Η Heineken χρωστά 111 εκατ. στη Βεργίνα, κυρίως τόκους

Το Πρωτοδικείο του Άμστερνταμ υποχρέωσε στις 21 Οκτωβρίου τη Heineken και την Αθηναϊκή Ζυθοποιία, την ελληνική της θυγατρική, να πληρώσουν από κοινού 111,2 εκατ. ευρώ στη Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης, την εταιρεία της μπίρας Βεργίνα (Οικονομικός Ταχυδρόμος). Από αυτά, μόνο τα 43,3 εκατ. είναι κέρδη που έχασε η Βεργίνα. Τα 67,9 εκατ. είναι τόκοι, δηλαδή το κόστος μιας υπόθεσης που ξεκίνησε σχεδόν τρεις δεκαετίες πριν (Rechtspraak). Η Heineken δήλωσε ότι διαφωνεί και θα ασκήσει έφεση (Reuters).

Γιατί οι τόκοι ξεπέρασαν τη ζημιά

Για κάθε ευρώ χαμένου κέρδους, το δικαστήριο επιδίκασε περίπου 1,57 ευρώ τόκους (Απόφαση). Ο μηχανισμός είναι ο χρόνος. Το δικαστήριο μέτρησε τη ζημιά χρονιά προς χρονιά, και κάθε κομμάτι της τοκίστηκε με τον ελληνικό νόμιμο τόκο από τη χρονιά που χάθηκε. Από τις 23 Φεβρουαρίου 2017, όταν κατατέθηκε η αγωγή, προστέθηκε και τόκος επιδικίας, δηλαδή ο τόκος που τρέχει όσο εκκρεμεί η δίκη (Rechtspraak).

Έτσι οι απώλειες των πρώτων ετών τοκίστηκαν για πολύ περισσότερο χρόνο από τις τελευταίες. Οι εναγόμενες υποστήριξαν ότι με αυτόν τον τρόπο η Βεργίνα παίρνει περισσότερα απ' όσα έχασε. Το δικαστήριο απέρριψε την ένσταση και έκλεισε τον λογαριασμό την 1η Οκτωβρίου 2026· από εκεί και πέρα η κύρια ζημιά συνεχίζει να τοκίζεται μέχρι την εξόφληση (Rechtspraak).

Η ζημιά αυτή ξεκινά από την ελληνική αγορά μπίρας. Η ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού διαπίστωσε ότι η Αθηναϊκή Ζυθοποιία καταχράστηκε τη δεσπόζουσα θέση της από τον Σεπτέμβριο του 1998 έως τον Σεπτέμβριο του 2014 (NOS). Δεσπόζουσα θέση σημαίνει τόση ισχύ ώστε μια εταιρεία να κινείται σχεδόν ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές της. Η ισχύς από μόνη της είναι νόμιμη· παράνομη είναι η χρήση της για να αποκλείονται άλλοι.

Οι περιγραφές της υπόθεσης αναφέρουν όρους αποκλειστικότητας και οικονομικά κίνητρα στα σημεία πώλησης, καθώς και περιορισμούς μέσω χονδρεμπόρων (NL Times). Πρακτικά, ένας μικρότερος ζυθοποιός δυσκολευόταν να βάλει την μπίρα του εκεί όπου την αγοράζει ο πελάτης. Αυτό συνέβαινε σε μια αγορά όπου δευτερογενείς αναλύσεις δίνουν στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία μερίδιο γύρω στο 70% για μεγάλο μέρος της περιόδου (E-economy).

Για την παράβαση η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο, που αργότερα μειώθηκε στα 27 εκατ. ευρώ (Πρώτο Θέμα). Το πρόστιμο είναι δημόσια κύρωση· η αποζημίωση είναι ξεχωριστός λογαριασμός και αφορά τη ζημιά μιας συγκεκριμένης επιχείρησης. Η διαδρομή της υπόθεσης εξηγεί και τους τόκους. Η έρευνα της Επιτροπής κράτησε ως την απόφαση του 2014 και οι προσφυγές ως την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας τον Μάιο του 2023. Στο μεταξύ, η αγωγή αποζημίωσης εκκρεμούσε από το 2017 στο Άμστερνταμ, όπου εδρεύει η Heineken (Πρώτο Θέμα, ΔΕΕ).

Το ολλανδικό δικαστήριο δέχθηκε την ελληνική κρίση ως δεδομένη και εξέτασε ένα μόνο ερώτημα: πόσα έχασε η Βεργίνα. Συνέκρινε την πραγματική πορεία της με ένα σενάριο χωρίς αποκλεισμό. Σε αυτό το σενάριο θα έφτανε τα 200.000 εκατόλιτρα παραγωγής (20 εκατ. λίτρα) τρία χρόνια νωρίτερα και θα πουλούσε ακριβότερα (IEX). Αφαίρεσε πρώτα τις ανατιμήσεις που οφείλονταν στις αυξήσεις του ειδικού φόρου κατανάλωσης το 2016-17. Μετά υιοθέτησε τον υπολογισμό των 43,3 εκατ. που είχαν προσκομίσει οι ίδιες οι εναγόμενες (Απόφαση).

Η Heineken επιμένει ότι οι παραδοχές για πωλήσεις και κέρδη δεν αντανακλούν τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς (Reuters). Η ένσταση έχει βάρος, γιατί τα κέρδη που δεν πραγματοποιήθηκαν μπορούν μόνο να εκτιμηθούν. Η αποζημίωση αφορά τη ζημιά της Βεργίνας. Η υπόθεση δεν ποσοτικοποιεί αν ο αποκλεισμός επιβάρυνε και τον καταναλωτή (Law & More).

Τι ισχύει σήμερα

Η απόφαση είναι προσωρινά εκτελεστή, άρα η έφεση δεν παγώνει αυτομάτως την είσπραξη (Rechtspraak). Η συνήθης ολλανδική προθεσμία για έφεση είναι τρεις μήνες (Law and More). Έως τις 22 Οκτωβρίου, ωστόσο, δεν είχε επιβεβαιωθεί δημόσια ούτε κατάθεση έφεσης, ούτε αίτηση αναστολής, ούτε πληρωμή.

Η Βεργίνα έχει πλέον στα χέρια της απόφαση που μπορεί να εκτελέσει, και ο τόκος τρέχει υπέρ της όσο η Heineken δεν πληρώνει. Μέχρι όμως να μεταφερθούν τα χρήματα, μια νίκη που χρειάστηκε σχεδόν τρεις δεκαετίες είναι για τη Βεργίνα απαίτηση, όχι έσοδο.