Ιατροδικαστής και τοξικολόγος στα Χανιά συνελήφθησαν για πειραγμένες εκθέσεις

Δύο άνθρωποι που η υπογραφή τους μετατρέπει ένα εργαστηριακό αποτέλεσμα σε δικαστική αλήθεια, ένας ιατροδικαστής των Χανίων και ένας τοξικολόγος, φέρονται να πουλούσαν ακριβώς αυτή την υπογραφή. Η Ασφάλεια Χανίων τους συνέλαβε την Πέμπτη 23 Ιουλίου με την κατηγορία της παθητικής δωροδοκίας κατ’ εξακολούθηση, στο πλαίσιο έρευνας για αλλοίωση τοξικολογικών εξετάσεων ώστε κατηγορούμενοι σε υποθέσεις ναρκωτικών να εμφανίζονται ως εξαρτημένοι χρήστες αντί για διακινητές (ertnews.gr, skai.gr). Αν επιβεβαιωθεί, η υπόθεση αγγίζει τον ίδιο τον μηχανισμό με τον οποίο το κράτος αποδεικνύει ποιος έκανε τι.

Τι έγινε

Η επιχείρηση ξεκίνησε από τις πρώτες πρωινές ώρες, με προσαγωγές σε Χανιά και Ηράκλειο προσώπων που συνδέονταν με ιατροδικαστικές και τοξικολογικές διαδικασίες. Τα ρεπορτάζ δεν συμφωνούν στον αρχικό αριθμό (οι αναφορές κυμαίνονται από τρεις έως πέντε προσαγωγές), συγκλίνουν όμως στο τελικό: δύο συλλήψεις (news247.gr, protothema.gr). Ο δεύτερος βασικός κατηγορούμενος φέρεται να είναι διευθυντής του εργαστηρίου τοξικολογίας και εγκληματολογικής χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης (reporter.gr). Ένας δικηγόρος εμφανίζεται στην ερευνητική περίμετρο ως εξεταζόμενος, όχι ως συλληφθείς στο ίδιο στάδιο. Οι δύο άνδρες οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα Χανίων και έλαβαν προθεσμία να απολογηθούν τη Δευτέρα 27 Ιουλίου (cnn.gr).

Ο φερόμενος μηχανισμός, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, δεν αφορά εκθέσεις για νεκρούς, αλλά τοξικολογικά πορίσματα με νομική χρήση σε ζωντανές δικογραφίες. Κατηγορούμενοι για σοβαρά αδικήματα ναρκωτικών φέρονται να «ντύνονταν» με πιστοποιητικά τοξικοεξάρτησης, έναντι χρηματικού ανταλλάγματος (neakriti.gr). Το τι έχει σημασία εδώ είναι νομικό: στη νομοθεσία περί ναρκωτικών η αναγνώριση κάποιου ως εξαρτημένου χρήστη μπορεί να αλλάξει ουσιωδώς την ποινική μεταχείρισή του (ΦΕΚ Ν. 4139/2013).

Γιατί χτυπά την καρδιά της ποινικής δίκης

Φανταστείτε έναν κατηγορούμενο για διακίνηση που καταλήγει να αντιμετωπίζεται ως απλός χρήστης, επειδή κάποιος άλλαξε το τοξικολογικό του πόρισμα. Εκεί είναι το πρόβλημα. Η τοξικολογική έκθεση δεν είναι διοικητικό χαρτί. Είναι αποδεικτικό μέσο που μπαίνει στη δικογραφία μετά από παραγγελία αρχής, λήψη δείγματος, εργαστηριακή ανάλυση και υπογεγραμμένη πραγματογνωμοσύνη (ΦΕΚ ΚΠΔ 4620/2019). Αν αλλοιωθεί το δείγμα, το ακατέργαστο δεδομένο ή το συμπέρασμα, τότε επηρεάζονται η κατηγορία, η καταδίκη ή η αθώωση και η ποινή.

Γι’ αυτό υπάρχει η λεγόμενη αλυσίδα φύλαξης: το ίχνος που δείχνει ποιος παρήγγειλε, πήρε, φύλαξε, ανέλυσε, υπέγραψε και κατέθεσε κάθε εύρημα (UNODC). Όταν σπάει αυτή η αλυσίδα, τραυματίζεται η ισότητα των όπλων στη δίκη, η δυνατότητα κατηγορίας και υπεράσπισης να αντιπαρατεθούν πάνω σε κοινό, αξιόπιστο υλικό (ECHR). Και το βάρος δεν μπορεί να μετακυλιστεί σιωπηρά στον κατηγορούμενο να αποδείξει ότι το κρατικό εύρημα ήταν λάθος (Οδηγία 2016/343).

Η πολιτική ευθύνη διαχέεται. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης οφείλει να εξηγήσει ποιες δικλίδες ελέγχουν τις ιατροδικαστικές και τοξικολογικές εκθέσεις, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη πώς ξεκίνησε η έρευνα και αν υπήρξαν προηγούμενα σήματα, ενώ το πανεπιστημιακό εργαστήριο ανοίγει και ακαδημαϊκό πειθαρχικό σκέλος. Η κυβέρνηση έχει ένα εύλογο επιχείρημα: ο μηχανισμός έπιασε επίορκους σε κρίσιμα πόστα. Το αντεπιχείρημα είναι πιο δομικό. Μια σύλληψη δεν καθαρίζει τον μηχανισμό αν έρχεται αφού πιθανώς έχουν ήδη μολυνθεί φάκελοι.

Και εδώ είναι ο αρνητικός χώρος που κρατά την υπόθεση ανοιχτή. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρης δικογραφία, ούτε επίσημη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. με χρονικό και κατάλογο αδικημάτων, ούτε τα ποσά, ούτε ανεξάρτητος επιστημονικός επανέλεγχος των φερόμενα αλλοιωμένων εκθέσεων. Η λέξη «δωροδοκία» παραμένει, μέχρι νεοτέρας, κατηγορία, όχι απόδειξη.

Το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς δεν μετριέται στα δύο πρόσωπα που κρατούνται. Μετριέται σε κάθε φάκελο ναρκωτικών που πέρασε από την υπογραφή τους: πόσες καταδίκες, πόσες ευνοϊκές μεταχειρίσεις και πόσες αρχειοθετήσεις στηρίχθηκαν σε πόρισμα που ίσως ήταν προϊόν συναλλαγής. Αυτόν τον κατάλογο, όχι τη Δευτέρα την απολογία, χρωστά να δείξει η ελληνική Δικαιοσύνη.