UN Security Council to Vote on US-led Gaza Plan Amid Israeli Rejection of Palestinian Statehood

Αν περάσει το αμερικανικό ψήφισμα για τη Γάζα, αλλάζει το παιχνίδι στη Μέση Ανατολή. Αν αποτύχει, η εκεχειρία μένει μετέωρη και η περιοχή ρισκάρει νέα κλιμάκωση. Για την Ελλάδα, που είναι σήμερα εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο, αυτό μεταφράζεται σε πραγματικά διακυβεύματα: σταθερότητα στα θαλάσσια περάσματα και στο Σουέζ, τιμές καυσίμων, ροές ναυτιλίας και ενεργειακά πρότζεκτ με Ισραήλ και Κύπρο. Άρα, δεν είναι μια μακρινή διαδικαστική ιστορία του ΟΗΕ. Είναι θέμα χρημάτων, ασφάλειας και επιρροής για την Αθήνα.

Τι ψηφίζεται, με απλά λόγια

Οι ΗΠΑ κατέθεσαν σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας που στηρίζει το μεταπολεμικό σχέδιο του προέδρου Τραμπ: προβλέπει μια προσωρινή διοίκηση για τη Γάζα (το λεγόμενο Board of Peace) και μια International Stabilization Force, δηλαδή διεθνή δύναμη σταθεροποίησης με εντολή δύο ετών. Το σημαντικό είναι ότι η δύναμη αυτή θα μπορεί να χρησιμοποιεί «όλα τα αναγκαία μέτρα». Στη γλώσσα του ΟΗΕ αυτό σημαίνει εξουσιοδότηση χρήσης βίας στο πλαίσιο του Κεφαλαίου VII, όχι κλασική ειρηνευτική αποστολή παρακολούθησης με «κυανόκρανους» (https://press.un.org/en/2011/sc10200.doc.htm?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).

Μετά από πίεση από αραβικά και μουσουλμανικά κράτη που δυνητικά θα στείλουν προσωπικό ή χρήματα, οι ΗΠΑ πρόσθεσαν γλώσσα που «υποστηρίζει μια αξιόπιστη πορεία προς παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και κρατική υπόσταση». Η διατύπωση είναι εσκεμμένα προσεκτική. Δεν αναγνωρίζει κράτος σήμερα, αλλά ανοίγει πολιτικό ορίζοντα υπό προϋποθέσεις μεταρρύθμισης και ασφάλειας (https://apnews.com/article/e701750e61968110b873e90372b9f2e7).

Η Ρωσία, από την άλλη, κυκλοφόρησε ανταγωνιστικό κείμενο. Αφαιρεί το Board of Peace, αποφεύγει να προεξουσιοδοτήσει ένοπλη δύναμη και ζητά από τον Γενικό Γραμματέα να φέρει «επιλογές» για μελλοντική αποστολή. Το ρωσικό κείμενο είναι πολύ πιο ρητό υπέρ της λύσης δύο κρατών και υπογραμμίζει την «ενότητα και εδαφική συνεκτικότητα» της Γάζας με τη Δυτική Όχθη υπό την Παλαιστινιακή Αρχή, ώστε να αποτραπεί ένα κατακερματισμένο ή «μπαλωμένο» παλαιστινιακό μόρφωμα (https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-proposes-its-own-un-resolution-gaza-challenge-us-draft-2025-11-13/).

Γιατί τώρα, και τι άλλαξε σε μία εβδομάδα

Την περασμένη εβδομάδα γράφαμε ότι οι ΗΠΑ «μοιράζουν» προσχέδιο ISF και ότι η Παγκόσμια Τράπεζα δηλώνει διαθέσιμη να στηρίξει ένα trust fund ανοικοδόμησης περίπου 70 δισ. δολαρίων. Από τότε, δύο πράγματα μετακίνησαν το κέντρο βάρους.

• Πρώτον, το αμερικανικό κείμενο απέκτησε ρητή αναφορά σε «αξιόπιστη πορεία» προς παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, ικανοποιώντας ένα βασικό αίτημα αραβικών κρατών που καλούνται να βάλουν «μπότες στο έδαφος» ή χρήματα. Αυτή η γλώσσα δεν υπήρχε εξαρχής (https://apnews.com/article/e701750e61968110b873e90372b9f2e7) (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).
• Δεύτερον, η Ρωσία κατέθεσε αντίπαλο κείμενο που δένει την εκεχειρία με μόνιμη παύση εχθροπραξιών και κάνει πιο σκληρά διατυπωμένη αναφορά σε δύο κράτη και εδαφική συνεκτικότητα, αφαιρώντας τα πιο «αμερικανόκεντρα» στοιχεία διακυβέρνησης (https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-proposes-its-own-un-resolution-gaza-challenge-us-draft-2025-11-13/).

