Κατάρρευση Εκεχειρίας στη Γάζα: Η «Κίτρινη Γραμμή» και το Σχέδιο Τραμπ

Η είδηση είναι απλή και βαριά μαζί: η εύθραυστη εκεχειρία του Οκτωβρίου στη Γάζα ράγισε. Ισραηλινές δυνάμεις κατηγορούνται ότι προχώρησαν περίπου 300 μέτρα πέρα από την «Κίτρινη Γραμμή», τη γραμμή αναδίπλωσης που συμφωνήθηκε για να επιβιώσει η κατάπαυση του πυρός, με δεκάδες νεκρούς μέσα σε 24 ώρες. Γιατί να μας νοιάζει στην Ελλάδα; Διότι κάθε αναζωπύρωση πολέμου στη Γάζα μεταφράζεται σε ακριβότερες θαλάσσιες μεταφορές από Σουέζ, μεγαλύτερο «ρίσκο Ανατολικής Μεσογείου» για την ενέργεια και πιέσεις στον πληθωρισμό. Και διότι η Αθήνα ψήφισε υπέρ του σχεδίου στα Ηνωμένα Έθνη, άρα έχει λόγο και ευθύνη για το τι θα γίνει την «επόμενη μέρα» (main_un_org_000002) (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).

Τι είναι η «Κίτρινη Γραμμή» και γιατί έγινε σημείο ανάφλεξης

Η «Κίτρινη Γραμμή» είναι ένας πρακτικός, επιχειρησιακός συμβιβασμός: μια ορατή γραμμή επί του εδάφους, σημειωμένη με κιτρινωπούς δείκτες, που όριζε την αρχική αναδίπλωση των ισραηλινών δυνάμεων και τον χώρο όπου θα μπορούσαν να επιστρέψουν σταδιακά άμαχοι και ανθρωπιστική βοήθεια. Δεν είναι σύνορο, ούτε σύμφωνο τελικής διευθέτησης. Είναι εργαλείο αποσυμφόρησης. Γι’ αυτό και κάθε μονομερής μετατόπισή της διαβάζεται ως απόπειρα μόνιμου ελέγχου ή εκτοπισμού, ειδικά από παλαιστινιακές πηγές και αραβικά μέσα που τη συγκρίνουν με μηχανισμό απαρτχάιντ (https://www.aljazeera.com/news/2025/5/16/russia-ukraine-talks-end-in-less-than-two-hours-with-no-ceasefire-deal).

Σύμφωνα με ενημέρωση πεδίου που επικαλούνται παλαιστινιακές αρχές και διεθνή ρεπορτάζ, άρματα και τμήματα του IDF κινήθηκαν περί τα 300 μέτρα εντός γειτονιών στην ανατολική Γάζα Σίτι. Το Ισραήλ αντιτείνει ότι απάντησε σε πυρά κατά στρατιωτών του και πως η Χαμάς χρησιμοποιεί τις ζώνες κοντά στη γραμμή για να ανασυνταχθεί. Έτσι, η «Κίτρινη Γραμμή» από τεχνικό εργαλείο έγινε πολιτικό σύμβολο: για τους Παλαιστινίους, απόδειξη μόνιμου ελέγχου· για το Ισραήλ, αναγκαίος φραγμός ασφαλείας. Η Χαμάς το είπε καθαρά: «Η κατοχή ενεργεί με κατάφωρη περιφρόνηση για τις προσπάθειες των μεσολαβητών.» (https://www.aljazeera.com/news/2025/5/16/russia-ukraine-talks-end-in-less-than-two-hours-with-no-ceasefire-deal)

Στην πράξη, αυτό σημαίνει νέο κύκλο βίας, περισσότερους εκτοπισμένους και μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανάδυση ενός βιώσιμου μηχανισμού σταθεροποίησης. Και εδώ μπαίνει το «Σχέδιο Τραμπ».

