Private Debt Remains a 'Thorn' in Greek Economy as Out-of-Court Mechanism Reveals Deep-Rooted Problems

Η τελευταία μηνιαία έκθεση για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών επιβεβαιώνει κάτι που η «βιτρίνα» της οικονομίας συχνά κρύβει: το ιδιωτικό χρέος παραμένει βαθύ και επίμονο πρόβλημα. Στον μηχανισμό έχουν «παρκάρει» συνολικά 55,22 δισ. ευρώ οφειλών, αλλά μόλις το 8,4% αυτού του όγκου εμφανίζεται σήμερα ενήμερο, δηλαδή πληρώνεται κανονικά. Το 91,6% βρίσκεται σε καθυστέρηση ή έχει ήδη καταγγελθεί. Αυτό δεν μοιάζει με προσωρινή έλλειψη ρευστότητας. Δείχνει δομική αδυναμία αποπληρωμής, ειδικά όταν πάνω από το 80% των οφειλών ανήκουν σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, την ίδια δηλαδή την παραγωγική βάση της χώρας (https://www.insider.gr/oikonomia/390382/koyrema-ofeilon-488-dis-eyro-meso-exodikastikoy-posa-kai-ti-daneia-rythmisan-oi?utm_source=openai) (https://www.moneyandlife.gr/idiotiko-chreos-rekor-eksodikastikon-rythmiseon-ton-noemvrio/?utm_source=openai).

Με απλά λόγια: έχουμε ένα μεγάλο απόθεμα παλιών «κόκκινων» οφειλών και ταυτόχρονα ένα ρεύμα νέων καθυστερήσεων. Αυτό στραγγαλίζει πιστώσεις, επενδύσεις και, τελικά, την ανάπτυξη.

Πώς φτάσαμε εδώ, και τι είναι ο εξωδικαστικός

Ο σημερινός εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών δεν ξεκίνησε από το μηδέν. Το πρώτο πλαίσιο δημιουργήθηκε με τον Ν. 4469/2017, φέρνοντας για πρώτη φορά ηλεκτρονική πλατφόρμα και κοινό τραπέζι για όλους τους πιστωτές (τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης, Δημόσιο) για να συμφωνήσουν λύσεις αναδιάρθρωσης (https://www.hba.gr/info/outofcourtworkout). Ακολούθησε το πλαίσιο της κύριας κατοικίας το 2019 με τον Ν. 4605/2019, που άνοιξε τη δυνατότητα εξωδικαστικών ρυθμίσεων για φυσικά πρόσωπα (https://www.lawspot.gr/nomika-nea/dimosieythike-o-nomos-4605-2019-nomos-toy-kratoys-oi-nees-diataxeis-gia-tin-prostasia/). Το 2020 ήρθε ο Κώδικας Δεύτερης Ευκαιρίας, ο Ν. 4738/2020, που ενοποίησε τις διαδικασίες πρόληψης, εξυγίανσης, πτώχευσης και τον νέο εξωδικαστικό για νοικοκυριά και επιχειρήσεις (https://www.lawspot.gr/node/270156).

Η νέα πλατφόρμα ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2021 και έδωσε μεγάλες δυνατότητες επιμήκυνσης, με έως 240 δόσεις προς το Δημόσιο και έως 420 προς χρηματοπιστωτικούς φορείς, βάσει αλγοριθμικών προτάσεων που λαμβάνουν υπόψη εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία (https://pedmede.gr/enarxi-toy-neoy-exodikastikoy-michanismoy-rythmisis-ofeilon-se-eos-240-doseis/). Το 2023 και κυρίως στις αρχές του 2024 έγιναν σημαντικές βελτιώσεις. Με κοινή υπουργική απόφαση στις 26 Ιανουαρίου 2024 προβλέφθηκε σταθερό επιτόκιο 3% για τα πρώτα τρία χρόνια ρύθμισης και δυνατότητα επιπλέον «κουρέματος» έως 28% σε ορισμένες περιπτώσεις, μέτρα που αύξησαν την ελκυστικότητα και την ανακούφιση των ρυθμίσεων (https://minfin.gov.gr/se-ischy-oi-evnoikes-rythmiseis-gia-ton-exodikastiko-michanismo-rythmisis-ofeilon/).

Η «μηχανή» άρχισε να δουλεύει πιο γρήγορα το 2025. Τον Μάρτιο καταγράφηκαν 1.475 ρυθμίσεις ύψους 454 εκατ. ευρώ, ενώ σωρευτικά οι ρυθμίσεις αντιστοιχούσαν σε 10,9 δισ. ευρώ αρχικές οφειλές, με συνολικό «κούρεμα» 3,4 δισ. ευρώ έως τότε, δείγμα ότι οι πιστωτές κάνουν παραχωρήσεις προκειμένου να κλείσουν υποθέσεις (https://minfin.gov.gr/anodos-357-ton-epitychon-rythmiseon-ofeilon-ston-exodikastiko-michanismo-ton-martio-2025/). Παρά τη βελτίωση της ροής, το απόθεμα παραμένει τεράστιο.

Τι λένε τα δεδομένα του Νοεμβρίου 2025

Ας διαβάσουμε τους αριθμούς προσεκτικά.