Στο Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε ρητά ότι «η αντίθεσή μας σε παλαιστινιακό κράτος δεν έχει αλλάξει». Οι εταίροι του στην ακροδεξιά, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπετσαλέλ Σμοτριτς, απειλούν πως θα ρίξουν την κυβέρνηση αν ανοίξει πόρτα σε κρατική υπόσταση. Ακόμη και μετριοπαθέστερες φωνές, όπως ο ΥΠΕΞ Γκιντεόν Σάαρ, μιλούν για «μπλοκάρισμα τρομοκρατικού κράτους στην καρδιά της χώρας». Αυτό δημιουργεί ασφυκτικό εγχώριο πολιτικό πλαίσιο για το Ισραήλ, την ώρα που διεθνώς διαμορφώνεται συναίνεση υπέρ πολιτικού ορίζοντα για τους Παλαιστινίους (https://www.reuters.com/world/middle-east/netanyahu-faces-far-right-backlash-after-us-backed-statement-palestinian-state-2025-11-16/).

Τι ακριβώς λένε τα δύο κείμενα, χωρίς αστερίσκους

• «All necessary measures». Σημαίνει ότι η ISF θα έχει άδεια χρήσης βίας σε προστασία αμάχων, ανθρωπιστικής βοήθειας και κρίσιμων υποδομών. Αυτό δεν είναι παραδοσιακό peacekeeping με συναίνεση όλων. Είναι peace enforcement με οδικό χάρτη κανόνων εμπλοκής, συμφωνίες καθεστώτος δυνάμεων και σαφές νομικό θεμέλιο στο Κεφάλαιο VII. Παρόμοια γλώσσα χρησιμοποιήθηκε στη Λιβύη το 2011 (https://press.un.org/en/2011/sc10200.doc.htm?utm_source=openai).
• «Credible pathway to Palestinian statehood». Πρόκειται για πολιτική δέσμευση, όχι νομική αναγνώριση. Συνδέεται με μεταρρυθμίσεις στην Παλαιστινιακή Αρχή, ασφάλεια και αποστρατιωτικοποίηση ώστε να δημιουργηθούν οι «συνθήκες» για κρατική υπόσταση. Είναι γλώσσα που επιτρέπει περιφερειακή συμμετοχή, χωρίς να εκθέτει τις ΗΠΑ σε κατηγορία ότι αναγνωρίζουν μονομερώς κράτος που δεν ελέγχει ακόμη τα σύνορά του (https://apnews.com/article/e701750e61968110b873e90372b9f2e7).
• «Unity and territorial contiguity». Η ρωσική πρόταση ζητά να διατυπωθεί ρητά ότι Γάζα και Δυτική Όχθη είναι ενωμένες και εδαφικά συνεκτικές υπό την Παλαιστινιακή Αρχή. Αυτό αποκλείει λύσεις «νησίδων» και βάζει φρένο σε σενάρια μόνιμης αποσύνδεσης Γάζας από το υπόλοιπο παλαιστινιακό σώμα. Ταιριάζει με παλαιότερες αποφάσεις και πλαίσια του ΟΗΕ για βιώσιμη λύση δύο κρατών (https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-proposes-its-own-un-resolution-gaza-challenge-us-draft-2025-11-13/).

Τεχνικά, οι ΗΠΑ θέλουν άμεση εντολή για δύναμη και διοίκηση. Η Ρωσία θέλει πρώτα πολιτικό πλαίσιο, ανθρωπιστική πρόσβαση και έκθεση του ΓΓ για επιλογές αποστολής πριν δοθεί οποιαδήποτε ένοπλη εντολή. Στη βάση αυτή θα κριθεί και η στάση της Κίνας, που κατά κανόνα ενοχλείται από αμερικανικές πρωτοβουλίες με ευρεία χρήση βίας χωρίς σαφές ομπρέλα συναίνεσης.

Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων: ποιος κερδίζει τι

• Αν περάσει το αμερικανικό κείμενο, η Ουάσιγκτον θα έχει στήσει την αρχιτεκτονική της μεταπολεμικής Γάζας με διεθνή νομιμοποίηση. Θα έχει επιτύχει στρατηγικό στόχο: σταθεροποίηση χωρίς αμερικανικά «μπότες στο έδαφος», με κόστος μεταφερμένο σε πολυεθνή πλαίσια και χρηματοδότηση μέσω διεθνών οργανισμών όπως η Παγκόσμια Τράπεζα (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).
• Αν περάσει το ρωσικό, η Μόσχα κερδίζει πολιτικό έλεγχο της ατζέντας και θέτει τον Γενικό Γραμματέα στο κέντρο. Κατοχυρώνει πιο σκληρή γλώσσα υπέρ παλαιστινιακού κράτους και περιορίζει μια αποστολή επιβολής με αμερικανική σφραγίδα. Αυτό ενισχύει τη ρωσική εικόνα στον παγκόσμιο Νότο, χωρίς να πληρώνει η ίδια μεγάλο επιχειρησιακό κόστος (https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-proposes-its-own-un-resolution-gaza-challenge-us-draft-2025-11-13/).
• Αν αποτύχουν και τα δύο, η εικόνα είναι περίπλοκη. Οι ΗΠΑ μπορούν να πάνε σε «coalition of the willing», δηλαδή πρόθυμη συμμαχία εκτός ΟΗΕ. Όμως το πολιτικό και νομικό βάρος πέφτει τότε πιο πολύ στους ώμους τους και των στενότερων εταίρων τους, ενώ αραβικά κράτη δυσκολεύονται να συμμετάσχουν χωρίς ψήφισμα του ΣΑ (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).

Η Κίνα αναμένεται να κρατήσει χαμηλό προφίλ, στηρίζοντας γραμμές διεθνούς δικαίου, ανθρωπιστικής πρόσβασης και ρόλου ΟΗΕ, χωρίς να εκτεθεί επιχειρησιακά. Σε μια περίοδο αμερικανοκινεζικής αντιπαλότητας για τεχνολογία και εμπορικά ρίσκα, το Πεκίνο προτιμά να συλλέγει διπλωματικό μέρισμα με ελάχιστο αντίτιμο.

Συμμαχίες που μετακινούνται

Το Αμερικανικό κείμενο έχει σχεδιαστεί ώστε να κρατήσει «μέσα» ευρωπαϊκούς και αραβικούς εταίρους. Οι Ευρωπαίοι είναι πιο άνετοι όταν υπάρχει αναφορά σε διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και λύση δύο κρατών. Οι Άραβες ζητούν νομική σαφήνεια, όχι de facto κατοχή ή δημογραφικές αλλαγές στη Γάζα, και εγγυήσεις ότι δεν θα στήσουν κράτος «πέρασμα» χωρίς προοπτική. Η προσθήκη «credible pathway» είναι κίνηση για να δεθούν στην αποστολή στρατοί και χρήματα από Αίγυπτο, ΗΑΕ, Ινδονησία, Κατάρ, με τους δικούς τους όρους και «κόκκινες γραμμές» (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).

Η Τουρκία πιέζει για ρόλο, όμως το Ισραήλ έχει ήδη πει δημόσια ότι δεν δέχεται τουρκικά στρατεύματα στη Γάζα, κάτι που διατηρεί την τουρκοϊσραηλινή αντιπαλότητα σε υψηλή θερμοκρασία. Η Αίγυπτος θέλει οτιδήποτε γίνει να περνά μέσα από τον ΟΗΕ και να προστατεύει την κυριαρχία και ασφάλεια στη Ράφα. Τα ΗΑΕ δηλώνουν ανοικτά ότι χωρίς καθαρό νομικό πλαίσιο δεν θα συμμετάσχουν σε ISF. Μια κοινή δήλωση αμερικανικών και περιφερειακών παικτών υπέρ ταχείας υιοθέτησης του ψηφίσματος δείχνει την πίεση που ασκείται για να υπάρξει αποτέλεσμα μέσα σε εβδομάδες, όχι μήνες (https://qna.org.qa/en/News-Area/News/2025-11/14/joint-statement-on-un-security-council-resolution-on-gaza).

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πολιτικές αποστολές EUBAM Rafah (σύνορα Ράφα) και EUPOL COPPS (αστυνομία στη Δυτική Όχθη) έχουν ανανεωμένο μαντάτο έως το καλοκαίρι του 2026. Είναι εργαλεία χαμηλού ρίσκου και υψηλής χρησιμότητας για να στηρίξουν συνοριακό έλεγχο, τελωνεία και θεσμική αναβάθμιση της Παλαιστινιακής Αρχής (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/26/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai).

