ΗΠΑ: η μεγαλύτερη έξαρση ιλαράς από το 1991

Οι ΗΠΑ κατέγραψαν 4.410 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από τις αρχές του 2026 έως τις 15 Οκτωβρίου. Είναι σχεδόν διπλάσια από τα 2.289 ολόκληρου του 2025 και το υψηλότερο ετήσιο σύνολο από το 1991 (CDC). Στο επίκεντρο βρίσκεται η Πενσιλβάνια, που ζήτησε επιτόπια βοήθεια από την ομοσπονδιακή υπηρεσία δημόσιας υγείας. Η περίπτωσή της δείχνει κάτι που ισχύει παντού: ένας καλός μέσος όρος εμβολιασμού δεν προστατεύει τη γειτονιά που μένει πίσω.

Ο ρυθμός δεν φρενάρει. Μέσα σε μία εβδομάδα προστέθηκαν 330 κρούσματα, ενώ οι νοσηλείες έφτασαν τις 451 (Reuters). Το 96% των φετινών περιστατικών συνδέεται με εξάρσεις, και 1.384 ανήκουν σε αλυσίδες μετάδοσης που είχαν ξεκινήσει ήδη πέρυσι (CDC). Την ίδια περίοδο ο Λευκός Οίκος ζητά λιγότερα συνιστώμενα παιδικά εμβόλια (To Brief), χωρίς πάντως τα διαθέσιμα στοιχεία να συνδέουν κάποια συγκεκριμένη απόφαση του 2026 με την έξαρση.

Από το Lancaster σε 43 κομητείες

Η έξαρση της Πενσιλβάνιας άρχισε στα τέλη Απριλίου στην κομητεία Lancaster. Έως τις 16 Οκτωβρίου είχε απλωθεί σε 43 κομητείες, με 1.260 κρούσματα, 238 νοσηλείες και πέντε θανάτους που σχετίζονται με την ιλαρά (Πενσιλβάνια, ενημέρωση 16/10). Ο εθνικός πίνακας μετρά μόλις δύο θανάτους σε όλη τη χώρα, διαφορά που εξηγείται από τα διαφορετικά κριτήρια καταγραφής (CDC, NPR).

Η γειτονιά που μένει πίσω

Φανταστείτε την ίδια σπίθα να πέφτει σε δύο σχολεία. Στο πρώτο οι περισσότεροι μαθητές είναι άνοσοι. Κάθε φορά που ο ιός πηδά σε νέο άνθρωπο, συναντά κάποιον ήδη προστατευμένο, και η αλυσίδα συνήθως σβήνει. Στο δεύτερο πολλές ευάλωτες οικογένειες συναντιούνται συχνά, και ο ιός βρίσκει πάντα την επόμενη επαφή. Το CDC το διατυπώνει έτσι: ακόμη και πολιτείες με υψηλή συνολική κάλυψη έχουν τοπικές ομάδες ανεμβολίαστων, όπου ο ιός μπορεί να στήσει αλυσίδα μόλις φτάσει. Γι' αυτό το χρήσιμο σημείο αναφοράς, γύρω στο 95%, μετριέται σε κάθε κοινότητα χωριστά, και κανένας πολιτειακός μέσος όρος δεν το εγγυάται για όλες (CDC).

Εδώ τα νούμερα της Πενσιλβάνιας γίνονται εύγλωττα. Συνολικά το 93,2% των παιδιών νηπιαγωγείου έχει τις δύο δόσεις του τριπλού εμβολίου MMR (ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά). Στο Lancaster το ποσοστό πέφτει στο 87,6% (σχολική έρευνα 2025-26). Σε όλη την πολιτεία λείπει η πλήρης προστασία από περίπου ένα παιδί στα δεκαπέντε. Στο Lancaster λείπει από ένα στα οκτώ. Τα στοιχεία είναι σχολικά και αυτοαναφερόμενα, οπότε δείχνουν πού υπάρχουν θύλακες ευαλωτότητας, όχι από πού προήλθε κάθε κρούσμα. Το κόστος το πληρώνουν πρώτα τα βρέφη και όσοι δεν μπορούν να εμβολιαστούν, γιατί η προστασία τους κρίνεται ακριβώς σε αυτές τις τοπικές αλυσίδες, όσο εμβολιασμένοι κι αν είναι οι δικοί τους γονείς.

Αυτό το τοπικό μωσαϊκό εξηγεί και γιατί η πολιτεία χρειάστηκε βοήθεια. Συνεργαζόταν ήδη εξ αποστάσεως με το CDC, όμως στις 7 Οκτωβρίου ζήτησε επίσημα επιτόπια συνδρομή, για να φανεί η πραγματική έκταση της έξαρσης και αν αποδίδουν οι εμβολιασμοί (Inquirer). Ένας επιδημιολόγος πεδίου της ομοσπονδιακής υπηρεσίας μπορεί να χαρτογραφήσει επαφές και μοτίβα μετάδοσης, δηλαδή να βρει ποια «σχολεία» της αναλογίας κρατούν τη φωτιά αναμμένη (CDC). Η αποστολή του προγραμματιζόταν για τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, χωρίς επιβεβαιωμένη άφιξη έως τις 17/10 (Inquirer).

Στο μεταξύ η απόκριση είναι ήδη μεγάλη: περίπου 300 εργαζόμενοι του πολιτειακού υπουργείου Υγείας και πάνω από 6.100 δόσεις MMR σε προσωρινές κλινικές (Πενσιλβάνια). Τα νέα κρούσματα όμως συνεχίζουν. Το αθροιστικό σύνολο δεν μπορεί να μειωθεί, γι' αυτό το πραγματικό μέτρο είναι η εβδομαδιαία καμπύλη των νέων κρουσμάτων ανά ημερομηνία εξανθήματος (Πενσιλβάνια).

Πίσω από όλα κρέμεται ένα ερώτημα κύρους για ολόκληρη τη χώρα. Οι ΗΠΑ είχαν κηρύξει την ιλαρά εξαλειμμένη το 2000, καθεστώς που χάνεται αν τεκμηριωθεί ότι η ίδια ιική γραμμή κυκλοφορεί συνεχώς για πάνω από 12 μήνες· η σχετική αξιολόγηση του περιφερειακού γραφείου του ΠΟΥ για την Αμερική αναμένεται τον Νοέμβριο (Emerging Infectious Diseases). Οι αλυσίδες που κρατούν από το 2025 κάνουν το ερώτημα πολύ πραγματικό.

Η ιλαρά δεν διαβάζει τον μέσο όρο μιας πολιτείας. Βρίσκει την κομητεία όπου λείπει η προστασία από ένα παιδί στα οκτώ, και από εκεί απλώνεται σε άλλες 42.