• Συνολικός όγκος οφειλών στον εξωδικαστικό: 55,22 δισ. ευρώ σε όλα τα στάδια (αίτηση, διαπραγμάτευση, ρύθμιση). Σε σταθερές τιμές 2023, μιλάμε για περίπου 52 δισ. ευρώ, αν υποθέσουμε σωρευτικό πληθωρισμό 5–7% από το 2023 έως τον Νοέμβριο του 2025. Η ουσία δεν αλλάζει: το νούμερο είναι τεράστιο (https://www.insider.gr/oikonomia/390382/koyrema-ofeilon-488-dis-eyro-meso-exodikastikoy-posa-kai-ti-daneia-rythmisan-oi?utm_source=openai).
• Σύνθεση: άνω του 80% των οφειλών αφορά επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Ενδεικτικά, οι φυσικοί επιχειρηματίες και τα νομικά πρόσωπα συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος, ενώ τα νοικοκυριά χωρίς επιχειρηματική δραστηριότητα είναι μειοψηφία. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα «χτυπά» την παραγωγική βάση (https://www.moneyandlife.gr/idiotiko-chreos-rekor-eksodikastikon-rythmiseon-ton-noemvrio/?utm_source=openai).
• Κατάσταση εξυπηρέτησης: μόνο 8,4% του ποσού είναι ενήμερο, δηλαδή οι δόσεις πληρώνονται στην ώρα τους. Το υπόλοιπο 91,6% βρίσκεται σε καθυστέρηση ή η σύμβαση έχει καταγγελθεί. «Ενήμερο» σημαίνει ότι η ρύθμιση τηρείται. «Καθυστέρηση» σημαίνει ληξιπρόθεσμες δόσεις. «Καταγγελία» σημαίνει ότι ο πιστωτής έχει τερματίσει τη σύμβαση και επιδιώκει αναγκαστικά μέτρα (https://www.insider.gr/oikonomia/390382/koyrema-ofeilon-488-dis-eyro-meso-exodikastikoy-posa-kai-ti-daneia-rythmisan-oi?utm_source=openai).
• Απορρίψεις λόγω αδυναμίας: ένα μεγάλο μέρος αιτήσεων απορρίπτεται επειδή ακόμη και με επιμήκυνση και κούρεμα δεν βγαίνει βιώσιμη δόση. Οι απορρίψεις αυτού του τύπου αντιστοιχούν σε αρκετά δισεκατομμύρια, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για πρόβλημα φερεγγυότητας, όχι απλώς «σφιχτής» ρευστότητας (https://www.moneyandlife.gr/idiotiko-chreos-rekor-eksodikastikon-rythmiseon-ton-noemvrio/?utm_source=openai).
• Νέες ροές χρέους: στο δεκάμηνο Ιανουαρίου με Οκτώβριο 2025 δημιουργήθηκαν 7,258 δισ. ευρώ νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές φόρων, αυξημένες 24,37% σε ετήσια βάση. Όσο η ροή νέων οφειλών τρέχει τόσο γρήγορα, το «στοίχημα» να καθαρίσει το παλιό απόθεμα γίνεται δυσκολότερο (https://www.fpress.gr/oikonomia/story/115352/ayxanontai-geometrika-ta-fesia-sta-7-258-dis-eyro-to-neo-lixiprothesmo-xreos-sto-dekamino?utm_source=openai).

Αν και τα στοιχεία δείχνουν επιτάχυνση της λειτουργίας του μηχανισμού, με αυξημένες ρυθμίσεις μέσα στο 2025, το μικρό ποσοστό «ενήμερου» δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η εικόνα δεν είναι στιγμιαία, είναι δομική.

Γιατί να νοιαστώ; Μισθοί, δουλειές, πρόσβαση σε δάνεια

Το ιδιωτικό χρέος δεν είναι αφηρημένη έννοια. Επηρεάζει μισθούς, επενδύσεις και δουλειές.

• Πρόσβαση σε πίστωση: όταν ένας επιχειρηματίας έχει χρέη σε καθυστέρηση, η τράπεζα βλέπει αυξημένο ρίσκο. Οι νέες χορηγήσεις γίνονται πιο επιλεκτικές και ακριβές. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τις ροές νέων επιχειρηματικών δανείων δείχνουν κάμψη μέσα στο 2025 σε σχέση με το 2024, ένδειξη πιο σφιχτού πιστωτικού περιβάλλοντος. Αυτό σημαίνει λιγότερο κεφάλαιο κίνησης, λιγότερη επένδυση σε εξοπλισμό και, τελικά, λιγότερες προσλήψεις (https://www.bankofgreece.gr/en/statistics/monetary-and-banking-statistics/anacredit?utm_source=openai).
• Μισθοί και αγοραστική δύναμη: ο ονομαστικός μισθός σε αρκετούς κλάδους βελτιώθηκε τα τελευταία δύο χρόνια. Όμως για τα νοικοκυριά με πολλές υποχρεώσεις, οι αυξήσεις «τρώνε» τις δόσεις. Παράδειγμα: ρύθμιση 100.000 ευρώ σε 10 έτη με 3% σταθερό για την τριετία, δίνει περίπου 977 ευρώ μηνιαία δόση. Αν το επιτόκιο μετά την τριετία προσαρμοστεί σε υψηλότερο επίπεδο, π.χ. 4,25%, η μηνιαία δόση μπορεί να αυξηθεί κατά 6–10%. Σε χαμηλά εισοδήματα, αυτή η διαφορά είναι καθοριστική.
• Μικρομεσαίες επιχειρήσεις: μια ΜμΕ με EBITDA 20.000 ευρώ και ετήσια δόση ρύθμισης 14.000 ευρώ έχει δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς λειτουργικά κέρδη 70%. Αυτό δεν είναι βιώσιμο για μεγάλο διάστημα. Χωρίς ουσιαστικό κούρεμα ή φθηνή μακροχρόνια χρηματοδότηση, το re-default είναι πιθανό.