Οικονομικά εργαλεία: ακολούθησε τα χρήματα

• Ανοικοδόμηση. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει σηματοδοτήσει στήριξη σε trust fund ανοικοδόμησης, με εκτιμώμενο κόστος περίπου 70 δισ. δολάρια. Χωρίς σαφή εντολή και μηχανισμούς λογοδοσίας, αυτά τα χρήματα δεν ρέουν. Με σαφή εντολή, δημιουργούνται δεκάδες δισεκατομμύρια σε συμβάσεις για κατασκευές, ενέργεια, ύδρευση και logistics (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).
• Ανθρωπιστική ροή. Για να σταθεί μια εκεχειρία χωρίς ανθρωπιστικό σοκ, χρειάζονται περίπου 600 φορτηγά ημερησίως με πολυτομεακή βοήθεια. Σήμερα, οι ροές είναι συχνά χαμηλότερες, κάτι που γεννά μαύρη αγορά, αύξηση τιμών και κοινωνική ένταση. Όποιος ελέγχει τα «λαιμά» της βοήθειας αποκτά πολιτικό κεφάλαιο επί του πεδίου (https://www.un.org/unispal/document/statement-on-wfp-gaza-10june2025/?utm_source=openai).
• Κόστος μη εντολής. Αν δεν υπάρξει ψήφισμα, οι ασφαλιστικές τιμές στη θαλάσσια ζώνη μπορεί να μείνουν ψηλά για περισσότερο, οι χερσαίες αλυσίδες διανομής θα είναι πιο ασταθείς και οι δωρητές πιο διστακτικοί. Η απουσία θεσμικού πλαισίου αυξάνει τους κινδύνους διαφθοράς και διαρροής πόρων.

Με κυνικό βλέμμα, ο πόλεμος τελειώνει όταν παγιδεύεται σε κανόνες χρήματος, ελέγχου και επιμελητείας. Το αμερικανικό κείμενο προσπαθεί να το πετύχει μέσω μιας ισχυρής εντολής και χρηματοδοτικού εργαλείου. Το ρωσικό βάζει φρένο στη βιασύνη για ένοπλη αποστολή, αλλά δίνει περισσότερη γραμμή σε μόνιμη παύση πυρός και πολιτική λύση.

Ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειος: το ευάλωτο νεύρο

Η Γάζα είναι μέρος ενός ευρύτερου ενεργειακού puzzle. Η Ανατολική Μεσόγειος διαθέτει κοιτάσματα φυσικού αερίου και κρίσιμες ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Η σταθερότητα στη θαλάσσια ζώνη που συνδέει Ερυθρά Θάλασσα, Σουέζ και Μεσόγειο επηρεάζει κόστος και χρόνο μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων. Εάν η εκεχειρία καταρρεύσει και η Γάζα μπει ξανά σε σπιράλ βίας, οι ασφάλειες πλοίων και οι χρόνοι διέλευσης θα αυξηθούν. Αυτό μπορεί να μετακυλιστεί στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά καυσίμων και σε κρίσιμους κλάδους όπως η ναυτιλία.

Η Ελλάδα, που συμμετέχει στο σχήμα 3+1 με Κύπρο, Ισραήλ και ΗΠΑ για ενεργειακή συνεργασία, έχει συμφέρον η κατάσταση να σταθεροποιηθεί. Γι’ αυτό και κάθε θεσμική λύση που μειώνει τον κίνδυνο νέας ανάφλεξης βοηθά τη δική μας οικονομική και ενεργειακή ασφάλεια.

Περιφερειακές δυνάμεις με δική τους ατζέντα

• Αίγυπτος. Θέλει ψήφισμα του ΟΗΕ για να συμμετάσχει, ζητά εγγυήσεις για το πέρασμα της Ράφα και απορρίπτει οποιαδήποτε ισραηλινή παρουσία στο παλαιστινιακό πλευρό των συνόρων. Επιζητεί ρόλο στην επιμελητεία και στην ασφάλεια των συνόρων.
• ΗΑΕ. Διατεθειμένα να βάλουν χρήματα και υποδομές, αλλά μόνο με σαφές νομικό πλαίσιο και διαφάνεια. Αναμένουν θεσμικό reporting και μηχανισμούς ελέγχου.
• Τουρκία. Θέλει πολιτικό και επιχειρησιακό ρόλο, αναδεικνύει προφίλ υπερασπιστή των Παλαιστινίων, όμως συναντά ανοιχτό βέτο από το Ισραήλ για συμμετοχή σε δύναμη επί του πεδίου.
• Κατάρ. Παραμένει κρίσιμος διαμεσολαβητής για ομήρους και χρηματοδότης ανθρωπιστικών παρεμβάσεων. Έχει δίαυλους με όλες τις πλευρές, κάτι που το κάνει αναντικατάστατο σε συγκεκριμένες φάσεις.

Κανείς τους δεν είναι πιόνι. Ερμηνεύουν τις μεγάλες δυνάμεις και τα κείμενα του ΟΗΕ υπό το πρίσμα των δικών τους συμφερόντων ασφαλείας και κύρους.

