Καγκελάριος Μερτς κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την «πολύ κρίσιμη» κατάσταση της γερμανικής βιομηχανίας

Η επιστολή του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς προς τους βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού, στις αρχές του 2026, ξεχωρίζει για έναν λόγο: περιγράφει τη γερμανική βιομηχανία ως «πολύ κρίσιμη» σε ορισμένους κλάδους και συνδέει τη φράση με απώλεια θέσεων εργασίας. Σε μια χώρα που έχει χτίσει την ταυτότητά της πάνω στη μεταποίηση, τέτοιες διατυπώσεις λειτουργούν σαν πολιτικός συναγερμός, όχι σαν απλό “γκρίνιασμα” για τον κύκλο της οικονομίας.

Το διακύβευμα ξεπερνά τα γερμανικά σύνορα. Η Γερμανία παραμένει ο μεγαλύτερος βιομηχανικός κόμβος της Ευρώπης και ο πιο κρίσιμος «αγοραστής» ζήτησης για πολλούς εταίρους της. Όταν η γερμανική μηχανή βήχει, η ευρωζώνη συνήθως κρυολογεί. Και η Ελλάδα, που έχει ως “εξαγωγές” κυρίως τον τουρισμό και τη ναυτιλία, το νιώθει συχνά με καθυστέρηση, αλλά το νιώθει έντονα: σε κρατήσεις, σε εμπορευματικές ροές, σε επενδυτική διάθεση και (πολύ πρακτικά) στο κόστος δανεισμού της.

Γιατί το 2026 ξεκινά με σήμα κινδύνου από το Βερολίνο

Η δημόσια συζήτηση στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια έχει έναν σταθερό άξονα: το κόστος (ενέργεια, εργασία, φόροι), την παραγωγικότητα (πόσο προϊόν βγαίνει ανά ώρα εργασίας) και τη δυνατότητα της χώρας να κρατήσει τη βιομηχανία της εντός συνόρων, την ώρα που οι ανταγωνιστές τραβούν επενδύσεις με φθηνότερη ενέργεια ή πιο γενναιόδωρες επιδοτήσεις.

Τα «σκληρά» στοιχεία που διαμορφώνουν αυτό το κλίμα υπάρχουν και δεν είναι κολακευτικά:

• Η γερμανική οικονομία συρρικνώθηκε το 2024, με τις επίσημες εξηγήσεις να δείχνουν προς το ενεργειακό βάρος και την επιδείνωση του διεθνούς ανταγωνισμού. (https://www.euronews.com/business/2025/01/15/germanys-economy-shrinks-for-a-second-year-in-a-row-in-2024)
• Η βιομηχανική παραγωγή μέσα στο 2025 έδωσε επανειλημμένα σήματα αδυναμίας. Τον Απρίλιο 2025 αναφέρθηκε πτώση με ιδιαίτερη πίεση σε ενεργοβόρους κλάδους. (https://www.destatis.de/EN/Press/2025/06/PE25_199_421.html) Τον Ιούνιο 2025 η παραγωγή έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο από την πανδημία, κάτι που από μόνο του δείχνει πόσο βαθύ έχει γίνει το πρόβλημα για μια οικονομία που «ζούσε» από το εργοστάσιο. (https://www.destatis.de/EN/Press/2025/08/PE25_289_421.html)
• Στο τέλος του 2025 ο δείκτης PMI μεταποίησης (Purchasing Managers’ Index, έρευνα σε διευθυντές προμηθειών που δείχνει αν ο κλάδος επεκτείνεται ή συρρικνώνεται, με όριο τις 50 μονάδες) έδειξε επιτάχυνση της συρρίκνωσης, με επίκεντρο τις εξαγωγικές πωλήσεις και περικοπές σε απασχόληση/αγορές. (https://www.reuters.com/business/german-manufacturing-sector-ends-2025-deepening-downturn-pmi-shows-2026-01-02/)
• Οι εταιρικές αφερεγγυότητες (πτωχεύσεις/insolvencies) ανέβηκαν το 2024 στο υψηλότερο επίπεδο από το 2015: 21.812 περιπτώσεις, +22,4% σε ετήσια βάση. Όταν αυτό συμβαίνει, το πρόβλημα έχει ήδη περάσει από τις «διαμαρτυρίες» στα λουκέτα. (https://www.bundeswirtschaftsministerium.de/Redaktion/EN/Pressemitteilungen/Wirtschaftliche-Lage/2025/20250317-the-economic-situation-in-germany-in-march-2025.html) Και το 2025 τα επίπεδα παρέμειναν υψηλά, με τις αρχές να μιλούν για συνδυασμό κυκλικής αδυναμίας και δομικών προκλήσεων. (https://www.bundeswirtschaftsministerium.de/Redaktion/EN/Pressemitteilungen/Wirtschaftliche-Lage/2025/20251215-the-economic-situation-in-germany-in-december-2025.html)