Τι προβλέπει το Σχέδιο Τραμπ και το ψήφισμα 2803 του ΣΑ/ΟΗΕ

Τη Δευτέρα, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ υιοθέτησε την αρχιτεκτονική της Ουάσιγκτον για τη «νέα Γάζα»: μια Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (International Stabilization Force, ISF) με εντολή να χρησιμοποιεί «όλα τα αναγκαία μέτρα» για την προστασία αμάχων και ανθρωπιστικών ροών, και ένα μεταβατικό «Board of Peace» που θα εποπτεύσει την ανοικοδόμηση και τη διοικητική μετάβαση μέχρι τα τέλη του 2027 (main_un_org_000002) (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm) (securitycouncilreport_org_000001).

• Η ISF, στη γλώσσα του ΟΗΕ, έχει εντολή επιβολής. Δεν είναι παρατηρητές, είναι δύναμη που μπορεί να χρησιμοποιήσει βία για να επιβάλλει ανθρωπιστικό χώρο.
• Το Board of Peace είναι πολιτικό-οικονομικό όργανο για χρηματοδότηση, έργα και θεσμούς. Η Ουάσιγκτον το παρουσιάζει ως μοχλό γρήγορης ανοικοδόμησης με αυστηρή λογοδοσία.

Η ΕΕ σπεύδει να «κουμπώσει» τα εργαλεία της: ζητά θέση στο Board και ενεργοποιεί τους υφιστάμενους μηχανισμούς αστυνομικής εκπαίδευσης και συνοριακής διαχείρισης, EUPOL COPPS (στήριξη αστυνομίας/δικαιοσύνης στη Δυτική Όχθη) και EUBAM Rafah (συνοριακή αποστολή στη Ράφα) που έχουν ήδη παραταθεί έως το 2026 (https://www.euronews.com/my-europe/2025/11/18/eu-wants-a-seat-on-trumps-gaza-board-of-peace-commissioner-for-the-mediterranean-says?utm_source=openai) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66).

Το Κατάρ, βασικός μεσολαβητής στη φάση των ομήρων, προειδοποιεί ότι οι επιχειρήσεις πέραν της γραμμής υπονομεύουν την κατάπαυση. «Επικίνδυνη κλιμάκωση που απειλεί να υπονομεύσει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός», ήταν το μήνυμα της Ντόχα (qna_org_qa_000000).

Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων: ποιος κερδίζει τι

• ΗΠΑ: Κέρδισαν τον πρώτο, θεσμικό γύρο. Πέρασαν, με 13 ψήφους υπέρ και αποχές Ρωσίας-Κίνας, ένα σχέδιο που δίνει στη δική τους αρχιτεκτονική σφραγίδα ΟΗΕ. Άρα εξασφαλίζουν διεθνή νομιμοποίηση και μοιράζονται το κόστος με άλλους, κρατώντας όμως τον σχεδιασμό (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm) (securitycouncilreport_org_000001).
• Ρωσία και Κίνα: Απείχαν, όχι βέτο. Κρατούν χώρο να επικρίνουν την «αμερικανική κηδεμονία», χωρίς να χρεωθούν ότι μπλόκαραν ανθρωπιστική σταθεροποίηση. Σε μια παγκόσμια σκηνή όπου ο Παγκόσμιος Νότος καχύποπτα βλέπει «δυτικούς κανόνες», τους βολεύει να περιμένουν λάθη εφαρμογής.
• ΕΕ: Αν κερδίσει θέση στο Board και επικεφαλής ρόλους σε EUPOL/EUBAM, θα μετατρέψει θεσμικά εργαλεία σε πολιτική επιρροή. Αν όχι, θα μείνει θεατής που «χρηματοδοτεί αλλά δεν αποφασίζει» (https://www.euronews.com/my-europe/2025/11/18/eu-wants-a-seat-on-trumps-gaza-board-of-peace-commissioner-for-the-mediterranean-says?utm_source=openai) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66).