Θεσμοί υπό πίεση, αλλά απαραίτητοι

Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν είναι ακαδημαϊκή λέσχη. Είναι πεδίο ισχύος. Η κατάθεση κειμένου «in blue», δηλαδή στην τελική μορφή που πάει σε ψηφοφορία, δείχνει ότι οι ΗΠΑ θέλουν γρήγορα αποτέλεσμα και δοκιμάζουν την ανοχή των μόνιμων μελών σε μια εντολή με χρήση βίας. Αν υπάρξει βέτο, η υπόθεση μπορεί να πάει σε Γενική Συνέλευση για πολιτική στήριξη, αλλά χωρίς δεσμευτική εντολή για αποστολή. Αν περάσει, η μπαγκέτα πηγαίνει στον Γενικό Γραμματέα για υλοποίηση και σε δωρητές για χρηματοδότηση (https://www.securitycouncilreport.org/whatsinblue/2025/11/the-middle-east-including-the-palestinian-question-vote-on-a-draft-resolution-to-authorise-an-international-stabilization-force-in-gaza.php) (https://main.un.org/securitycouncil/en/content/voting-system?utm_source=openai).

Παράλληλα, άλλοι θεσμοί λειτουργούν στο περιθώριο. Η Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων στη Γενεύη εξετάζει σήμερα τη συμμόρφωση του Ισραήλ με τη Σύμβαση, με καταγγελίες από ΜΚΟ και ισχυρές αντεπιχειρηματολογίες από την ισραηλινή αντιπροσωπεία περί εσωτερικών ερευνών και πλήρους δέσμευσης στη νομιμότητα. Αυτές οι διαδικασίες δεν σταματούν τον πόλεμο, αλλά προσθέτουν θεσμική πίεση και λογοδοσία που επηρεάζουν τη διπλωματία στη Νέα Υόρκη (https://www.ungeneva.org/en/news-media/meeting-summary/2025/11/le-comite-contre-la-torture-ouvre-les-travaux-de-sa-83eme).

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την EUBAM και την EUPOL, προσφέρει ένα πρακτικό πακέτο υποστήριξης στα σύνορα και στην αστυνόμευση, που μπορεί να κουμπώσει με όποια αποστολή αποφασιστεί. Είναι ο τρόπος της ΕΕ να έχει λόγο, χωρίς να χρειάζεται να στείλει μάχιμες δυνάμεις (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/26/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai).

Κλιμάκωση: σε ποιο σκαλοπάτι βρισκόμαστε

Βρισκόμαστε στη λεπτή γραμμή ανάμεσα σε εύθραυστη εκεχειρία και ενδημική βία. Μικρά επεισόδια, περιορισμένες επιχειρήσεις, διαρκής ένταση. Ο χειμώνας αυξάνει την πίεση σε στέγη, νερό και υγεία. Αν δεν αυξηθεί το ανθρωπιστικό throughput κοντά στα 600 φορτηγά ημερησίως και αν δεν σταθεροποιηθούν οι κανόνες προστασίας αμάχων, ο κίνδυνος κατάρρευσης της εκεχειρίας ανεβαίνει πρακτικά κάθε εβδομάδα (https://www.un.org/unispal/document/statement-on-wfp-gaza-10june2025/?utm_source=openai).

Η ψήφιση ενός λειτουργικού ψηφίσματος με ισχυρή εντολή μπορεί να αφαιρέσει καθημερινές τριβές και να βάλει τεχνικούς κανόνες για βοήθεια, πρόσβαση και ασφάλεια. Η αποτυχία, αντίθετα, αφήνει όλα αυτά σε διμερείς διαπραγματεύσεις ημέρας με ημέρα, που συχνά γίνονται πεδίο πολιτικών εκβιασμών.

Σενάρια για την ψηφοφορία και τις επόμενες 30 ημέρες

1. Περνά το αμερικανικό κείμενο

• Τι γίνεται άμεσα: Ο ΗΓΓ ενεργοποιεί διαδικασία συγκρότησης ISF, οι ενδιαφερόμενοι συνεισφέροντες δηλώνουν δυνάμεις και ειδικότητες, καθορίζονται κανόνες εμπλοκής. Το Board of Peace στήνεται με συμμετοχή διεθνών και παλαιστινιακών φορέων. Η Ισραηλινή παρουσία αποσύρεται φάσεις, συνδεδεμένη με ορόσημα ασφάλειας. Το trust fund οργανώνεται με επείγουσα χρηματοδότηση πρώτης φάσης (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).
• Κίνδυνοι: Αν δεν υπάρξουν αρκετοί συνεισφέροντες ή αν το Ισραήλ βάλει σκληρά εμπόδια σε συγκεκριμένες συμμετοχές, η αποστολή θα ξεκινήσει «κουτσή».
• Τι σημαίνει για Ελλάδα: Πεδία πρακτικής συνεισφοράς σε EUBAM, ναυτική ασφάλεια και τεχνική βοήθεια γίνονται άμεσα διαθέσιμα. Η θέση μας στο ΣΑ κερδίζει πόντους ως παραγωγική.