Αυτά τα δεδομένα εξηγούν γιατί μια κυβέρνηση ξεκινά τη χρονιά βάζοντας την «οικονομική ανάκαμψη» ως κορυφαία προτεραιότητα. Ο Μερτς δεν περιγράφει απλώς μια φάση χαμηλής ζήτησης. Περιγράφει τη στιγμή που μια χώρα αμφισβητεί την ίδια την “τιμολόγηση” του μοντέλου της: πόσο κοστίζει να παράγεις στη Γερμανία και αν αυτό το κόστος δικαιολογείται από την ποιότητα, την καινοτομία και την ταχύτητα.

Πώς φτάσαμε ως εδώ: ενέργεια, γεωπολιτική και ανταγωνισμός

Η ιστορική αναδρομή έχει ένα σημείο καμπής: τον πόλεμο στην Ουκρανία και το ενεργειακό σοκ που ακολούθησε στην Ευρώπη. (https://www.aljazeera.com/news/2022/2/24/putin-orders-military-operations-in-eastern-ukraine-as-un-meets) Η Γερμανία μπήκε σε αυτή την περίοδο με μεγάλη εξάρτηση από φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο. Όταν το φθηνό καύσιμο εξαφανίζεται, το κόστος παραγωγής σε ενεργοβόρους κλάδους ανεβαίνει απότομα και η «αλυσίδα» μεταφέρεται: από τον λογαριασμό ενέργειας, στην τιμή του τελικού προϊόντος, στην ανταγωνιστικότητα και τελικά στις παραγγελίες.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά την ενεργειακή μετάβαση, ενώ οι ΗΠΑ και η Κίνα τρέχουν με διαφορετικούς κανόνες. Οι ΗΠΑ, με επιδοτήσεις τύπου IRA (Inflation Reduction Act, πακέτο κινήτρων που επιδοτεί επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες μέσω φορολογικών πιστώσεων), δίνουν στις εταιρείες προβλεψιμότητα. Η Κίνα πιέζει τιμές σε μια σειρά βιομηχανικών προϊόντων, αξιοποιώντας κλίμακα και κρατική στήριξη. Η Ευρώπη προσπαθεί να απαντήσει με εργαλεία εμπορικής άμυνας (anti-dumping, anti-subsidy δασμούς και διαδικασίες), αλλά αυτά προστατεύουν κυρίως από «άδικο» ανταγωνισμό, δεν μειώνουν από μόνα τους το κόστος ενέργειας ή τη γραφειοκρατία. (https://policy.trade.ec.europa.eu/news/commission-launches-record-number-trade-defence-investigations-2024-2025-07-28_en?utm_source=openai)

Σε αυτό το σκηνικό, η Κομισιόν έχει περιγράψει το 2025 ως χρονιά «ευρείας στασιμότητας» για τη Γερμανία, με προσδοκία ισχυρότερης ανάπτυξης το 2026. Οι προβλέψεις όμως δεν αναιρούν ότι η βάση εκκίνησης είναι ασθενής και ο πολιτικός χρόνος πιέζει: μια κοινωνία αντέχει στασιμότητα, όχι εύκολα στασιμότητα με απώλεια βιομηχανικών θέσεων. (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages/germany/economic-forecast-germany_en)

Το ενεργειακό βάρος: γιατί η τιμή του ρεύματος γίνεται «βιομηχανική πολιτική»

