Γιατί το ελληνικό καλοκαίρι ακριβαίνει για όσους μένουν εδώ

Από το 2017, οι τιμές κατοικίας στην Ελλάδα έχουν ανέβει περίπου 85%, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο μόλις 47% (IMF). Αυτή η ψαλίδα δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Είναι ο πιο καθαρός αριθμός για να καταλάβει κανείς γιατί η «βαριά βιομηχανία» της χώρας, ο τουρισμός, ανεβάζει το ΑΕΠ και ταυτόχρονα τιμολογεί την καθημερινή αγορά του μόνιμου κατοίκου με όρους θερινής αιχμής.

Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει πληθωρισμό 3,8% για φέτος και αποκλιμάκωση στο 2,6% το 2027, με βασικό ένοχο το ενεργειακό σοκ (ProtoThema, iefimerida). Η Κομισιόν βλέπει 3,7% για την Ελλάδα, και οι δύο εκτιμήσεις είναι σαφώς πάνω από το 3,0% που προβλέπουν οι ίδιοι για ολόκληρη την Ευρωζώνη (European Commission). Το ερώτημα που μένει αναπάντητο στα δελτία είναι γιατί η Ελλάδα τρέχει διαρκώς πιο γρήγορα από τον μέσο όρο. Η ενέργεια ανεβάζει τον γενικό δείκτη. Οι υπηρεσίες κρατούν την ακρίβεια κολλημένη.

Πού κρύβεται η εγχώρια φωτιά

Τον Μάιο, ο εθνικός δείκτης ήταν 5,2%. Από κάτω, όμως, τρέχουν πολύ υψηλότερες ταχύτητες σε κατηγορίες που δεν εξαρτώνται από το πετρέλαιο: στέγαση 11,6% και μεταφορές 11,5%, ξενοδοχεία-καφέ-εστιατόρια 8,5% και ενοίκια 7,7% (News247). Πρόκειται για υπηρεσίες, δηλαδή τιμές που εξαρτώνται από μισθούς, ενοίκια καταστημάτων, διαθέσιμα εργατικά χέρια και τοπική ζήτηση, όχι από διεθνείς αγορές καυσίμων. Η ίδια η ΤτΕ αποδίδει αυτόν τον επίμονο πληθωρισμό υπηρεσιών σε μισθούς, υψηλότερα ενοίκια, ισχυρή τουριστική ζήτηση και έμμεσους φόρους σε εστίαση και διαμονή (Bank of Greece).

Εδώ μπαίνει ο μηχανισμός. Μια τεράστια, εποχικά συμπυκνωμένη εξωτερική ζήτηση πέφτει πάνω σε αγορές με άκαμπτη προσφορά. Το 2024 η χώρα υποδέχτηκε 40,69 εκατ. αφίξεις μη κατοίκων και 21,59 δισ. ευρώ ταξιδιωτικές εισπράξεις (Bank of Greece). Δεν αυξάνονται όμως εύκολα τα τραπέζια, τα δωμάτια, οι ακτοπλοϊκές θέσεις ή τα σπίτια. Στην αρχή της σεζόν του 2025, η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε αυξήσεις 7,0% στα εστιατόρια-καφέ, 6,7% στα ξενοδοχεία, 9,2% στα αεροπορικά εισιτήρια και 11,4% στα ενοίκια κατοικιών (Athens24). Το κρίσιμο: οι ίδιες επιχειρήσεις και υποδομές εξυπηρετούν και τον ντόπιο. Ο κάτοικος της Νάξου ή του Ρεθύμνου πληρώνει τον καφέ και το πλοίο στην τιμή που μπορεί να πληρώσει ο επισκέπτης υψηλής περιόδου.

Ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει

Το αποτέλεσμα είναι μεταφορά εισοδήματος. Οι τουριστικές εισπράξεις έφτασαν τα 23,63 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένες 9,4% (Bank of Greece). Κερδίζουν πρώτα οι ιδιοκτήτες ακινήτων και καταλυμάτων, με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις να ξεπερνούν τις 230.000 αγγελίες, και μετά το κράτος, που εισπράττει ΦΠΑ και τέλη πάνω σε υψηλότερες ονομαστικές τιμές (IMF). Χάνουν οι ενοικιαστές και τα χαμηλά εισοδήματα, που δαπανούν μεγαλύτερο μερίδιο σε στέγη, τρόφιμα και μεταφορές. Δίκαιη επιφύλαξη: μελέτη του ΟΠΑ/ELTRUN υποστηρίζει ότι τα ακίνητα αποκλειστικής βραχυχρόνιας μίσθωσης είναι μόλις 0,4% του αποθέματος και η επίδρασή τους στα ενοίκια κάτω από 1,8% (BnB News). Η πίεση δεν είναι μόνο Airbnb, είναι συνδυασμός τουριστικοποίησης και αδύναμων εισοδημάτων.

Γιατί έχει σημασία πέρα από το πορτοφόλι; Διότι οι υπηρεσίες αποκλιμακώνονται αργά: οι τιμές τους αλλάζουν αραιά, δένονται με μισθούς και συμβόλαια. Η ΕΚΤ κοιτάζει ακριβώς αυτόν τον δείκτη, και όσο μένει ψηλά, έχει λιγότερο χώρο να ρίξει επιτόκια (ECB). Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ακριβότερα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια. Και τα εργαλεία συγκράτησης δεν βοηθούν πολύ εδώ: η ΤτΕ υπολογίζει ότι μια προσωρινή μείωση ΦΠΑ περνά στις τιμές μόλις κατά 19%-25% χωρίς ενίσχυση του ανταγωνισμού (Bank of Greece).

Εδώ είναι το πραγματικό δίλημμα. Η ίδια δραστηριότητα που φέρνει συνάλλαγμα, στηρίζει το ΑΕΠ και θωρακίζει το ισοζύγιο, τροφοδοτεί έναν εγχώριο πληθωρισμό που κολλάει πάνω στους ίδιους ανθρώπους που τον παράγουν. Όσο το μοντέλο ανάπτυξης στηρίζεται σε μια αγορά που τιμολογείται με όρους high season, το ελληνικό καλοκαίρι θα παραμένει πιο ακριβό για όσους δεν φεύγουν τον Σεπτέμβριο.