Γενεύη: Παζάρι εδαφών και παράλληλες συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας για την ενέργεια

Στη Γενεύη ανοίγει σήμερα ο τρίτος γύρος διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία, και για πρώτη φορά τα εδάφη μπαίνουν επίσημα στην ατζέντα. Η Μόσχα άλλαξε επικεφαλής αντιπροσωπείας: αντί του αρχηγού της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GRU), στέλνει τον Βλαντιμίρ Μεντίνσκι, ιδεολόγο και σύμβουλο του Πούτιν (France24). Η αλλαγή σημαίνει μετάβαση από τεχνικές συζητήσεις σε πολιτικό παζάρι. Αλλά κανείς δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: αν υπογραφεί κάτι, ποιος εγγυάται ότι θα τηρηθεί;

Το ερώτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό. Το 1994, η Ουκρανία παρέδωσε 1.700 πυρηνικές κεφαλές με αντάλλαγμα «εγγυήσεις ασφαλείας» από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Ρωσία. Μόνο που η αγγλική εκδοχή του Μνημονίου της Βουδαπέστης χρησιμοποιούσε τη λέξη «assurances» (διαβεβαιώσεις) αντί «guarantees» (εγγυήσεις) (Telegraph). Η διαφορά αποδείχθηκε θανάσιμη: όταν η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία, κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να κάνει τίποτα.

Σήμερα στη Γενεύη, ο Τραμπ πιέζει για γρήγορο deal με deadline τον Ιούνιο. Ο Ζελένσκι ζητά εγγυήσεις 20 έως 50 ετών, ψηφισμένες από το Κογκρέσο. Οι ΗΠΑ προσφέρουν 15 (Euronews). Η απόσταση δεν είναι μόνο αριθμητική. Οι Ουκρανοί έχουν μάθει: 86,7% πιστεύουν ότι η Ρωσία θα επιτεθεί ξανά μετά από οποιαδήποτε κατάπαυση πυρός (New Europe Center). Η εμπιστοσύνη τους στις ΗΠΑ κατέρρευσε από 41% σε 21% μέσα σε έναν χρόνο (Reuters/KIIS).

Αλλά το πραγματικό παιχνίδι ίσως δεν παίζεται καν στο τραπέζι της ειρήνης. Παράλληλα με τις τριμερείς συνομιλίες, ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν για οικονομικά, Κιρίλ Ντμίτριεφ, διεξάγει ξεχωριστές διμερείς συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας για κοινές ενεργειακές επενδύσεις και κρίσιμες πρώτες ύλες (Moscow Times). Η Μόσχα δεν αγοράζει μόνο χρόνο. Αγοράζει πρόσβαση στον Τραμπ μέσω deals.

Η Ευρώπη παρακολουθεί από τον προθάλαμο. Ο Μακρόν προειδοποίησε στο Μόναχο: «Χωρίς τους Ευρωπαίους, δεν υπάρχει ειρήνη» (France24). Ο Πέσκοφ απάντησε ξερά: «Δεν θα υπάρχουν Ευρωπαίοι εκεί». Η ελληνική κυβέρνηση, που βλέπει τον ρόλο της Αλεξανδρούπολης να εξαρτάται από την έκβαση, δεν έχει πάρει δημόσια θέση για τις εγγυήσεις ασφαλείας (To Brief).

Κάθε προηγούμενη συμφωνία για την Ουκρανία (Βουδαπέστη, Μινσκ Ι, Μινσκ ΙΙ) κατέρρευσε για τον ίδιο λόγο: βασίστηκε στην καλή πίστη αντί για αυτόματους μηχανισμούς επιβολής (RSIS). Αν η Γενεύη παράγει ακόμα ένα χαρτί χωρίς δόντια, η ερώτηση δεν θα είναι αν ο πόλεμος θα ξαναρχίσει, αλλά πότε.