Όταν οι πολιτικοί λένε «υψηλό κόστος ενέργειας», ο κόσμος ακούει έναν γενικό όρο. Για τη βιομηχανία, το κόστος ενέργειας είναι συγκεκριμένος λογαριασμός που καθορίζει αν μια μονάδα χάλυβα, χημικών ή μετάλλου θα δουλέψει με κέρδος ή ζημιά.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα στοιχεία των τιμών ενέργειας στη βιομηχανία (μέσω δεικτών τιμών παραγωγού και λοιπών μετρήσεων) δείχνουν έντονες αυξήσεις μετά το 2021, με μεγάλη αστάθεια μετά το 2022. Αυτό μεταφράζεται σε άμεση πίεση για τους ενεργοβόρους κλάδους, ειδικά σε χώρες που στηρίζουν μεγάλο μέρος του παραγωγικού τους ιστού στη μεταποίηση. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250220-1?utm_source=openai)

Η γερμανική απάντηση, όπως αποτυπώνεται σε κινήσεις για το 2026, είναι αποκαλυπτική για το “πού πάνε τα λεφτά”: στοχεύει να μειώσει μέρος του κόστους ηλεκτρισμού όχι μέσω της αγοράς, αλλά μέσω πολιτικής απόφασης.

• Η κυβέρνηση ενέκρινε σχέδια για περιορισμό του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας μέσω επιδοτούμενων μειώσεων στα τέλη δικτύου (grid fees, χρεώσεις μεταφοράς/διανομής ρεύματος) από το 2026 και μείωση του φόρου ηλεκτρικής ενέργειας για επιλεγμένους κλάδους. (https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/berlin-move-cut-grid-fees-power-tax-energy-cost-relief-2025-09-03/)
• Οι διαχειριστές ανακοίνωσαν πτώση στα τέλη μεταφοράς ρεύματος για το 2026 της τάξης του 57%, με χρηματοδότηση από δημόσια επιδότηση. (https://www.reuters.com/business/energy/german-power-grid-fees-set-drop-by-more-than-half-2026-2025-10-01/)
• Υπάρχει αναφορά σε χρηματοδότηση ύψους περίπου 6,5 δισ. ευρώ από κλιματικό/ενεργειακό ταμείο για να στηριχθεί αυτή η μείωση. (https://www.reuters.com/business/energy/german-power-grid-fees-set-drop-by-more-than-half-2026-2025-10-01/?utm_source=openai)

Αυτός ο μηχανισμός έχει ξεκάθαρους ωφελούμενους: βιομηχανίες που καίνε πολύ ρεύμα. Έχει όμως και ξεκάθαρο «ποιος πληρώνει»: το δημόσιο ταμείο (άρα οι φορολογούμενοι) ή, ανάλογα με τον σχεδιασμό, μια ανακατανομή επιβαρύνσεων σε άλλους λογαριασμούς.

Παραγωγικότητα και μισθολογικό κόστος: το δύσκολο κομμάτι που δεν λύνεται με ένα επίδομα ρεύματος

Ο Μερτς αναφέρει ότι η παραγωγικότητα «δεν είναι πλέον αρκετά καλή». Η παραγωγικότητα είναι απλός όρος: πόση αξία παράγεται ανά εργαζόμενο ή ανά ώρα εργασίας. Αν οι μισθοί ανεβαίνουν γρηγορότερα από την παραγωγή, τότε ανεβαίνει το λεγόμενο unit labour cost (κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος). Αυτό έχει μία κατάληξη: το προϊόν γίνεται ακριβότερο, εκτός αν η εταιρεία κόψει άλλα κόστη ή αυξήσει την τεχνολογία/αυτοματισμό.

Το πρόβλημα για τη Γερμανία εδώ είναι διπλό:

1. Η διεθνής ζήτηση για επενδυτικά αγαθά (μηχανήματα, εξοπλισμό) δεν έχει τη σταθερότητα του παρελθόντος.
2. Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση και σε νέες τεχνολογίες αλλάζει την αλυσίδα αξίας στην αυτοκινητοβιομηχανία, δηλαδή ποιος φτιάχνει τι και πόση εργασία χρειάζεται.