2. Περνά το ρωσικό κείμενο

• Τι γίνεται άμεσα: Διατηρείται πίεση για ανθρωπιστική πρόσβαση και μόνιμη παύση, ο ΓΓ καταθέτει σε 30 έως 60 ημέρες επιλογές για αποστολή. Η ισχυρή γλώσσα υπέρ δύο κρατών κλειδώνει πολιτικά. Δεν υπάρχει άμεση ISF με χρήση βίας, καθυστερεί η επιχειρησιακή σταθεροποίηση (https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-proposes-its-own-un-resolution-gaza-challenge-us-draft-2025-11-13/).
• Κίνδυνοι: Το πεδίο μένει ευάλωτο σε κλιμάκωση, οι δωρητές κρατούν αποστάσεις χωρίς σαφές μαντάτο για ασφάλεια.
• Τι σημαίνει για Ελλάδα: Περισσότερη διπλωματία, λιγότερη επιχειρησιακή δράση τώρα. Η Αθήνα προβάλλει ρόλο θεσμικού παίκτη που στηρίζει ανθρωπιστική πρόσβαση και λύση δύο κρατών, αποφεύγοντας σκληρούς διχασμούς.

3. Αποτυγχάνουν και τα δύο

• Τι γίνεται άμεσα: Οι ΗΠΑ ζυγίζουν «coalition of the willing» εκτός ΟΗΕ. Η περιφερειακή συμμετοχή γίνεται δυσκολότερη χωρίς κάλυψη ΣΑ. Η εκεχειρία κινείται σε λεπτό πάγο, η ανθρωπιστική κρίση επιδεινώνεται αν δεν υπάρξει πολιτική ώθηση από αλλού (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).
• Κίνδυνοι: Αύξηση ασφαλιστικών τιμών, αναστάτωση δρομολογίων στη ναυτιλία, πολιτική πόλωση στο ΣΑ μεταφέρεται σε άλλα πεδία.
• Τι σημαίνει για Ελλάδα: Μεγαλύτερο ρίσκο στη ναυτιλία και στο ενεργειακό κόστος, μικρότερο περιθώριο θεσμικής επιρροής.

Η ελληνική γωνία: τι να κάνει η Αθήνα

Η Ελλάδα είναι εκλεγμένο μέλος του ΣΑ για την περίοδο 2025 έως 2026. Η πάγια θέση μας υπέρ λύσης δύο κρατών μας επιτρέπει να κινηθούμε υπέρ του αμερικανικού κειμένου, εφόσον ενισχυθούν τέσσερα σημεία. Ο ρεαλιστικός συμβιβασμός είναι «υπέρ με ερμηνευτική δήλωση» που καταγράφεται στα πρακτικά μετά την ψηφοφορία.

• Να ζητήσουμε ρητή αγκύρωση στη λύση δύο κρατών βάσει των αποφάσεων 242, 338, 1515 και 2334 του ΣΑ, με αναφορά ότι αλλαγές στις γραμμές του 1967 δεν αναγνωρίζονται χωρίς συμφωνία των μερών. Αυτό συντονίζει τον πολιτικό ορίζοντα με το κεκτημένο του ΟΗΕ (https://apnews.com/article/e701750e61968110b873e90372b9f2e7).
• Να τεθεί ανθρωπιστικό κατώφλι πρόσβασης, ενδεικτικά 600 φορτηγά ημερησίως σε φάση εκεχειρίας, με τριμηνιαίο reporting του ΟΗΕ για την εφαρμογή. Οι αριθμοί αυτοί αντιστοιχούν σε εκτιμήσεις OCHA και WFP για στοιχειώδη σταθερότητα (https://www.un.org/unispal/document/statement-on-wfp-gaza-10june2025/?utm_source=openai).
• Να διασφαλιστεί ότι η ISF θα έχει καθαρό νομικό πλαίσιο Κεφαλαίου VII και σαφή κανόνες εμπλοκής και συνεργασίας με τους ανθρωπιστικούς φορείς. Η γλώσσα «all necessary measures» πρέπει να συνοδεύεται από ρήτρα προστασίας αμάχων και υποδομών (https://press.un.org/en/2011/sc10200.doc.htm?utm_source=openai).
• Να προστεθεί τεχνικός μηχανισμός για αγνοουμένους και διαχείριση σορών υπό τον ΓΓ με τεχνική στήριξη από τη ΔΕΕΣ. Έτσι αφαιρείται πολιτικό δηλητήριο από ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πεδίο και παρέχεται αξιοπρέπεια στις οικογένειες.

