Η γερμανική μεταποίηση έχασε 496.000 θέσεις από το 2019

Στο τέλος του 2025 η γερμανική μεταποίηση απασχολούσε 496.000 λιγότερους ασφαλισμένους μισθωτούς απ' ό,τι στο τέλος του 2018, πτώση 7,1%, σύμφωνα με μελέτη που δημοσίευσε σήμερα το ινστιτούτο ifo (ifo). Την ίδια επταετία οι υπηρεσίες πρόσθεσαν πάνω από 2,2 εκατ. θέσεις και η συνολική ασφαλισμένη απασχόληση ανέβηκε κατά 1,7 εκατ. (Süddeutsche Zeitung, ifo, μελέτη). Οι δουλειές στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αυξήθηκαν, αλλά άλλαξε ο κλάδος όπου δουλεύουν οι άνθρωποι.

Τι μετρά ο αριθμός

Ο οικονομολόγος Joachim Ragnitz σύγκρινε δύο στιγμιότυπα, την 31η Δεκεμβρίου 2018 και την 31η Δεκεμβρίου 2025, με διοικητικά στοιχεία της ομοσπονδιακής υπηρεσίας εργασίας (ifo, μελέτη). Η διαφορά είναι καθαρή μεταβολή: περιλαμβάνει προσλήψεις, απολύσεις, συνταξιοδοτήσεις και παραιτήσεις χωρίς να τις ξεχωρίζει. Ένα εργοστάσιο που δεν αντικατέστησε τον συνταξιούχο τεχνίτη μετρά όσο κι ένα που απέλυσε. Οι 496.000 δεν είναι λοιπόν 496.000 απολυμένοι. Στη μέτρηση δεν μπαίνουν επίσης οι αυτοαπασχολούμενοι, οι δημόσιοι υπάλληλοι ειδικού καθεστώτος και οι εργαζόμενοι σε minijobs.

Η πτώση δεν ήταν ομοιόμορφη. Τρεις κλάδοι σήκωσαν το μεγαλύτερο βάρος: η αυτοκινητοβιομηχανία με τους προμηθευτές της έχασε 123.500 εργαζομένους, οι κατασκευαστές μεταλλικών προϊόντων 115.600 και η μηχανοκατασκευή 64.500 (Reuters). Μαζί εξηγούν περίπου έξι στις δέκα χαμένες θέσεις.

Η ανατολική Γερμανία έχασε αναλογικά περισσότερο, 8,4% της βιομηχανικής της απασχόλησης έναντι 6,8% στη δυτική (ifo). Και το ρεύμα δεν σταμάτησε το 2025: η Volkswagen έχει συμφωνήσει με το συνδικάτο IG Metall περίπου 35.000 λιγότερες θέσεις στη βασική μάρκα έως το 2030 (NDR). Αυτές οι περικοπές δεν περιέχονται στη μέτρηση του ifo, είναι όμως ο λόγος που οι εργαζόμενοι βγήκαν στους δρόμους τον Σεπτέμβριο (To Brief).

Μαζί με τις θέσεις υποχώρησε και η παραγωγή. Η πραγματική προστιθέμενη αξία της μεταποίησης (η αξία που παράγει ο κλάδος, χωρίς την επίδραση του πληθωρισμού) μειώθηκε τρία χρόνια στη σειρά, με τη βαθύτερη πτώση το 2024, κατά 4,3% (Destatis). Η Bundesbank αποδίδει την κάμψη σε διαδοχικά πλήγματα: ασθενέστερη ζήτηση και εξαγωγές, πανδημία, ακριβή ενέργεια, έλλειψη προσωπικού (Bundesbank). Το ifo θεωρεί πιθανό ότι έπαιξε ρόλο και η απώλεια ανταγωνιστικότητας απέναντι στην Κίνα. Αυτή είναι εκτίμηση του ερευνητή, γιατί η καταμέτρηση εργαζομένων δεν απομονώνει αιτίες.