Η πολιτική υπόσχεση «θα μειώσω τη γραφειοκρατία και τους φόρους» ακούγεται καθαρή, αλλά δεν μετατρέπεται αυτόματα σε περισσότερη παραγωγικότητα. Η παραγωγικότητα θέλει χρόνο, επενδύσεις, εκπαίδευση δεξιοτήτων, γρήγορες αδειοδοτήσεις και, συχνά, μια νέα ισορροπία μεταξύ κράτους και αγοράς.

Εδώ μπαίνει και το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων: η ΕΕ επιτρέπει σε χώρες να δίνουν στήριξη σε «καθαρή βιομηχανία» (clean tech) ή σε αποανθρακοποίηση, υπό όρους και σε συγκεκριμένα πλαίσια. Αυτό δίνει εργαλεία στη Γερμανία, αλλά δημιουργεί και ενδοευρωπαϊκή ένταση: όποιος έχει μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο, μπορεί να στηρίξει περισσότερο. (https://single-market-economy.ec.europa.eu/industry/sustainability/net-zero-industry-act/net-zero-navigator/list-programmes/clean-industrial-state-aid-framework_en?utm_source=openai)

Οι αγορές και η πραγματικότητα: γιατί το πρόβλημα δεν φαίνεται πάντα σε έναν δείκτη

Η «πραγματική οικονομία» της Γερμανίας γράφεται σε παραγγελίες, παραγωγή και πτωχεύσεις. Αυτά τα βλέπουμε ήδη (παραγωγή χαμηλά, αφερεγγυότητες ψηλά). (https://www.destatis.de/EN/Press/2025/08/PE25_289_421.html), (https://www.bundeswirtschaftsministerium.de/Redaktion/EN/Pressemitteilungen/Wirtschaftliche-Lage/2025/20250317-the-economic-situation-in-germany-in-march-2025.html)

Οι αγορές, αντίθετα, μπορούν να κάνουν κάτι άλλο: να προεξοφλήσουν ότι το κράτος θα στηρίξει, ότι η Ευρώπη θα χαλαρώσει κανόνες, ότι η ΕΚΤ θα μειώσει επιτόκια νωρίτερα αν η ανάπτυξη σβήσει. Έτσι μπορεί να δεις χρηματιστηριακή “ηρεμία” ενώ στο εργοστάσιο μπαίνουν βάρδιες σε αναστολή.

Στη Γερμανία υπάρχει και ένας επιπλέον μηχανισμός που λειτουργεί σαν «αμορτισέρ»: το Kurzarbeit (σύστημα μειωμένου χρόνου εργασίας με κρατική στήριξη εισοδήματος), που κρατά εργαζόμενους συνδεδεμένους με την επιχείρηση σε δύσκολες φάσεις. Αυτό μειώνει την ανεργία βραχυπρόθεσμα, αλλά δείχνει ότι η παραγωγή δεν «τραβάει».

Το χρήμα στην Ευρωζώνη: τι σημαίνει για τη Γερμανία (και την Ελλάδα) η στάση της ΕΚΤ

Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που καθορίζει τα επιτόκια και τη ρευστότητα στην ευρωζώνη) βρίσκεται σε μια δύσκολη ισορροπία: αν κρατά υψηλά επιτόκια για να ελέγξει τον πληθωρισμό, πιέζει την επένδυση και την πίστωση. Αν μειώσει επιτόκια γρήγορα, κινδυνεύει να ξαναζεστάνει τον πληθωρισμό ή να δώσει λάθος σήμα.

Για τη Γερμανία, υψηλά επιτόκια σημαίνουν ακριβότερη χρηματοδότηση επενδύσεων, σε μια στιγμή που χρειάζονται μεγάλες δαπάνες για δίκτυα, ΑΠΕ, μετασχηματισμό βιομηχανίας. Για την Ελλάδα, το νομισματικό κανάλι έχει μια ακόμη «ουρά»: τα spreads.