Επιχειρησιακά, η Αθήνα μπορεί να ενισχύσει άμεσα την EUBAM Rafah με εμπειρογνώμονες τελωνείων και συνοριακής ασφάλειας, να συνδέσει τη ναυτική επίγνωση κατάστασης της ευρωπαϊκής αποστολής ASPIDES με ανθρωπιστικούς θαλάσσιους διαδρόμους και να διαθέσει liaison αξιωματικούς σε κέντρα συντονισμού. Όλα αυτά δίνουν πραγματική προστιθέμενη αξία με χαμηλό ρίσκο και υψηλή διπλωματική απόδοση (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/26/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai).

Πολιτικά, μια ισορροπημένη στάση υπέρ λειτουργικού ψηφίσματος με σαφείς ανθρωπιστικές και θεσμικές δικλείδες διατηρεί τις καλές μας σχέσεις με ΗΠΑ και ΕΕ, δεν υπονομεύει το σχήμα 3+1 με Ισραήλ και Κύπρο και αφήνει ανοικτό δίαυλο με αραβικούς εταίρους που θέλουν καθαρό νομικό πλαίσιο.

Steel-manning των βασικών θέσεων

• Η θέση Ισραήλ. Το γραφείο Νετανιάχου επιμένει ότι παλαιστινιακό κράτος σήμερα σημαίνει μόνιμη απειλή για την ασφάλεια. Πατά σε τραύμα 7 Οκτωβρίου, στην ανάγκη αποστρατιωτικοποίησης και στο επιχείρημα ότι «πρώτα ασφάλεια, μετά πολιτική». Το Ισραήλ φοβάται μια ISF που θα περιορίσει την ελευθερία δράσης του χωρίς να εξασφαλίζει πλήρη αποστρατιωτικοποίηση (https://www.reuters.com/world/middle-east/netanyahu-faces-far-right-backlash-after-us-backed-statement-palestinian-state-2025-11-16/).
• Η θέση ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον λέει ότι χωρίς διεθνή δύναμη με δόντια, η εκεχειρία δεν θα κρατήσει. Χωρίς πολιτικό ορίζοντα στους Παλαιστινίους, οι περιφερειακοί εταίροι δεν θα βοηθήσουν. Άρα χρειάζεται μια εντολή που κάνει και τα δύο: ασφάλεια τώρα και ορίζοντα αύριο (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).
• Η θέση Ρωσίας. Η Μόσχα αντιτείνει ότι πρέπει να κατοχυρωθεί πρώτα η μόνιμη παύση, η ανθρωπιστική πρόσβαση και ο ρόλος του ΟΗΕ, και μετά να αποφασιστεί ποια αποστολή ταιριάζει. Θέλει ρητή γλώσσα υπέρ ενός συνεκτικού, βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους ώστε να μη διαιωνιστεί status quo χωρίς προοπτική (https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-proposes-its-own-un-resolution-gaza-challenge-us-draft-2025-11-13/).
• Η θέση αραβικών κρατών. Επισημαίνουν ότι χωρίς καθαρό νομικό πλαίσιο, λογοδοσία και πολιτικό ορίζοντα δύο κρατών, η συμμετοχή τους σε μια ISF θα είναι πολιτικά αδύνατη. Θέλουν επίσης διασφαλίσεις ότι δεν θα υπάρξουν δημογραφικές ή εδαφικές αλλαγές στη Γάζα (https://qna.org.qa/en/News-Area/News/2025-11/14/joint-statement-on-un-security-council-resolution-on-gaza).

Κάθε μία από αυτές τις θέσεις έχει υλικά συμφέροντα πίσω της. Ασφάλεια συνόρων για το Ισραήλ. Διεθνής επιρροή και burden sharing για τις ΗΠΑ. Αντιηγεμονικό αφήγημα και θεσμική νομιμότητα για τη Ρωσία. Περιφερειακή σταθερότητα και πολιτικό κεφάλαιο για την Αίγυπτο και τα ΗΑΕ.

