Μνήμη χωρίς αντίκρισμα: Οι προβολείς στη Βουλή και η «σιωπή των πολλών»

Το βράδυ της 27ης Ιανουαρίου, η πρόσοψη της Βουλής φωτίστηκε με το σύνθημα #WE REMEMBER. Μια εικόνα δυνατή, σχεδιασμένη για τα social media και τη διεθνή εικόνα της χώρας (protothema.gr). Όμως, πίσω από τη λάμψη των προβολέων για τους 60.000 Έλληνες Εβραίους που χάθηκαν, κρύβεται μια άβολη αλήθεια: η Ελλάδα είναι εξαιρετική στους συμβολισμούς μνήμης, αλλά αμήχανη στην πολιτική πράξη.

Η ουσία φέτος δεν βρέθηκε στο Μαξίμου, αλλά σε μια αποστροφή του Περιφερειάρχη Αττικής. Ο Νίκος Χαρδαλιάς, μιλώντας στην εκδήλωση της Περιφέρειας και της Ισραηλιτικής Κοινότητας, έβαλε το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων: «Το Ολοκαύτωμα δεν ξεκίνησε με στρατόπεδα θανάτου, ξεκίνησε με λόγια μίσους, με αποκλεισμούς, με τη σιωπή των πολλών» (enikos.gr).

Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό διακύβευμα που η κεντρική πολιτική σκηνή αποφεύγει να αγγίξει.

Ενώ η UNESCO προειδοποιεί για την άνοδο της άρνησης του Ολοκαυτώματος και τη διασπορά ρητορικής μίσους στα social media, οι ελληνικοί θεσμοί εξαντλούνται στο τελετουργικό. Η «σιωπή των πολλών» για την οποία μίλησε ο Χαρδαλιάς (enikos.gr), σήμερα μεταφράζεται στην ανοχή του διαδικτυακού κανιβαλισμού και στην έλλειψη επίσημης κρατικής καταγραφής αντισημιτικών περιστατικών.

Το πρόβλημα είναι δομικό. Στα σχολεία μας, η διδασκαλία του Ολοκαυτώματος παραμένει περιγραφική —μαθαίνουμε το «τι» έγινε, όχι το «πώς» οι μηχανισμοί μιας κοινωνίας επέτρεψαν την αποκτήνωση. Χωρίς αυτή την ανάλυση, το «Ποτέ Ξανά» κινδυνεύει να γίνει κενό σύνθημα. Η απουσία συγκεκριμένων νομοθετικών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση του σύγχρονου hate speech δείχνει ότι το πολιτικό σύστημα προτιμά να τιμά τους νεκρούς παρά να συγκρουστεί με τις «γκρίζες ζώνες» των ζωντανών ψηφοφόρων.

Όσο η πολιτεία αρκείται στη φωταγώγηση κτιρίων χωρίς να φωτίζει τα σκοτάδια της εκπαίδευσης και της διαδικτυακής ανομίας, η μνήμη θα παραμένει απλώς μια επέτειος. Και όπως σωστά επισημάνθηκε, η μνήμη έχει αξία μόνο όταν γίνεται «στάση ζωής» και όχι απλώς ευκαιρία για δελτία τύπου (enikos.gr).