Εδώ η νομισματική πολιτική παίζει ρόλο. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ρυθμίζοντας τα επιτόκια της ευρωζώνης, κάνει τον δανεισμό πιο φθηνό ή πιο ακριβό. Από τις αρχές του 2025 η ΕΚΤ άρχισε να μειώνει σταδιακά τα επιτόκια, βελτιώνοντας την «αντοχή» των δανειοληπτών. Ακόμη και έτσι, η ανάσα είναι μερική. Η διαφορά 125 μονάδων βάσης σε ένα τυπικό δάνειο 100.000 ευρώ μπορεί να αλλάξει την ετήσια επιβάρυνση κατά περίπου 6–7%, ποσό που σε οριακούς προϋπολογισμούς κρίνει την έκβαση μιας ρύθμισης (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250306~d4340800b3.en.html?utm_source=openai).

Τράπεζες, servicers και ο εξωδικαστικός: τι δουλεύει, τι όχι

Οι τράπεζες «καθάρισαν» τους ισολογισμούς τους τα προηγούμενα χρόνια μεταφέροντας μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) σε τιτλοποιήσεις, συχνά με κρατική εγγύηση στα senior ομόλογα μέσα από το σχήμα Ηρακλής, γνωστό διεθνώς ως HAPS. Σε μια τυπική τιτλοποίηση, το SPV εκδίδει τρεις κατηγορίες τίτλων: senior (χαμηλού κινδύνου, πρώτες πληρωμές), mezzanine και junior (υψηλότερου κινδύνου, πρώτες ζημιές). Η κρατική εγγύηση καλύπτει τα senior, υπό προϋποθέσεις. Αυτό βοήθησε τις τράπεζες να μειώσουν θεαματικά τον δείκτη NPL και να επιστρέψουν στον κανονικό δανεισμό (https://hfsf.gr/en/npls-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1/?utm_source=openai).

Το επόμενο ερώτημα είναι αν τα πραγματικά έσοδα των τιτλοποιήσεων πάνε σύμφωνα με τα σχέδια. Ανεξάρτητες αναλύσεις δείχνουν ότι η αποπληρωμή των senior τίτλων είναι βραδύτερη από τα αρχικά business plans, λόγω χρονικών καθυστερήσεων σε δικαστήρια και πλειστηριασμούς. Σε δείγμα συναλλαγών, η απομόχλευση των senior μέχρι τα μέσα του 2024 ήταν περιορισμένη, σημάδι ότι οι ανακτήσεις υστερούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι η κρατική εγγύηση θα κληθεί αυτομάτως. Σημαίνει όμως ότι η πίεση μετατοπίζεται πιο χαμηλά στην κεφαλαιακή διάρθρωση, δηλαδή στους mezz και junior επενδυτές, και ότι το κράτος οφείλει να παρακολουθεί αν οι εξελίξεις οδηγούν σε κινδύνους για τον προϋπολογισμό (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).

Στην πράξη, το Δημόσιο εισπράττει προμήθειες για τις εγγυήσεις του Ηρακλή, που ανέρχονται σωρευτικά σε εκατοντάδες εκατομμύρια και μειώνουν το καθαρό δημοσιονομικό ρίσκο. Δεν αναιρούν όμως την πιθανότητα να υπάρξουν κλητεύσεις εγγυήσεων σε δυσμενή σενάρια. Μέχρι στιγμής, οι εισπράξεις αυτές καταγράφονται ως θετικό στοιχείο, αλλά ο ρυθμός ανακτήσεων παραμένει κλειδί για την τελική εικόνα (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/125442_rekor-esodon-gia-dimosio-2024-apo-tis-eggyiseis-toy-irakli?utm_source=openai).

Πώς συνδέεται αυτό με τον εξωδικαστικό; Με δύο τρόπους:

• Πρώτον, οι ρυθμίσεις του εξωδικαστικού βελτιώνουν την πιθανότητα να «τρέξουν» οι ανακτήσεις στους φακέλους που διαχειρίζονται οι servicers, γιατί μετατρέπουν ανενεργές απαιτήσεις σε ρυθμίσεις με ροή δόσεων. Αυτό «ταΐζει» και τις τιτλοποιήσεις.
• Δεύτερον, όταν βλέπουμε ότι μόνο 8,4% του όγκου στον εξωδικαστικό είναι ενήμερο, αυτό υπονοεί δυσκολία να παράξουν σταθερά cash flows. Οι servicers πληρώνονται κυρίως με fees διαχείρισης και ποσοστά επί των ανακτήσεων. Όταν οι ανακτήσεις καθυστερούν, οι fee-based ροές συνεχίζουν, αλλά η πραγματική επίδοση υστερεί. Εκεί χρειάζονται ευθυγραμμισμένα κίνητρα, ώστε οι αμοιβές να συνδέονται με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα ανάκτησης, όχι μόνο με το ύψος χαρτοφυλακίου υπό διαχείριση (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).