Spreads (διαφορά αποδόσεων) σημαίνει, στην πράξη, πόσο παραπάνω επιτόκιο ζητά η αγορά για να δανείσει το ελληνικό Δημόσιο σε σχέση με το γερμανικό. Όταν το κλίμα γίνεται “risk-off” (οι επενδυτές αποφεύγουν το ρίσκο), τα spreads ανοίγουν. Και τότε η Ελλάδα πληρώνει ακριβότερα για νέο δανεισμό, ενώ οι τράπεζες δανείζονται επίσης ακριβότερα, άρα μεταφέρουν κόστος σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η ΕΚΤ έχει εργαλεία για να περιορίσει αυτό το φαινόμενο του «κατακερματισμού» (fragmentation) στην ευρωζώνη:

• Το PEPP (Pandemic Emergency Purchase Programme, πρόγραμμα αγορών ομολόγων στην πανδημία) λειτούργησε ως μεγάλη ασπίδα στη διάρκεια του Covid, επιτρέποντας ευελιξία στις αγορές ομολόγων. (https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/86/la-politica-monetaria-europea%3C?utm_source=openai)
• Το TPI (Transmission Protection Instrument, εργαλείο προστασίας της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής) δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίζει αδικαιολόγητες και απότομες πιέσεις στα ομόλογα χωρών, εφόσον πληρούνται κριτήρια. (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2022/html/ecb.pr220721~973e6e7273.en.html?utm_source=openai)

Για την Ελλάδα, αυτή η αρχιτεκτονική είναι κρίσιμη: η χώρα δεν έχει δικό της νόμισμα και δεν μπορεί να «τυπώσει» χρήμα. Η σταθερότητα του κόστους δανεισμού της εξαρτάται από την αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής της και από το ευρωπαϊκό δίχτυ ασφαλείας.

Το ευρώ και οι ισοτιμίες: ο αόρατος παράγοντας σε τουρισμό και βιομηχανία

Η συζήτηση για τη γερμανική ανταγωνιστικότητα έχει και νομισματική σκιά, ακόμη κι αν δεν φαίνεται άμεσα. Αν το ευρώ ενισχύεται, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές γίνονται ακριβότερες σε δολάρια. Αυτό βαραίνει μια οικονομία τόσο εξαγωγική όσο η γερμανική. Για την Ελλάδα, το ισχυρό ευρώ μπορεί να κάνει την Ελλάδα ακριβότερη για επισκέπτες εκτός ευρωζώνης, αλλά φθηνότερη σε εισαγωγές ενέργειας που τιμολογούνται σε δολάρια. Η ισοτιμία λειτουργεί ως «κρυφός φόρος» ή «κρυφή έκπτωση» ανάλογα με τη θέση σου.

Η ελληνική διάσταση: τρία κανάλια μετάδοσης και ένα “σίγουρο” νεύρο, ο τουρισμός

Η Ελλάδα έχει τρεις βασικές γραμμές σύνδεσης με μια γερμανική επιβράδυνση:

1. Τουρισμός: οι Γερμανοί είναι από τους πιο σημαντικούς πελάτες. Το 2024 οι αφίξεις από Γερμανία ήταν 5,402 εκατ. και οι ταξιδιωτικές εισπράξεις 3,702 δισ. ευρώ. (https://www.bankofgreece.gr/en/news-and-media/press-office/news-list/news?announcement=a6b6b92e-908e-455e-a7e5-bce16001ea5c&utm_source=openai) Αν μια γερμανική ύφεση ή αύξηση ανεργίας μειώσει τη διάθεση για ταξίδια, ακόμη και μικρή πτώση 5% στα έσοδα από Γερμανία σημαίνει περίπου 185 εκατ. ευρώ λιγότερα, συγκεντρωμένα κυρίως στη θερινή περίοδο, εκεί που οι τοπικές οικονομίες των νησιών έχουν τη μεγαλύτερη εξάρτηση. (https://www.bankofgreece.gr/en/news-and-media/press-office/news-list/news?announcement=a6b6b92e-908e-455e-a7e5-bce16001ea5c&utm_source=openai)

