Hellenic Train: κέρδη χάρη σε ανείσπρακτη κρατική αποζημίωση

Η Hellenic Train, που εκτελεί τα επιβατικά δρομολόγια του σιδηροδρόμου, έκλεισε το 2025 με καθαρά κέρδη 63,5 εκατ. ευρώ, μετά από ζημίες 62,9 εκατ. το 2024, σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις που καταχωρίστηκαν στο ΓΕΜΗ στις 6 Νοεμβρίου (οικονομικές καταστάσεις, Fortune Greece). Το κέρδος στηρίζεται σε περίπου 118 εκατ. ευρώ που η εταιρεία κατέγραψε ως οφειλή του Δημοσίου για τις ζημιές της, χωρίς να τα έχει εισπράξει (Aftodioikisi). Αν το κράτος δεχθεί την αξίωση, τα χρήματα θα βγουν από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η εταιρεία, στην οποία η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων επέβαλε τον Αύγουστο πρόστιμα για τη συντήρηση των τρένων (To Brief), λειτουργεί με σύμβαση δημόσιας υπηρεσίας: το κράτος την πληρώνει για δρομολόγια που δεν θα έβγαιναν εμπορικά. Τις καταστάσεις υπογράφουν ο διευθύνων σύμβουλος Roberto Rinaudo και ο πρόεδρος Αθανάσιος Ζηλιακόπουλος.

Πώς η ζημία έγινε κέρδος

Η μεταβολή ήρθε από αυτή ακριβώς τη σύμβαση. Τα έσοδα από το κράτος υπερτριπλασιάστηκαν, από περίπου 48 σε 166 εκατ. ευρώ, ενώ η τακτική ετήσια αποζημίωση έμεινε στα ίδια επίπεδα, γύρω στα 48 εκατ. (Fortune Greece).

Η διαφορά, περίπου 118 εκατ., είναι το νέο κονδύλι: 90 εκατ. για τις ζημιές του 2023 και του 2024 και 28 εκατ. για το 2025 (Business Daily). Η εταιρεία τα κατέγραψε ως δεδουλευμένα έσοδα, δηλαδή έσοδα που λογίζονται ως κερδισμένα πριν μπουν τα χρήματα στο ταμείο. Χωρίς αυτά, η χρονιά θα έκλεινε με ζημία περίπου 55 εκατ. ευρώ (απλή αφαίρεση, όχι πλήρης ανασύνθεση των καταστάσεων) (οικονομικές καταστάσεις). Το κέρδος του 2025 υπάρχει, με άλλα λόγια, μόνο χάρη στην απαίτηση. Στον ισολογισμό το ίδιο ποσό εμφανίζεται ως απαίτηση που η εταιρεία περιμένει να εισπράξει σε βάθος άνω του έτους.

Τα εισιτήρια, αντίθετα, κινήθηκαν ελάχιστα: απέφεραν 43 εκατ. ευρώ, έναντι 41,5 εκατ. το 2024, και το ποσό περιλαμβάνει 3,3 εκατ. κρατικής αποζημίωσης για φοιτητικά κόμιστρα (οικονομικές καταστάσεις). Το ποσό που η εταιρεία ζητά για τις ζημιές είναι σχεδόν τριπλάσιο από όλα τα έσοδα εισιτηρίων της χρονιάς. Τη χρονιά αυτή, λόγω έργων, τα καθημερινά δρομολόγια Αθήνα-Θεσσαλονίκη έπεσαν από τέσσερα ζεύγη σε δύο από τις 15 Σεπτεμβρίου (Business Daily).

Τι προβλέπει η σύμβαση

Η αξίωση στηρίζεται στην τροποποίηση της σύμβασης που υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2025· για το Δημόσιο την υπέγραψε ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, σύμφωνα με το Powergame. Όπως την περιγράφει το Έθνος, η τροποποίηση ενεργοποιεί κάλυψη όταν τα έσοδα, μαζί με την τακτική αποζημίωση, δεν φτάνουν για τα λειτουργικά έξοδα δύο χρονιές στη σειρά· αν ακολουθήσει και τρίτη ζημιογόνος χρονιά, το Δημόσιο καλύπτει τη σωρευμένη ζημία ή αλλάζει το αντικείμενο της σύμβασης. Το 2025, πριν από την εγγραφή της απαίτησης, ήταν ακριβώς η τρίτη ζημιογόνος χρονιά, και η εταιρεία ζητά τη ζημία και των τριών.

Τα δημοσιεύματα αποδίδουν τις ζημιές στη διακοπή της κυκλοφορίας μετά τα Τέμπη το 2023 και στην κακοκαιρία Daniel (Aftodioikisi). Πρόκειται για γεγονότα εκτός ελέγχου της εταιρείας, δηλαδή την περίπτωση για την οποία γράφτηκε ο μηχανισμός: ανωτέρα βία, απρόβλεπτες περιστάσεις, αποφάσεις του Δημοσίου ή του διαχειριστή της υποδομής. Πριν όμως γίνει η εταιρική αξίωση δημόσια πληρωμή, πρέπει να αποδειχθούν η αιτία, το επιλέξιμο κόστος και το ποσό. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις δημόσιες επιβατικές μεταφορές απαιτεί προκαθορισμένο και διαφανή υπολογισμό: κόστος της υπηρεσίας μείον τα έσοδά της, συν εύλογο κέρδος, ώστε το κράτος να μην πληρώνει περισσότερα από όσα κοστίζει η υπηρεσία (Κανονισμός 1370/2007).

Ο φάκελος της αξίωσης αναμενόταν να υποβληθεί στο Δημόσιο μέσα στον Νοέμβριο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Έθνους που αναδημοσίευσε ο Λόγος Πέλλας. Σιδηροδρομικές πηγές που επικαλείται το Έθνος εκτιμούν ότι η αξίωση θα ξεπεράσει τα 130 εκατ. ευρώ· κατά τις ίδιες πηγές, τα 118 εκατ. των βιβλίων είναι ό,τι απέμεινε μετά από λογιστική απομείωση (μείωση της λογιστικής αξίας μιας απαίτησης όταν υπάρχει κίνδυνος να μην εισπραχθεί ολόκληρη). Αν οι δύο πλευρές διαφωνήσουν για το ποσό, προβλέπεται διαιτησία. Ούτε το υπουργείο ούτε η εταιρεία έχουν πει δημόσια ποιος θα ελέγξει την αξίωση και με ποια διαδικασία.

Το κέρδος του 2025 υπάρχει προς το παρόν μόνο στα βιβλία της Hellenic Train. Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ως αντισυμβαλλόμενος, χρωστά την απάντηση για το πόσο από την αξίωση θα γίνει πραγματικό χρήμα στο ταμείο της εταιρείας. Μέχρι να απαντήσει, τα κέρδη της χρονιάς στηρίζονται σε ποσό που κανείς στο Δημόσιο δεν έχει δηλώσει ότι οφείλει.