Δημοσιονομική οπτική: κρυφό ρίσκο και τι βλέπει ο προϋπολογισμός

Το κράτος έχει δύο ρόλους. Ως πιστωτής, μέσω ΑΑΔΕ και ασφαλιστικών ταμείων, διαπραγματεύεται ρυθμίσεις και εισπράττει δόσεις. Οι βελτιώσεις του 2024, με σταθερό 3% και μεγαλύτερα «κουρέματα», αύξησαν τις επιτυχημένες εκβάσεις και έφεραν εισπράξεις, αλλά η ίδια η ΑΑΔΕ κατέγραψε μεγάλη αύξηση νέων ληξιπρόθεσμων, που αποδυναμώνει το καθαρό δημοσιονομικό όφελος (https://minfin.gov.gr/se-ischy-oi-evnoikes-rythmiseis-gia-ton-exodikastiko-michanismo-rythmisis-ofeilon/) (https://www.fpress.gr/oikonomia/story/115352/ayxanontai-geometrika-ta-fesia-sta-7-258-dis-eyro-to-neo-lixiprothesmo-xreos-sto-dekamino?utm_source=openai). Δεύτερος ρόλος, ως εγγυητής στον Ηρακλή. Εκεί το ρίσκο είναι ενδεχόμενο και εξαρτάται από την απόδοση των τιτλοποιήσεων. Προς το παρόν, ο λογαριασμός για τον προϋπολογισμό είναι κυρίως οι εισπράξεις από τις προμήθειες των εγγυήσεων και οι αυξημένες εισπράξεις από ρυθμίσεις, ενώ το tail-risk μιας πιθανής κλήσης εγγύησης παραμένει υπό παρακολούθηση (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/125442_rekor-esodon-gia-dimosio-2024-apo-tis-eggyiseis-toy-irakli?utm_source=openai) (https://hfsf.gr/en/npls-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1/?utm_source=openai).

Σημειώστε ότι, πέρα από την άμεση ροή, έχει σημασία και η τάση. Το Υπουργείο Οικονομικών έχει επισημάνει μείωση του λόγου ιδιωτικού χρέους προς ΑΕΠ και πτώση του μεριδίου ληξιπρόθεσμου μέσα στα τελευταία χρόνια, αλλά αυτό είναι μια «μακροσκοπική» εικόνα. Ο μικρόκοσμος του εξωδικαστικού μάς λέει ότι ένα μεγάλο, δύσκολο κομμάτι παραμένει και τείνει να αναπαράγει νέο χρέος, ειδικά σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια (https://minfin.gov.gr/oi-mythoi-tou-pasok-gia-to-idiotiko-chreos-kai-i-alitheia-ton-arithmon/).

Αγορές και πραγματική οικονομία: δύο κόσμοι, διαφορετικές ταχύτητες

Το χρηματιστήριο και οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων μπορεί να βελτιώνονται, εν μέρει επειδή οι τράπεζες έχουν «καθαρίσει» εποπτικά μέσω του Ηρακλή και η χώρα έχει αναβαθμιστεί. Στην πραγματική οικονομία όμως, η πρόσβαση σε πίστωση για ΜμΕ παραμένει σφιχτή όταν τα βιβλία είναι βαριά. Αυτή η απόκλιση εξηγεί γιατί οι τίτλοι μπορεί να ευημερούν, ενώ μέρος των επιχειρήσεων δυσκολεύεται να πληρώσει μισθούς και προμηθευτές.

Η Ελλάδα είναι ανοικτή οικονομία, με εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας και τροφίμων, και με «βαριές» εξαγωγές υπηρεσιών, τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Αν οι παγκόσμιες ροές εμπορίου επιβραδύνουν, ο τζίρος της ναυτιλίας πιέζεται, οι επιχειρήσεις που στηρίζονται σε αυτήν δυσκολεύονται και το εσωτερικό τους χρέος αποπληρώνεται πιο δύσκολα. Αν το ευρώ υποχωρήσει, ακρίβυνση σε δολαριοποιημένα αγαθά μειώνει διαθέσιμο εισόδημα. Αυτά τα εξωτερικά σοκ μπαίνουν πάνω σε ήδη υψηλές δόσεις. Άρα, η ανθεκτικότητα της ανάπτυξης εξαρτάται και από τη σταθεροποίηση του ιδιωτικού χρέους.

Νομισματική πολιτική και «αντοχή» ρυθμίσεων

Οι αποφάσεις της ΕΚΤ είναι κομβικές. Ύστερα από δύο χρόνια αύξησης επιτοκίων, οι μειώσεις από το 2025 προσφέρουν ανάσα, αλλά το υπόλοιπο ρίσκο είναι ακόμη εκεί. Κάθε 100–150 μονάδες βάσης διαφορά στο επιτόκιο αλλάζει αισθητά τη δόση. Σε ρύθμιση 200.000 ευρώ με 20ετή διάρκεια, μια άνοδος από 3% σε 4,25% μπορεί να αυξήσει τη μηνιαία δόση από περίπου 1.109 ευρώ σε περίπου 1.238 ευρώ. Αν ένα νοικοκυριό ή μια ΜμΕ λειτουργεί στα όρια, αυτό το «κατιτίς» κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ενήμερη ρύθμιση και re-default (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250306~d4340800b3.en.html?utm_source=openai).