Τι δεν αποδεικνύει η άνοδος των υπηρεσιών

Οι νέες θέσεις δημιουργήθηκαν κυρίως στην υγεία (περίπου 391.500), στις κοινωνικές υπηρεσίες και τη φροντίδα ηλικιωμένων (356.600), στη δημόσια διοίκηση (329.000) και στην πληροφορική (328.600) (σύνοψη κλάδων). Στη δημόσια διοίκηση, μέρος της αύξησης είναι λογιστικό: μισθωτοί αντικατέστησαν συνταξιούχους υπαλλήλους ειδικού καθεστώτος, που δεν μετρούσαν στη σειρά (ifo, μελέτη).

Το ifo μετρά θέσεις και όχι ανθρώπους. Δεν δείχνει πόσοι από όσους έφυγαν από τα εργοστάσια βρήκαν δουλειά σε νοσοκομεία ή εταιρείες λογισμικού. Ούτε δείχνει αν οι νέες θέσεις άνοιξαν στις περιοχές όπου χάθηκαν οι παλιές, άρα και στην ανατολή που χτυπήθηκε περισσότερο. Η γεωγραφική απόσταση ανάμεσα σε χαμένες και νέες δουλειές είναι πιθανή, αλλά δεν έχει μετρηθεί.

Για τις δεξιότητες υπάρχει μια ένδειξη. Παλαιότερη μελέτη του DIW για εργαζόμενους μετά από μαζικές απολύσεις βρήκε ότι όσοι πέρασαν στις υπηρεσίες αλλά κράτησαν παραγωγικό επάγγελμα έχασαν μακροπρόθεσμα περίπου 0,5% του εισοδήματός τους. Όσοι άλλαξαν και κλάδο και επάγγελμα έχασαν περίπου 17% (DIW). Δεν είναι μέτρηση των 496.000, δείχνει όμως πόσο ακριβή μπορεί να βγει η αλλαγή ειδικότητας.

Και οι μισθοί διαφέρουν. Το 2025 ο μέσος μικτός ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης ήταν 67.520 ευρώ στη μεταποίηση, 62.503 στην υγεία και την κοινωνική εργασία, 59.350 στη δημόσια διοίκηση και 86.638 στην πληροφορική (Destatis). Πρόκειται για μέσους όρους κλάδων και όχι για τον ίδιο άνθρωπο πριν και μετά. Δείχνουν πάντως ότι οι περισσότερες νέες θέσεις πληρώνουν λιγότερο από τη βιομηχανία, ενώ οι καλύτερα αμειβόμενες ζητούν δεξιότητες που ένας τεχνίτης μετάλλου σπάνια έχει.

Η ελληνική πλευρά

Η μεταποίηση παράγει σχεδόν το ένα πέμπτο της γερμανικής προστιθέμενης αξίας, αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (Destatis), γι' αυτό η κάμψη της βαραίνει όλη την ευρωπαϊκή ανάπτυξη. Για την Ελλάδα όμως η Γερμανία μετρά κυρίως ως αγοραστής: εκεί πηγαίνει σχεδόν το 8% των ελληνικών εξαγωγών αγαθών (Enterprise Greece), και πάνω από τις μισές είναι καταναλωτικά αγαθά (ΙΟΒΕ). Για τον Έλληνα εξαγωγέα λοιπόν μετρά η συνολική ζήτηση των γερμανικών νοικοκυριών, όχι πόσοι δουλεύουν στα γερμανικά εργοστάσια.

Η Γερμανία δεν έχασε δουλειές· τις μετακίνησε σε κλάδους που πληρώνουν αλλιώς και ζητούν άλλες δεξιότητες. Για τον εργάτη της αυτοκινητοβιομηχανίας που έμεινε χωρίς θέση, το ότι η χώρα του προσλαμβάνει νοσηλευτές και προγραμματιστές δεν του εξασφαλίζει την επόμενη δουλειά.