Ίμια: Η Άγκυρα «τιμά» τα 30 χρόνια δεσμεύοντας επ’ αόριστον το μισό Αιγαίο

Τρεις δεκαετίες μετά τη νύχτα που η Ελλάδα έφτασε στο χείλος του πολέμου, η Άγκυρα επέλεξε να «τιμήσει» την επέτειο όχι με μνημόσυνα, αλλά με μια κίνηση μακράς πνοής. Η έκδοση τουρκικής NAVTEX αορίστου χρόνου λίγα 24ωρα πριν την 31η Ιανουαρίου, δεν είναι άσκηση ρουτίνας. Είναι η θεσμική κατοχύρωση της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών» που γεννήθηκε το 1996.

Ενώ στην Αθήνα το πολιτικό σύστημα αναλώνεται σε επετειακές δηλώσεις για την «αδιαπραγμάτευτη κυριαρχία», η πραγματικότητα στο πεδίο έχει αλλάξει δραματικά.

Το τέλος των «Ήρεμων Νερών»

Το αφήγημα περί «ήρεμων νερών» και διαλόγου δοκιμάζεται σκληρά. Η Τουρκία, μέσω της NAVTEX 0060/26, απαιτεί πλέον τον επιχειρησιακό συντονισμό για έρευνες στο μισό Αιγαίο, όχι για δύο χρόνια όπως αρχικά εκτιμήθηκε, αλλά επ’ αόριστον (To Vima).

Στην αντίπερα όχθη, το κλίμα είναι εορταστικό. Απόστρατοι Τούρκοι αξιωματικοί που συμμετείχαν στην κρίση του '96, μιλούν ανοιχτά για «νίκη» και συνδέουν ευθέως εκείνη τη νύχτα με το σημερινό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και την απαίτηση για αποστρατιωτικοποίηση 23 ελληνικών νησιών (Newsbomb). Η στρατηγική τους είναι ξεκάθαρη: αυτό που ξεκίνησε ως τακτική κίνηση στα Ίμια, έχει εξελιχθεί σε εργαλείο μόνιμης πίεσης (creeping sovereignty).

Η εσωτερική «Ομερτά» και τα αναπάντητα ερωτήματα

Στο εσωτερικό, η συναίνεση εξαντλείται στους τίτλους. Κάτω από την επιφάνεια, η αντιπολίτευση (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ) πιέζει για «κόκκινες γραμμές», κατηγορώντας την κυβέρνηση για στρατηγική κατευνασμού που δεν αποδίδει (in.gr).

Ωστόσο, 30 χρόνια μετά, το ελληνικό κράτος αρνείται να απαντήσει στα σκληρά ερωτήματα της νύχτας εκείνης, τα οποία στοιχειώνουν ακόμα τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων:

• Ποιος άλλαξε την εντολή; Οι βατραχάνθρωποι είχαν διαταγή να πάνε στη Δυτική Ίμια. Την τελευταία στιγμή, η εντολή άλλαξε για την Καλόλιμνο, αφήνοντας τα Ίμια ανοχύρωτα στους Τούρκους κομάντος. Ακόμη και σήμερα, κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για αυτό το μοιραίο επιχειρησιακό κενό (Newsbomb).
• Η πτώση του ελικοπτέρου: Παρά τις επίσημες αναφορές για "vertigo", οι οικογένειες των τριών αξιωματικών και στρατιωτικοί αναλυτές επιμένουν σε σενάρια κατάρριψης ή εχθρικής ενέργειας, με το πόρισμα να παραμένει σημείο τριβής (Ethnos).

Τι σημαίνει αυτό για τον πολίτη

Η επέτειος των Ιμίων δεν είναι μνημόσυνο, είναι προειδοποίηση. Το 1996, η κρίση αποκάλυψε την έλλειψη συντονισμού και την εξάρτηση από τον αμερικανικό παράγοντα (Χόλμπρουκ). Σήμερα, με τις ΗΠΑ να έχουν στρέψει το βλέμμα στον Ειρηνικό και την Ουκρανία, και την Τουρκία να κινείται αυτόνομα και επιθετικά, το ερώτημα είναι αν η Αθήνα έχει θωρακιστεί θεσμικά για την επόμενη κρίση.

Η νέα NAVTEX δείχνει ότι για την Άγκυρα, η κρίση των Ιμίων δεν τελείωσε ποτέ. Απλώς άλλαξε μορφή.