Τι σημαίνει «re-default», και γιατί δεν το μετράμε σωστά

Re-default σημαίνει μια ρύθμιση που αρχικά «θεραπεύτηκε», ξαναμπαίνει σε καθυστέρηση μέσα σε 12, 24 ή 36 μήνες. Η σωστή μέτρηση γίνεται με ανάλυση «cohort» ή «vintage», δηλαδή παρακολουθώντας την πορεία ομάδων ρυθμίσεων στον χρόνο. Στην Ελλάδα δεν δημοσιεύονται σήμερα συστηματικά τέτοια δεδομένα για τον εξωδικαστικό. Αυτό είναι κενό πολιτικής. Χωρίς τέτοιους δείκτες, δεν ξέρουμε πόσες ρυθμίσεις πραγματικά «κρατούν» και πού ακριβώς σπάνε. Ενιαία μεθοδολογία υπάρχει διεθνώς και μπορεί να υιοθετηθεί (https://www.openriskmanual.org/wiki/Cure_Rate?utm_source=openai).

Η μεγάλη εικόνα πάντως υπονοεί υψηλή ευθραυστότητα. Το 8,4% «ενήμερο» δεν επιτρέπει να μιλήσουμε για επιτυχία σε βάθος χρόνου. Χρειάζονται δεδομένα για να ξέρουμε αν φταίει το ύψος δόσης, το επιτόκιο μετά το 3% της πρώτης τριετίας, τα εισοδηματικά σοκ ή η έλλειψη κεφαλαίου κίνησης.

Η πολιτική διαχείριση: τι φέρνουν οι κανόνες και πού «πονάνε»

Οι τελευταίες παρεμβάσεις στη ρύθμιση οφειλών του Δημοσίου (επιπλέον κούρεμα, 3% σταθερό για τρία έτη) βοήθησαν να αυξηθεί η πρόσβαση και η αποδοχή ρυθμίσεων, όπως φάνηκε στην αύξηση των αριθμών το 2025. Η εμπειρία δείχνει όμως ότι δύο πράγματα κρίνουν το αποτέλεσμα:

• Πρώτον, η «ποιότητα» του κουρέματος. Μικρό κούρεμα και μεγάλος ορίζοντας μπορεί να κρατά χαμηλή δόση, αλλά αν το εισόδημα είναι ευμετάβλητο, το re-default καραδοκεί. Σε πολλούς επαγγελματίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις, η λύση απαιτεί πιο επιθετικό κούρεμα και πρόσβαση σε κεφάλαιο για restart.
• Δεύτερον, η ταχύτητα εκτέλεσης. Όσο καθυστερούν πλειστηριασμοί και δικαστικές διαδικασίες, τα business plans των τιτλοποιήσεων υστερούν. Αυτό έχει αλυσιδωτές συνέπειες στον προϋπολογισμό και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών, ειδικά των mezz και junior, που ήδη «σηκώνουν» τη ζημιά όταν τα senior δεν αποπληρώνονται γρήγορα (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).

Ποιος πληρώνει, ποιος κερδίζει

Ας το πούμε ωμά, ακολουθώντας το χρήμα.

• Κερδίζουν βραχυπρόθεσμα:

  • Οι τράπεζες, που αποαναγνώρισαν NPLs και βελτίωσαν κεφάλαια και ρευστότητα χάρη στον Ηρακλή. Αυτό τους έδωσε χώρο να χρηματοδοτούν ξανά την οικονομία (https://hfsf.gr/en/npls-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1/?utm_source=openai).
  • Οι servicers, που έχουν σταθερές ροές αμοιβών από τη διαχείριση, ανεξάρτητα από το αν οι ανακτήσεις τρέχουν στον αρχικό ρυθμό. Όταν οι ανακτήσεις βελτιώνονται, κερδίζουν και από performance fees (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).
  • Το Δημόσιο, που εισπράττει προμήθειες εγγυήσεων και φόρους από ρυθμισμένες οφειλές. Οι εισπράξεις από προμήθειες εξισορροπούν μέρος του ρίσκου των εγγυήσεων (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/125442_rekor-esodon-gia-dimosio-2024-apo-tis-eggyiseis-toy-irakli?utm_source=openai).

• Χάνουν ή είναι εκτεθειμένοι:

  • Οι mezzanine και junior επενδυτές των τιτλοποιήσεων, που απορροφούν πρώτοι τις αποκλίσεις από τα business plans. Εάν οι ανακτήσεις είναι αργές, το IRR τους διαβρώνεται (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).
  • Οι φορολογούμενοι, ως εν δυνάμει εγγυητές, σε δυσμενή σενάρια όπου το κράτος μπορεί να χρειαστεί να πληρώσει πάνω στα senior. Δεν είναι το βασικό σενάριο σήμερα, αλλά είναι δυνητικό βάρος που καθιστά επιτακτική την επιτάχυνση των ανακτήσεων (https://hfsf.gr/en/npls-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1/?utm_source=openai).
  • Οι οφειλέτες που δεν «βγαίνουν», ειδικά μικρές επιχειρήσεις με περιορισμένα περιθώρια. Όταν οι αιτήσεις απορρίπτονται ως μη βιώσιμες, ο δρόμος στενεύει: κατασχέσεις, πλειστηριασμοί, αποκλεισμός από νέα πίστωση (https://www.moneyandlife.gr/idiotiko-chreos-rekor-eksodikastikon-rythmiseon-ton-noemvrio/?utm_source=openai).