2. Εμπόριο και αλυσίδες αξίας: ελληνικές επιχειρήσεις που εξάγουν στη Γερμανία ή που είναι προμηθευτές σε ευρωπαϊκές αλυσίδες (πρώτες ύλες, ενδιάμεσα προϊόντα, τρόφιμα, φάρμακα, μέταλλα) θα δουν πιέσεις αν πέσουν οι παραγγελίες. Το διμερές εμπόριο έχει αναφερθεί κοντά στα 12 δισ. ευρώ για το 2024, με την Ελλάδα να έχει σαφές έλλειμμα. (https://www.newsminimalist.com/articles/greece-germany-trade-hit-euro1205-billion-8da4b357?utm_source=openai) Εδώ το σοκ δεν είναι ομοιόμορφο: χτυπά συγκεκριμένους κλάδους και συγκεκριμένες επιχειρήσεις, όχι όλη την οικονομία με την ίδια ένταση.

3. Χρηματοπιστωτικό κανάλι: μια βαθύτερη γερμανική αδυναμία συνήθως σημαίνει χαμηλότερη ανάπτυξη στην ευρωζώνη. Αυτό μπορεί να πυροδοτήσει “risk-off” στις αγορές, άρα πίεση στα ελληνικά spreads. Σε μια τέτοια φάση, η διαφορά ανάμεσα σε μια χώρα που θεωρείται “ασφαλής” και σε μια χώρα με υψηλότερο χρέος γίνεται πιο ακριβή.

Υπάρχει και ένα τέταρτο, πιο έμμεσο: ναυτιλία. Αν το ευρωπαϊκό εμπόριο υποχωρεί, τα φορτία πέφτουν. Δεν μεταφράζεται αυτόματα σε κατάρρευση εσόδων, διότι η ναυτιλία είναι παγκόσμια, αλλά μια ευρωπαϊκή ύφεση συνήθως στέλνει κύματα αβεβαιότητας.

Πού πάνε τα λεφτά: ποιος κερδίζει και ποιος πληρώνει στη γερμανική “διάσωση” της βιομηχανίας

Η συζήτηση για «βελτίωση των οικονομικών συνθηκών» είναι, στην πράξη, πακέτο αποφάσεων με διανομή κόστους και οφέλους.

Οι καθαροί ωφελούμενοι

• Ενεργοβόρες βιομηχανίες: κάθε μείωση στα grid fees, κάθε φορολογική ελάφρυνση στο ρεύμα, κάθε στοχευμένη επιδότηση, πηγαίνει κατευθείαν στα περιθώρια κέρδους ή στη δυνατότητα να κρατήσουν τιμές ανταγωνιστικές. (https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/berlin-move-cut-grid-fees-power-tax-energy-cost-relief-2025-09-03/), (https://www.reuters.com/business/energy/german-power-grid-fees-set-drop-by-more-than-half-2026-2025-10-01/?utm_source=openai)
• Περιοχές με βαριά βιομηχανία: όταν σώζεις μια αλυσίδα παραγωγής, σώζεις και το οικοσύστημα προμηθευτών γύρω της.
• Εταιρείες που επενδύουν σε νέα εργοστάσια και τεχνολογία: αν η Γερμανία μειώσει γραφειοκρατικά εμπόδια και ускорύνει αδειοδοτήσεις, το κέρδος είναι χρόνος (και ο χρόνος είναι χρήμα).

Ποιοι πληρώνουν

• Ο κρατικός προϋπολογισμός: επιδότηση 6,5 δισ. για να πέσουν τα τέλη δικτύου σημαίνει λιγότερος χώρος για άλλες πολιτικές ή ανάγκη για πρόσθετα έσοδα. (https://www.reuters.com/business/energy/german-power-grid-fees-set-drop-by-more-than-half-2026-2025-10-01/?utm_source=openai)
• Νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις: ακόμη κι αν ωφεληθούν και αυτά από μειώσεις σε τιμολόγια, ο “λογαριασμός” μπορεί να επιστρέψει μέσω φόρων ή περικοπών σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Η σύγκρουση εδώ είναι πολιτική, όχι τεχνική.

