Γεώτρηση στην Κέρκυρα τον Φεβρουάριο 2027 στοχεύει η ExxonMobil

Δύο ρολόγια χτυπούν ταυτόχρονα, αλλά με αντίθετη φορά. Το πρώτο μετράει αντίστροφα προς τον Φεβρουάριο του 2027, τον δημόσιο στόχο της κοινοπραξίας ExxonMobil-Energean-HELLENiQ Energy για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο Block 2, δυτικά της Κέρκυρας (ProtoThema). Το δεύτερο μετράει προς το 2050, τη χρονιά που η ΕΕ έχει κλειδώσει νομικά την κλιματική ουδετερότητα, με ενδιάμεσο στόχο μείωσης εκπομπών τουλάχιστον 55% έως το 2030 (EUR-Lex). Η Ελλάδα σχεδιάζει να τρυπήσει τον βυθό της ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη γράφει το χρονοδιάγραμμα εξόδου από τα ορυκτά καύσιμα.

Η είσοδος της Chevron στο Block 10 του Κυπαρισσιακού Κόλπου ξανάφερε το θέμα στην επικαιρότητα, αλλά η ουσία βρίσκεται στη διαφορά ωριμότητας των δύο έργων. Είναι η πιο καθαρή γραμμή της υπόθεσης: το Block 2 είναι ένα βήμα πριν από τη γεώτρηση, το Block 10 ένα βήμα πριν από την απόφαση αν αξίζει να γίνει γεώτρηση.

Στην Κέρκυρα, το έργο έχει περάσει στη δεύτερη ερευνητική φάση, όπου το ελάχιστο πρόγραμμα εργασιών περιλαμβάνει υποχρεωτική γεώτρηση, και έχει ήδη υπογραφεί στο ΥΠΕΝ η σύμβαση γεώτρησης με τη Stena Drilling, με operator την Energean (HEREMA, ΥΠΕΝ). Operator είναι η εταιρεία που «τρέχει» επιχειρησιακά το έργο, συντονίζοντας μελέτες, εργολάβους και άδειες. Στον Κυπαρισσιακό, αντίθετα, αυτό που ολοκληρώθηκε δεν είναι απόφαση για τρυπάνι αλλά το farm-in της Chevron, που αποκτά 70% και τον ρόλο του operator, ενώ η HELLENiQ κρατά 30% (Government). Το επόμενο βήμα εκεί είναι παράταση της φάσης για να ξαναδιαβαστούν τα σεισμικά δεδομένα 2D και 3D, μια εργασία γραφείου πάνω σε «απεικονίσεις» του υπεδάφους, όχι κάθοδος γεωτρύπανου. Η επίσημη ανακοίνωση μιλά για 18 μήνες, ορισμένα ρεπορτάζ για 15 (ΥΠΕΝ, ProtoThema).

Η σκιά μιας προηγούμενης καταδίκης

Εδώ μπαίνει το βαρίδι του Κυπαρισσιακού. Η περιοχή ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 και είναι από τις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta στη Μεσόγειο. Κάθε έργο που μπορεί να έχει σοβαρή επίπτωση οφείλει να περάσει από τον έλεγχο του άρθρου 6 της Οδηγίας για τους Οικοτόπους, δηλαδή Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (Habitats Directive 92/43/EEC). Το βάρος της απόδειξης είναι ασυνήθιστα μεγάλο, διότι η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για ανεπαρκή προστασία της περιοχής, στην υπόθεση C-504/14 (CURIA). Στον Κυπαρισσιακό, η γεωλογία από μόνη της δεν αρκεί.

Ακόμη και στην «έτοιμη» Κέρκυρα, η παραχώρηση δεν είναι άδεια για τρυπάνι. Πριν κατέβει το γεωτρύπανο χρειάζονται Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, έγκριση περιβαλλοντικών όρων μέσω δημόσιας διαβούλευσης και ξεχωριστός φάκελος ασφάλειας για υπεράκτιες εργασίες, καθεστώς που η ΕΕ καθιέρωσε μετά την καταστροφή του Macondo (European Commission, EUR-Lex 2013/30). Ο πιθανότερος κίνδυνος δεν είναι ακύρωση, αλλά ολίσθηση μέσα στο 2027 αν καθυστερήσει η αδειοδότηση ή χαθεί το παράθυρο διαθεσιμότητας του γεωτρύπανου.

Μένει το κρίσιμο ξεκαθάρισμα. Το κόστος των σεισμικών, των μελετών και μιας πιθανής «ξηρής» γεώτρησης που δεν βρίσκει τίποτα το σηκώνουν οι εταιρείες, όχι ο προϋπολογισμός (Enterprise Greece). Έσοδα για το Δημόσιο από φόρους και royalties υπάρχουν μόνο αν βρεθεί εμπορεύσιμο κοίτασμα και ξεκινήσει παραγωγή, χρόνια αργότερα. Και κάτι ακόμα: φθηνότερο ρεύμα δεν υπόσχεται κανείς. Οι λιανικές τιμές στην Ευρώπη ορίζονται από το TTF, τις διεθνείς αγορές LNG και τη φορολογία, όχι από το αν ένα κράτος ανακάλυψε δικό του αέριο (ACER). Σήμερα η Ελλάδα δεν αγοράζει χαμηλότερο λογαριασμό. Αγοράζει μια πιθανότητα.