Ο Γιαβάς φεύγει από το CHP, μένει δήμαρχος Άγκυρας

Ο δήμαρχος της Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς ανακοίνωσε στις 23 Σεπτεμβρίου ότι αποχωρεί από το CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, το ιστορικό κεμαλικό κόμμα της αντιπολίτευσης) και μένει στη δημαρχία ως ανεξάρτητος (Anadolu). Την ίδια μέρα έφυγαν από το κόμμα και οκτώ δήμαρχοι διαμερισμάτων της πρωτεύουσας (DHA). Το CHP δεν έχασε την Άγκυρα σε εκλογές, τη χάνει χωρίς εκλογές. Το αν ο Γιαβάς θα μπορεί να διοικεί θα κριθεί στο μητροπολιτικό συμβούλιο, το σώμα που εγκρίνει τον προϋπολογισμό και τα δάνεια της πόλης.

Το 2024 ο Γιαβάς πήρε περίπου δύο εκατομμύρια ψήφους, δηλαδή 60,44%, έναντι 31,68% του υποψηφίου του κυβερνώντος AK Parti (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) (Yeni Şafak). Με αυτή την εντολή μένει τώρα δήμαρχος χωρίς κόμμα, γιατί η αποχώρηση από κόμμα δεν του αφαιρεί από μόνη της το αξίωμα (Ν. 5393).

Οι οκτώ μέσα στην αίθουσα

Ο νόμος για τους μητροπολιτικούς δήμους κάνει τους δημάρχους διαμερισμάτων αυτοδίκαια μέλη του μητροπολιτικού συμβουλίου (Ν. 5216). Οι οκτώ λοιπόν δεν φεύγουν από το σώμα που ψηφίζει τις αποφάσεις του Γιαβάς, αλλάζουν στρατόπεδο μέσα σε αυτό. Κανείς τους δεν ανακοίνωσε νέο κόμμα ή προσχώρηση στο AK Parti. Δηλώνουν ότι συνεχίζουν ανεξάρτητοι και ορισμένοι ότι θα πορευτούν μαζί με τον Γιαβάς (DW).

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το συμβούλιο έχει 148 μέλη και η ομάδα του CHP έπεσε στα 40 ή 41, καθώς οι πηγές διαφωνούν για τον ακριβή αριθμό (Gazete Pencere). Επίσημος ενημερωμένος κατάλογος των ομάδων δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ούτε έχει γίνει ονομαστική ψηφοφορία μετά τη ρήξη, οπότε η νέα κατανομή στηρίζεται σε δημοσιογραφικές καταμετρήσεις.

Το τι διακυβεύεται φαίνεται από τους κανόνες. Το συμβούλιο χρειάζεται 75 παρόντες για να συνεδριάσει και οι συνήθεις αποφάσεις του περνούν με πλειοψηφία των παρόντων. Από αυτή τη διαδικασία περνούν ο προϋπολογισμός, το πρόγραμμα, ο δανεισμός και η χωροταξία (Ν. 5393). Στις 11 Σεπτεμβρίου, πριν από τη ρήξη, το συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα τη χρηματοδότηση έργων μετρό (αποφάσεις δήμου Άγκυρας). Όσο ισχυρή κι αν είναι η εντολή ενός δημάρχου, χωρίς πλειοψηφία στην αίθουσα δεν μπορεί να δανειστεί για μετρό.

Ο προϋπολογισμός του 2026 ψηφίστηκε πριν από τη ρήξη. Γι' αυτό η επόμενη ψηφοφορία προϋπολογισμού θα είναι το πρώτο πραγματικό τεστ για τη διοίκηση του Γιαβάς (Sözcü).

Γιατί έφυγε

Ο Γιαβάς εξήγησε την απόφασή του με δύο λόγους: τη δικαστική διαμάχη γύρω από το CHP και «ορισμένες δηλώσεις» της ημέρας (Cumhuriyet). Νωρίτερα την ίδια μέρα, ο εκπρόσωπος του κόμματος Μουσλίμ Σαρί είχε πει δημόσια ότι κανείς δεν στέκεται πάνω από τη θεσμική ταυτότητα του CHP. Είχε επικρίνει επίσης τη στάση του Γιαβάς απέναντι στις κομματικές εκδηλώσεις (DW). Ο Γιαβάς δεν τον κατονόμασε, όμως η σειρά των γεγονότων είναι σαφής.

Η δικαστική διαμάχη ξεκίνησε τον Μάιο. Τότε εφετείο της Άγκυρας έκρινε άκυρο από την αρχή το συνέδριο του CHP του 2023 και η απόφαση έπληξε την ηγεσία του κόμματος (BloombergHT). Η πίεση αυτή είχε φτάσει ήδη στη δημοτική βάση του κόμματος: τον Αύγουστο πέντε πρώην δήμαρχοι του CHP στην Κωνσταντινούπολη καταδικάστηκαν σε φυλάκιση (To Brief).

Ποιοι έμειναν

Το 2024 το CHP κέρδισε 16 από τους 25 δήμους διαμερισμάτων της Άγκυρας (Evrensel). Σήμερα, σύμφωνα με τα ίδια ρεπορτάζ, μόνο δύο από εκείνους τους δημάρχους, της Ετιμεσγκούτ και της Γενιμαχαλλέ, παραμένουν στο κόμμα. Οι υπόλοιποι μοιράζονται ανάμεσα σε ανεξάρτητους, το AK Parti και το YENİ Parti (Νέο Κόμμα) (Gazete Pencere, Evrensel). Οι οκτώ ανεξάρτητοι επιβεβαιώνονται από τις δικές τους δηλώσεις. Η υπόλοιπη εικόνα είναι δημοσιογραφική καταμέτρηση, που δεν έχει διασταυρωθεί με τα στοιχεία του YSK (Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο).

Ο Οζγκιούρ Οζέλ δήλωσε ότι σέβεται τις επιλογές των δημάρχων και αναγνώρισε ότι οι ισορροπίες στο συμβούλιο έχουν σημασία (DHA). Το αν ωφελείται εκλογικά ο Ερντογάν δεν μπορεί ακόμη να τεκμηριωθεί. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ούτε δημοσκόπηση μετά την αποχώρηση ούτε νέα συμφωνία συμμαχιών, και κανένα στοιχείο δεν δείχνει πόσες από τις ψήφους του 2024 ανήκαν προσωπικά στον Γιαβάς και πόσες στο CHP.

Το CHP είναι ο βέβαιος χαμένος της 23ης Σεπτεμβρίου στην Άγκυρα. Ποιος κερδίζει θα φανεί όταν ο Γιαβάς φέρει τον επόμενο προϋπολογισμό στο συμβούλιο και μετρήσει ποιοι τον ψηφίζουν.