Ο Homo sapiens δεν εξόντωσε τους Νεάντερταλ: Βρίσκονταν ήδη σε γενετικό αδιέξοδο

Η δημοφιλης εκδοχη λεει οτι ο Homo sapiens εξοντωσε τους Νεάντερταλ. Φτασαμε στην Ευρωπη, τους εκτοπισαμε, τους αφομοιωσαμε. Μια νεα μελετη στο PNAS ανατρεπει αυτη την αφηγηση: οταν τους συναντησαμε, ηταν ηδη ενα ειδος σε γενετικο αδιεξοδο.

Η ερευνα, με πρωτη συγγραφεα την Ελληνιδα Χαρουλα Φωτιαδου απο το Πανεπιστημιο του Τιμπιγκεν, εξετασε μιτοχονδριακο DNA, το γενετικο υλικο που κληρονομειται αποκλειστικα απο τη μητερα. Γιατι εχει σημασια αυτο; Επειδη λειτουργει σαν γενεαλογικο δεντρο μονο απο τη μητρικη πλευρα. Αν δυο ατομα μοιραζονται την ιδια μιτοχονδριακη γραμμη, εχουν κοινη προγονο-μητερα καπου στο παρελθον. Η ομαδα αναλυσε δεκα νεα δειγματα και τα συγκρινε με 49 ηδη γνωστα. Το ευρημα: σχεδον ολοι οι υστεροι Νεάντερταλ της Ευρωπης, απο την Ιβηρικη ως τον Καυκασο, κατάγονταν απο μια μονο μητρικη γραμμη (Phys.org).

Ενα καταφυγιο στη νοτιοδυτικη Γαλλια

Πριν απο περιπου 75.000 χρονια, μια βαναυση παγετωνικη περιοδος σαρωσε την Ευρωπη. Οι πληθυσμοι Νεάντερταλ κατερρευσαν. Μια μικρη ομαδα βρηκε καταφυγιο στη σημερινη νοτιοδυτικη Γαλλια, μια περιοχη με ηπιοτερο κλιμα και ποταμια που την κρατουσαν ζωντανη. Δεκα χιλιαδες χρονια αργοτερα, γυρω στα 65.000 χρονια πριν, οι απογονοι αυτης της ομαδας εξαπλωθηκαν ξανα σε ολη την ηπειρο (Live Science).

Ομως ολη η γενετικη ποικιλομορφια που υπηρχε πριν ειχε χαθει. Φανταστειτε μια βιβλιοθηκη με χιλιαδες τομους που μετα απο πυρκαγια σωζει μονο εναν. Μπορεις να τον αντιγραψεις, αλλα η γνωση που χαθηκε δεν επιστρεφει.

«Γενετικα, οι υστεροι Νεάντερταλ ηταν μια πολυ ομοιογενης ομαδα», δηλωνει ο επικεφαλης ερευνητης Κοσιμο Ποστ. «Αυτη η χαμηλη γενετικη ποικιλομορφια θα τους εκανε πιο ευαλωτους σε κλιματικες αλλαγες και αλλες διαταραχες» (Ancient Origins).

Η μελετη βασιζεται μονο σε μιτοχονδριακο DNA, ενα κομματι του γενετικου παζλ. Η ιδια η ομαδα σημειωνει οτι αναλυση πυρηνικου DNA θα δωσει πληρεστερη εικονα (Anthropology.net). Αυτο που ηδη ξερουμε ομως αρκει για να αλλαξει την αφηγηση: η αφιξη του Homo sapiens στην Ευρωπη πριν 45.000 χρονια δεν χτυπησε εναν ακμαιο αντιπαλο. Χτυπησε ενα ειδος που ισορροπουσε στην κοψη εδω και χιλιετιες.

Ενα ειδος που κυριαρχησε στην Ευρωπη για 300.000 χρονια. Μια μονη κακη περιοδος αρκεσε για να του στερησει το βασικοτερο οπλο επιβιωσης: τη διαφορετικοτητα. Η ιστορια των Νεάντερταλ δεν ειναι ιστορια κατακτησης. Ειναι υπενθυμιση οτι κανενα ειδος, οσο ανθεκτικο κι αν φαινεται, δεν ειναι ασφαλες οταν η γενετικη του βαση γινεται πολυ στενη.