Το πλαίσιο ανάπτυξης: κίνδυνος «μονοκαλλιέργειας» και ανάγκη ανασύνταξης

Όταν το μεγαλύτερο μέρος του ιδιωτικού χρέους βαραίνει την παραγωγική βάση, μπαίνουμε σε φαύλο κύκλο. ΜμΕ σε λιανεμπόριο, εστίαση, κατασκευές και επιμέρους υπηρεσίες είναι έντασης εργασίας. Αν λιμνάσουν οι επενδύσεις τους, η δημιουργία θέσεων εργασίας πέφτει. Η οικονομία μας στηρίζεται σε τουρισμό και ναυτιλία, αλλά χρειαζόμαστε και οριζόντια ενίσχυση σε αγροδιατροφικά, logistics, τεχνολογία. Εκεί χρειάζεται πρόσβαση σε κεφάλαιο που δεν θα «πνίγεται» από παλιό χρέος.

Έλεγχος δεδομένων: ονομαστικό και πραγματικό, μέσος και διάμεσος

Δύο τεχνικές αυτονόητες αλλά συχνά ξεχασμένες επισημάνσεις:

• Ονομαστικό vs πραγματικό: όταν λέμε 55,22 δισ. ευρώ, το ποσό είναι σε τιμές Νοεμβρίου 2025. Σε 2023-ευρώ, είναι χαμηλότερο. Η σύγκριση στο χρόνο πρέπει να γίνεται σε σταθερές τιμές, ειδικά όταν μετράμε επιβάρυνση νοικοκυριών και ΜμΕ.
• Μέσος vs διάμεσος: ο μέσος μισθός μπορεί να αυξάνεται, αλλά η διάμεση εμπειρία ενός οφειλέτη με ρύθμιση είναι συχνά χειρότερη από τη «μέση» εικόνα. Η πολιτική πρέπει να κοιτά τη διάμεση ικανότητα πληρωμής, όχι μόνο το άθροισμα.

Τα τρία εργαλεία που αλλάζουν τη ροπή

Για να φύγει το «αγκάθι», χρειάζονται παράλληλες κινήσεις.

1. Πρώτα τα δεδομένα: δημοσίευση τριμηνιαίων πινάκων vintage για τις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού. Πόσες ρυθμίσεις κλείνουν, πόσες μένουν ενήμερες μετά από 12, 24, 36 μήνες, ανά κλάδο και τύπο οφειλέτη. Χωρίς αυτό, πολιτική στα τυφλά (https://www.openriskmanual.org/wiki/Cure_Rate?utm_source=openai).
2. Ευθυγράμμιση κινήτρων servicers: αμοιβές περισσότερο συνδεδεμένες με ταχύτητα και ποσότητα ανάκτησης, λιγότερο με το ύψος χαρτοφυλακίου υπό διαχείριση. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο να αποδίδει η μακρά διαχείριση περισσότερα από την ταχεία λύση (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).
3. Στοχευμένη ρευστότητα για βιώσιμες ΜμΕ: εγγυοδοτικές γραμμές και συγχρηματοδότηση με όρους που κουμπώνουν με τις ρυθμίσεις. Η διαφορά μεταξύ «βγαίνω» και «δεν βγαίνω» συχνά είναι ένα κεφάλαιο κίνησης 12–18 μηνών.

Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα ευρύτερα: spreads, τουρισμός, πληθωρισμός

Η πτώση των spreads ελληνικών ομολόγων είναι ευπρόσδεκτη, διότι μειώνει το κόστος δανεισμού του Δημοσίου και έμμεσα των τραπεζών. Αν ταυτόχρονα η ΕΚΤ μειώνει επιτόκια, οι δόσεις ρυθμίσεων γίνονται πιο «ανεκτές». Όμως αν η άνοδος τιμών σε τρόφιμα και ενέργεια επιστρέψει, ειδικά μέσα από αδύναμο ευρώ έναντι δολαρίου, τα νοικοκυριά θα πιεστούν ξανά. Ο τουρισμός κρατά την κατανάλωση, αλλά η κυκλικότητά του και η εποχικότητα δεν επαρκούν για να λύσουν ισολογισμούς γεμάτους παλιό χρέος. Η σταθεροποίηση του ιδιωτικού χρέους είναι προϋπόθεση για να αποτυπωθούν τα οφέλη του χαμηλότερου κόστους χρήματος στην πραγματική οικονομία (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250306~d4340800b3.en.html?utm_source=openai).