Οι αβεβαιότητες που μένουν

Η Γερμανία μπορεί να κερδίσει χρόνο με ενέργεια και φορολογία. Η παραγωγικότητα όμως και η διεθνής θέση της βιομηχανίας είναι αγώνας αντοχής. Το τεστ θα είναι αν οι πολιτικές μεταφραστούν σε επενδύσεις που ανεβάζουν την παραγωγή ανά εργαζόμενο, άρα επιτρέπουν υψηλούς μισθούς χωρίς απώλεια ανταγωνιστικότητας.

Τι να παρακολουθούμε το 2026 (και τι σημαίνει για την Ελλάδα)

Υπάρχουν τέσσερις δείκτες που λειτουργούν ως έγκαιρα σήματα:

1. PMI μεταποίησης και ειδικά οι εξαγωγικές παραγγελίες: αν παραμένουν σε βαθιά ζώνη συρρίκνωσης, το πρόβλημα είναι επίμονο. (https://www.reuters.com/business/german-manufacturing-sector-ends-2025-deepening-downturn-pmi-shows-2026-01-02/)
2. Βιομηχανική παραγωγή (Destatis): οι συνεχόμενες πτώσεις σε ενεργοβόρους κλάδους δείχνουν ότι οι μειώσεις κόστους δεν έχουν περάσει ακόμη στην πραγματική δραστηριότητα. (https://www.destatis.de/EN/Press/2025/06/PE25_199_421.html), (https://www.destatis.de/EN/Press/2025/08/PE25_289_421.html)
3. Αφερεγγυότητες: αν οι πτωχεύσεις μείνουν ψηλά, το σοκ περνά στο πιστωτικό σύστημα, στους προμηθευτές και στις θέσεις εργασίας. (https://www.bundeswirtschaftsministerium.de/Redaktion/EN/Pressemitteilungen/Wirtschaftliche-Lage/2025/20251215-the-economic-situation-in-germany-in-december-2025.html)
4. Ευρωπαϊκή πολιτική και επιδοτήσεις: κάθε μεταβολή στο πλαίσιο στήριξης της καθαρής βιομηχανίας και στην εμπορική άμυνα αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού. (https://single-market-economy.ec.europa.eu/industry/sustainability/net-zero-industry-act/net-zero-navigator/list-programmes/clean-industrial-state-aid-framework_en?utm_source=openai), (https://policy.trade.ec.europa.eu/news/commission-launches-record-number-trade-defence-investigations-2024-2025-07-28_en?utm_source=openai)

Για την Ελλάδα, οι πρακτικές “μετρήσεις” είναι δύο: προκρατήσεις από Γερμανία (που θα φανούν σταδιακά στην αγορά) και η συμπεριφορά των ελληνικών ομολόγων όταν αλλάζει το κλίμα στην ευρωζώνη. Η Ελλάδα έχει μάθει ότι τα spreads δεν τιμωρούν μόνο τα λάθη της Ελλάδας. Τιμωρούν και την αβεβαιότητα της Ευρώπης συνολικά, εκτός αν η ΕΚΤ λειτουργήσει ως σταθεροποιητής. (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2022/html/ecb.pr220721~973e6e7273.en.html?utm_source=openai)

Η επιστολή Μερτς, τελικά, δεν είναι μια εσωτερική γερμανική υπόθεση. Είναι υπενθύμιση ότι η Ευρώπη μπαίνει στο 2026 με το ίδιο θεμελιώδες ερώτημα: μπορεί να κρατήσει βαριά βιομηχανία, καλούς μισθούς και πράσινη μετάβαση, χωρίς να χάσει επενδύσεις προς ΗΠΑ και Ασία; Η απάντηση θα καθορίσει και τη δική μας καθημερινότητα, από το πόσοι Γερμανοί θα κλείσουν δωμάτιο στην Κρήτη, μέχρι το πόσο θα κοστίσει στο ελληνικό Δημόσιο να δανειστεί σε μια δύσκολη συγκυρία. (https://www.bankofgreece.gr/en/news-and-media/press-office/news-list/news?announcement=a6b6b92e-908e-455e-a7e5-bce16001ea5c&utm_source=openai), (https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/86/la-politica-monetaria-europea%3C?utm_source=openai)