώνεται είναι ότι η Ουάσιγκτον έστησε μόνιμη δομή, τη Μικτή Δύναμη Κρούσης Δυτικού Ημισφαιρίου (Joint Task Force Western Hemisphere), και έναν συνασπισμό 19 χωρών (SOUTHCOM). Η Ουάσιγκτον έχει περιγράψει την αποστολή. Δεν έχει πει ακόμη ποιος τραβά τη σκανδάλη και με ποιους κανόνες εμπλοκής, δηλαδή με ποιες οδηγίες θα ανοίγουν πυρ οι στρατιώτες στο πεδίο.