Χρήσιμοι ορισμοί, με μια ματιά

• Εξυπηρετούμενο ή «ενήμερο»: πληρώνονται οι δόσεις της ρύθμισης στην ώρα τους.
• Σε καθυστέρηση: δόσεις που έχουν λήξει απλήρωτες.
• Καταγγελμένο: ο πιστωτής έχει τερματίσει τη σύμβαση και επιδιώκει δικαστικά μέτρα.
• Re-default: ρύθμιση που «θεραπεύτηκε» και ξαναμπαίνει σε καθυστέρηση σε ορίζοντα 12–36 μηνών (https://www.openriskmanual.org/wiki/Cure_Rate?utm_source=openai).

Πορεία και αριθμοί: τι δείχνει η μέχρι τώρα εξέλιξη

Η λειτουργία της πλατφόρμας από το 2021 επέτρεψε ρυθμίσεις με πολύ μεγάλη επιμήκυνση, που χωρίς αυτή θα ήταν αδύνατες. Το 2025 είδαμε ισχυρή αύξηση των ρυθμίσεων και ουσιαστικά «τεστ» των βελτιώσεων του 2024. Ο αριθμός των ρυθμίσεων και το συνολικό κούρεμα που ανακοινώθηκαν την άνοιξη είναι ενθαρρυντικά για τη ροή. Αλλά το πάχος του αποθέματος και η συνεχιζόμενη δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων μάς λένε ότι απαιτείται επιμονή σε δύο μέτωπα: γρήγορες, ρεαλιστικές ρυθμίσεις και συγκράτηση νέων οφειλών μέσω σταθερών εισοδημάτων και έξυπνης δημοσιονομικής πολιτικής (https://minfin.gov.gr/anodos-357-ton-epitychon-rythmiseon-ofeilon-ston-exodikastiko-michanismo-ton-martio-2025/) (https://minfin.gov.gr/se-ischy-oi-evnoikes-rythmiseis-gia-ton-exodikastiko-michanismo-rythmisis-ofeilon/).

Επενδυτικό βλέμμα: τι σημαίνει για τα HAPS, και γιατί μας νοιάζει

Για τους διεθνείς επενδυτές, δύο πράγματα μετράνε: αν τρέχουν τα business plans των τιτλοποιήσεων και αν οι πολιτικές αλλάζουν γρήγορα τα «σημεία τριβής» σε δικαστήρια και πλειστηριασμούς. Η μέχρι τώρα εικόνα δείχνει βραδύτερη αποπληρωμή των senior τίτλων από το αρχικό σχέδιο, αλλά χωρίς ενεργοποίηση εγγυήσεων. Οι προμήθειες προς το Δημόσιο είναι ένα «μαξιλάρι». Αν όμως οι ανακτήσεις παραμείνουν αργές και η οικονομία επιβραδύνει, το tail-risk μετατοπίζεται στο Δημόσιο. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για να ενισχυθεί η διαφάνεια της απόδοσης των SPVs, να ευθυγραμμιστούν τα κίνητρα των servicers και να τρέξουν πιο γρήγορα οι διαδικασίες ρευστοποίησης (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai) (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/125442_rekor-esodon-gia-dimosio-2024-apo-tis-eggyiseis-toy-irakli?utm_source=openai) (https://hfsf.gr/en/npls-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1/?utm_source=openai).

Τι να παρακολουθούμε τους επόμενους μήνες

• Ρυθμό νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την εφορία και τα ταμεία. Αν η ροή αυτή μένει υψηλή, το «σβήσιμο» του αποθέματος θα είναι απλώς λογιστικό (https://www.fpress.gr/oikonomia/story/115352/ayxanontai-geometrika-ta-fesia-sta-7-258-dis-eyro-to-neo-lixiprothesmo-xreos-sto-dekamino?utm_source=openai).
• Ποσοστό «ενήμερων» έναντι του συνόλου στον εξωδικαστικό. Στόχος πρέπει να είναι η επίμονη άνοδος, όχι μόνο σε αριθμό ρυθμίσεων αλλά σε ποιότητα εξυπηρέτησης (https://www.insider.gr/oikonomia/390382/koyrema-ofeilon-488-dis-eyro-meso-exodikastikoy-posa-kai-ti-daneia-rythmisan-oi?utm_source=openai).
• Ροές νέων δανείων προς επιχειρήσεις. Αν η πιστωτική επέκταση δεν αναθερμανθεί, οι επενδύσεις θα μείνουν κάτω από τις ανάγκες του παραγωγικού μετασχηματισμού (https://www.bankofgreece.gr/en/statistics/monetary-and-banking-statistics/anacredit?utm_source=openai).
• Ταχύτητα και τιμές πλειστηριασμών. Η απόκλιση των ανακτήσεων από τα business plans είναι οδηγός κινδύνου για τους επενδυτές και, έμμεσα, για το δημοσιονομικό tail-risk (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai).

Συμπέρασμα: καθαρά μάτια, καθαρές λύσεις

Η ελληνική οικονομία έκανε μεγάλα βήματα μετά την κρίση. Οι τράπεζες είναι κεφαλαιακά ισχυρότερες, το επενδυτικό κλίμα καλύτερο, τα spreads χαμηλότερα. Όμως ο εξωδικαστικός μάς θυμίζει ότι κάτω από τα μακροοικονομικά μεγέθη υπάρχει ένα πείσμα οφειλών που δεν λιώνει εύκολα. Το 8,4% ενήμερο επί 55,22 δισ. ευρώ είναι προειδοποίηση. Δεν αρκεί να αυξάνουμε τον αριθμό ρυθμίσεων. Πρέπει να αυξάνουμε το ποσοστό που στέκονται όρθιες στον χρόνο.

