ΗΠΑ έπληξαν ιρανικά τάνκερ, πετρέλαιο κοντά στα 100 δολάρια

Στην αντλία η αμόλυβδη έχει ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο, και μια νέα κλιμάκωση στον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν γύρω από τις πετρελαϊκές διαδρομές του Περσικού Κόλπου απειλεί να προσθέσει κι άλλα. Το Brent, η διεθνής τιμή αναφοράς του αργού, άγγιξε την Τρίτη τα 99,46 δολάρια το βαρέλι πριν κλείσει στα 97,92, το υψηλότερο κλείσιμο εδώ και εβδομάδες (DTN). Υπό την υπόθεση ότι όλα τα άλλα μένουν σταθερά, η απόσταση έως τα 100 δολάρια μεταφράζεται σε περίπου 1,4 λεπτό επιπλέον ανά λίτρο στην αντλία (fuel-prices.eu).

Το νέο σκέλος είναι στρατιωτικό. Στις 8 Σεπτεμβρίου το αμερικανικό CENTCOM ανακοίνωσε ότι έθεσε εκτός λειτουργίας πέντε ακόμη ιρανικά δεξαμενόπλοια, τέσσερα στον Κόλπο του Ομάν και ένα κοντά στο νησί Χαργκ, με τα πληρώματα να έχουν ειδοποιηθεί να αποβιβαστούν και χωρίς αμερικανικές απώλειες (Al Jazeera, Air & Space Forces). Είναι η συνέχεια μιας πολιτικής «δεξαμενόπλοιο για δεξαμενόπλοιο» που ενέκρινε ο Ντόναλντ Τραμπ: για κάθε ιρανική επίθεση στη ναυσιπλοΐα, η Ουάσιγκτον βυθίζει ιρανικά τάνκερ (Axios). Το Ιράν απάντησε την επομένη με 20 βαλλιστικούς πυραύλους κατά της αμερικανικής βάσης Αλ Αζράκ στην Ιορδανία (WAM, Al Jazeera). Η ιορδανική αεράμυνα ανέφερε ότι αναχαίτισε τους 18· δύο έπεσαν σε ακατοίκητες περιοχές.

Δύο περάσματα, όχι ένα

Η αγορά τιμολογεί πλέον δύο περάσματα μαζί. Όταν το Ιράν περιόρισε τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, στην είσοδο του Περσικού Κόλπου, η εναλλακτική διέξοδος έγινε ο σαουδαραβικός αγωγός Petroline, που στέλνει αργό στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας παρακάμπτοντας εντελώς το Ορμούζ. Τώρα απειλείται κι αυτή: μετά τα πλήγματα των ανταρτών Χούθι σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του σαουδαραβικού νότου, οι ασφαλιστές επέκτειναν τη ζώνη υψηλού πολεμικού κινδύνου περίπου 800 χιλιόμετρα βορειότερα (Bloomberg). Ασιατικά διυλιστήρια ζήτησαν ήδη από την Aramco να μετακινήσει φορτώσεις από το Γιανμπού στο αιγυπτιακό Sidi Kerir. Την ώρα που η ζώνη κινδύνου επεκτείνεται στην Ερυθρά, το Ορμούζ λειτουργεί ήδη στο ελάχιστο: επτά εμπορικά πλοία πέρασαν τη Δευτέρα, από δεκαήμερο μέσο όρο περίπου δέκα (New Arab / Kpler).

Κανείς πάντως δεν επιβεβαίωσε ότι χτυπήθηκε ο ίδιος ο αγωγός. Γι' αυτό το Brent άγγιξε τα 100 αλλά δεν έμεινε εκεί. Η σαουδαραβική πλευρά παραδέχτηκε ότι «ορισμένες λειτουργίες» σταμάτησαν προσωρινά και ότι υπήρξαν 73 τραυματίες, χωρίς όμως να ανακοινώσει πόσα βαρέλια χάθηκαν (Saudi Gazette, World Oil). Χωρίς μετρημένη απώλεια όγκου, το σοκ μένει κίνδυνος, όχι γεγονός.

Πώς φτάνει στην τσέπη

Η ασφάλεια είναι το βαρύτερο κανάλι μετάδοσης στην τσέπη. Τα πρόσθετα ασφάλιστρα πολέμου φτάνουν πλέον έως το 10% της αξίας ενός μεγάλου δεξαμενόπλοιου, δηλαδή εκατομμύρια δολάρια ανά ταξίδι για ένα πλοίο αξίας γύρω στα 140 εκατ. δολαρίων (AGBI). Έτσι, ακόμη κι αν καμία επίθεση δεν πετύχει, ένας πλοιοκτήτης μπορεί να απορρίψει λιμάνι ως μη ασφαλές και ο ναυλωτής να αναβάλει το φορτίο, αφαιρώντας ροές από την αγορά χωρίς να πέσει ούτε ένας πύραυλος.

Στην αντλία, η αμόλυβδη 95 βρισκόταν στις αρχές Σεπτεμβρίου γύρω στα 2,07 ευρώ το λίτρο, με τις μεγάλες πρόσφατες αυξήσεις να οφείλονται περισσότερο στο περιθώριο του έτοιμου καυσίμου παρά στο ίδιο το αργό (Insider). Η άνοδος προς τα 100 δολάρια ξεκίνησε με τα πλήγματα στη Σαουδική Αραβία (To Brief). Το καινούργιο είναι ότι απειλείται πλέον και η δεύτερη δίοδος.

Το κόστος δεν σταματά στο ρεζερβουάρ. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της Ελλάδας ανέβηκε στο 3,7% τον Αύγουστο, από 2,7%, κατά την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat (in.gr). Το ακριβό πετρέλαιο ανεβάζει άμεσα τον συνολικό δείκτη, όχι όμως αυτόματα τη δόση του στεγαστικού: για να ακριβύνει το κυμαινόμενο δάνειο πρέπει πρώτα να μετακινηθούν οι προσδοκίες για την ΕΚΤ (η αγορά έχει ήδη τιμολογήσει σχεδόν πλήρως την αναμενόμενη αύξηση επιτοκίων της 10ης Σεπτεμβρίου) και μετά η αλλαγή να φτάσει στην ημερομηνία αναπροσαρμογής του δανείου (ECB). Στην άλλη άκρη, η Aramco ανακοίνωσε προσαρμοσμένα κέρδη 33,4 δισ. δολαρίων στο δεύτερο τρίμηνο, αυξημένα κατά 33% (OilPrice), αλλά κερδίζει μόνο το βαρέλι που καταφέρνει να φτάσει στην αγορά.

Το πραγματικό τεστ δεν είναι ένα στιγμιαίο άγγιγμα των 100 δολαρίων, αλλά αν οι χαμηλές ροές θα κρατήσουν μέρες. Οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να αντλήσουν πετρέλαιο· θα κρατήσουν ακριβό το χρήμα μόνο αν το σοκ περάσει σε μισθούς και υπηρεσίες. Η επόμενη κίνηση της αντλίας θα αποφασιστεί το πρωί, από τους ασφαλιστές και τους πλοιοκτήτες που ζυγίζουν αν τα δύο περάσματα δικαιολογούν τα 7 με 8 δολάρια ανά βαρέλι (AGBI).