Τι να παρακολουθούμε τις επόμενες ώρες

• Αν το αμερικανικό κείμενο κατατεθεί «in blue» χωρίς μεγάλες παραχωρήσεις ή αν υπάρξουν τελευταίας στιγμής αλλαγές σε γλώσσα για «statehood», «contiguity» και κανόνες εμπλοκής ISF (https://www.securitycouncilreport.org/whatsinblue/2025/11/the-middle-east-including-the-palestinian-question-vote-on-a-draft-resolution-to-authorise-an-international-stabilization-force-in-gaza.php).
• Τη στάση Κίνας και Ρωσίας στην αίθουσα. Αποχή ή αρνητική ψήφος αλλάζει όλα τα δεδομένα για ανάπτυξη δύναμης (https://main.un.org/securitycouncil/en/content/voting-system?utm_source=openai).
• Αν θα μπει στο τελικό κείμενο μετρήσιμο ανθρωπιστικό κατώφλι και υποχρεωτικό reporting του ΓΓ. Αυτό είναι game changer για την καθημερινότητα στη Γάζα (https://www.un.org/unispal/document/statement-on-wfp-gaza-10june2025/?utm_source=openai).
• Τη βαρύτητα που θα δοθεί στο trust fund και στα πρώτα χρήματα ανοικοδόμησης. Χωρίς χρήμα, καμία δύναμη δεν κρατά σταθερότητα μόνη της (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/).

Συμπέρασμα: ρεαλισμός με δικλείδες, αλλιώς ακροβασία

Η γεωπολιτική είναι δυο πράγματα μαζί. Ισχύς και υλικά συμφέροντα. Σήμερα, η ισχύς δοκιμάζεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Τα συμφέροντα εκφράζονται στο ποιος πληρώνει, ποιος μπαίνει στο έδαφος και ποιος ορίζει τους κανόνες. Μπορεί να μη μας αρέσει, αλλά χωρίς ισχυρή νομική εντολή και χρηματοδοτικό πλαίσιο, δεν θα υπάρξει σταθερότητα. Χωρίς πολιτικό ορίζοντα για τους Παλαιστινίους, δεν θα υπάρξει συμμετοχή περιφερειακών δυνάμεων. Και χωρίς προστασία αμάχων και θεσμική λογοδοσία, καμία αποστολή δεν θα έχει νομιμοποίηση.

Για την Ελλάδα, η σωστή στάση είναι να στηρίξουμε ένα λειτουργικό ψήφισμα με σαφείς δικλείδες: κεφάλαιο VII όπου απαιτείται, μετρήσιμη ανθρωπιστική πρόσβαση, αγκύρωση στη λύση δύο κρατών και πρακτικά εργαλεία εφαρμογής όπως EUBAM και μηχανισμοί του ΓΓ. Έτσι κρατάμε τις γέφυρες με όλους τους κρίσιμους παίκτες, προστατεύουμε τα δικά μας υλικά συμφέροντα σε ναυτιλία και ενέργεια και αποφεύγουμε να βρεθούμε θεατές όταν μοιράζονται ρόλοι και επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το νήμα είναι λεπτό. Αν περάσει ένα στιβαρό κείμενο, αυξάνονται οι πιθανότητες να μην ξανακυλήσει η Γάζα στο χάος. Αν όχι, προετοιμαζόμαστε για μια ακόμη περίοδο ακροβασίας πάνω από ανοιχτό ρήγμα. Το τι θα πράξει σήμερα το Συμβούλιο Ασφαλείας θα μετρήσει όχι μόνο στη Γάζα, αλλά και στα λιμάνια μας, στα δεξαμενόπλοιά μας και στους λογαριασμούς ενέργειας το επόμενο τρίμηνο.

Παραμένουμε ρεαλιστές και απαιτητικοί. Ρεαλιστές στο ότι χωρίς ισχύ δεν στήνεται τάξη. Απαιτητικοί στο ότι χωρίς δικλείδες δικαίου και ανθρωπισμού, καμία τάξη δεν αντέχει.

Αυτή είναι η στιγμή που το διεθνές σύστημα πρέπει να δείξει ότι μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο από δηλώσεις συμπάθειας. Να ορίσει ευθύνες, να κατανείμει κόστος και να δημιουργήσει συνθήκες ώστε οι άνθρωποι στη Γάζα να ζουν, όχι απλώς να επιβιώνουν.

Και για εμάς, να μείνουμε στο κέντρο της λύσης, όχι στην περιφέρεια.

(Πηγές ενδεικτικά: reuters_com_000179, apnews_com_000003, reuters_com_000002, press_un_org_000014, consilium_europa_eu_000068, ungeneva_org_000019, securitycouncilreport_org_000001, reuters_com_000001, un_org_000030, qna_org_qa_000000, main_un_org_000002)