Τι χρειάζεται; Τρία απλά, δύσκολα πράγματα: διαφάνεια στα αποτελέσματα με vintage δείκτες, στοχευμένη βοήθεια ρευστότητας για βιώσιμες ΜμΕ ώστε να μη «ξανακοκκινίζουν», και ευθυγράμμιση κινήτρων σε όλο το σύστημα, ειδικά στους servicers. Οι αποφάσεις της ΕΚΤ μπορούν να βοηθήσουν στο περιθώριο, ρίχνοντας τα επιτόκια. Αλλά η ουσία είναι ελληνική: να φτιάξουμε ένα πλαίσιο όπου οι ρυθμίσεις δεν είναι η παράταση του προβλήματος, αλλά το πραγματικό κλείσιμό του με βιώσιμες δόσεις, δίκαια κουρέματα και νέα αρχή για όσους μπορούν να σταθούν.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή αλλά διαχειρίσιμη. Αν κοιτάξουμε κατάματα ποιος πληρώνει και ποιος κερδίζει, και φέρουμε τα κίνητρα στη θέση τους, το «αγκάθι» του ιδιωτικού χρέους μπορεί επιτέλους να βγει.

---

Αναφορές:

• Ν. 4469/2017, πρώτη θέσπιση εξωδικαστικού μηχανισμού, πλατφόρμα και συμμετοχή πιστωτών (https://www.hba.gr/info/outofcourtworkout)
• Ν. 4738/2020, Κώδικας Δεύτερης Ευκαιρίας, ενοποίηση πλαισίων και νέος εξωδικαστικός (https://www.lawspot.gr/node/270156)
• Έναρξη λειτουργίας νέας πλατφόρμας εξωδικαστικού τον Ιούνιο 2021, έως 240 δόσεις Δημόσιο, έως 420 χρηματοπιστωτικοί φορείς (https://pedmede.gr/enarxi-toy-neoy-exodikastikoy-michanismoy-rythmisis-ofeilon-se-eos-240-doseis/)
• Βελτιώσεις 26/1/2024, σταθερό επιτόκιο 3% για 3 έτη και επιπλέον «κούρεμα» (https://minfin.gov.gr/se-ischy-oi-evnoikes-rythmiseis-gia-ton-exodikastiko-michanismo-rythmisis-ofeilon/)
• Αριθμοί ρύθμισης Μαρτίου 2025 και σωρευτικά «κουρέματα» (https://minfin.gov.gr/anodos-357-ton-epitychon-rythmiseon-ofeilon-ston-exodikastiko-michanismo-ton-martio-2025/)
• Snapshot Νοεμβρίου 2025, 55,22 δισ., 8,4% ενήμερο, 91,6% σε καθυστέρηση/καταγγελία (https://www.insider.gr/oikonomia/390382/koyrema-ofeilon-488-dis-eyro-meso-exodikastikoy-posa-kai-ti-daneia-rythmisan-oi?utm_source=openai)
• Σύνθεση οφειλών, βάρος σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες και αιτίες απορρίψεων (https://www.moneyandlife.gr/idiotiko-chreos-rekor-eksodikastikon-rythmiseon-ton-noemvrio/?utm_source=openai)
• Νέο ληξιπρόθεσμο προς ΑΑΔΕ 7,258 δισ. στο 10μηνο 2025, +24,37% (https://www.fpress.gr/oikonomia/story/115352/ayxanontai-geometrika-ta-fesia-sta-7-258-dis-eyro-to-neo-lixiprothesmo-xreos-sto-dekamino?utm_source=openai)
• Τάση μείωσης ληξιπρόθεσμου με μακροσκοπικούς δείκτες του ΥΠΟΙΚ (https://minfin.gov.gr/oi-mythoi-tou-pasok-gia-to-idiotiko-chreos-kai-i-alitheia-ton-arithmon/)
• Ροές νέων δανείων προς επιχειρήσεις 2024–2025, ένδειξη πιστωτικής σύσφιξης (https://www.bankofgreece.gr/en/statistics/monetary-and-banking-statistics/anacredit?utm_source=openai)
• Αποφάσεις και κατεύθυνση επιτοκίων ΕΚΤ, επιρροή σε affordability (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250306~d4340800b3.en.html?utm_source=openai)
• Απόδοση τιτλοποιήσεων HAPS έναντι business plans, σημασία δικαστικών και πλειστηριασμών (https://bsic.it/npl-securitisations-how-gacs-and-haps-reshaped-italy-and-greeces-post-crisis-banking-landscape/?utm_source=openai)
• Ρόλος εγγυήσεων Ηρακλή και εποπτική επίδραση στις τράπεζες (https://hfsf.gr/en/npls-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1/?utm_source=openai)
• Εισπράξεις προμηθειών εγγυήσεων από το Δημόσιο (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/125442_rekor-esodon-gia-dimosio-2024-apo-tis-eggyiseis-toy-irakli?utm_source=openai)
• Ορισμοί και μεθοδολογία cohort για re-default, διεθνές οδηγό πλαίσιο (https://www.openriskmanual.org/wiki/Cure_Rate?utm_source=openai)