Με απλά λόγια, η Ουάσιγκτον έστησε το γήπεδο. Αλλά το αποτέλεσμα θα κριθεί στο αν η ISF μπορεί να επιβληθεί χωρίς να θεωρηθεί «δύναμη κατοχής», και αν το Board θα βρει αξιόπιστες ροές χρηματοδότησης σε ανταγωνιστικό περιβάλλον με κινεζικές κρατικές πιστώσεις και εναλλακτικές διαδρομές (https://www.washingtonpost.com/world/2025/11/20/india-oil-reliance-ambani-trump/).

Συμμαχίες σε δοκιμασία

Η εκεχειρία ξεφτίζει, και μαζί της δοκιμάζονται συμμαχίες:

• Ισραήλ: Χαιρετίζει την αποστρατιωτικοποίηση που υπόσχεται η ISF, αλλά απορρίπτει ουσιαστικά την προοπτική παλαιστινιακού κράτους και θέτει «κόκκινες γραμμές». Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα, βασικός όρος είναι να αποκλειστεί η Τουρκία από την ISF, κάτι που αγγίζει ευθέως τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο (mako_co_il_000007) (ynet_co_il_000005).
• Τουρκία: Θέλει ρόλο ως «προστάτης» των Παλαιστινίων, ιδίως πολιτικό/εκπαιδευτικό. Αν το Ισραήλ μπλοκάρει, η Άγκυρα θα κεφαλαιοποιήσει επικοινωνιακά στον μουσουλμανικό κόσμο, αυξάνοντας ένταση με Ιερουσαλήμ και, έμμεσα, με Ελλάδa-Κύπρο (mako_co_il_000007).
• Αίγυπτος: Κρατά το κλειδί της Ράφα. Θέλει ρητή δέσμευση ότι δεν θα υπάρξει πίεση εκτόπισης προς το Σινά και πλήρη συντονισμό ISF-Καΐρου. Κάθε «ζώνη ασφαλείας» που αλλάζει μονομερώς κάνει την Αίγυπτο πιο διστακτική να «βάλει πλάτη» επί του εδάφους (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).
• Κατάρ/ΗΑΕ: Η Ντόχα κρατά τα κανάλια με τη Χαμάς, τα ΗΑΕ προτιμούν να πληρώσουν για ανοικοδόμηση με αυστηρό audit αντί να στείλουν δυνάμεις. Αν η ISF εκτραπεί σε επιθετικές αποστολές αφοπλισμού, και οι δύο θα πάρουν αποστάσεις (qna_org_qa_000000).

Συμπέρασμα: η ISF θα στηριχθεί πολιτικά αν φαίνεται ανθρωπιστική και «ουδέτερη». Αν μοιάζει να επιβάλλει το ισοζύγιο του ενός μέρους, συμμαχίες θα φθείρονται.

Οικονομικά εργαλεία: χρήματα, ασφάλιστρα, κανόνες εμπλοκής

Ακολούθησε τα χρήματα. Το μεγάλο παιχνίδι δεν είναι μόνο οι δαπάνες της ISF, αλλά οι ροές ανοικοδόμησης:

• Board of Peace και trust funds: Όποιος ελέγχει τα κριτήρια εκταμίευσης, ελέγχει την επιρροή. Η ΕΕ έχει θεσμικά εργαλεία επιτήρησης και «τεχνικής βοήθειας». Οι ΗΠΑ έχουν πολιτικό βάρος να «σπρώξουν» δωρητές. Η Κίνα έχει βαθιές τσέπες και ανεκτικότητα σε ρίσκο μέσω κρατικών πιστώσεων (https://www.washingtonpost.com/world/2025/11/20/india-oil-reliance-ambani-trump/) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66).
• ROE/SOFA: Χωρίς σαφείς κανόνες εμπλοκής (Rules of Engagement) και καθεστώς δυνάμεων (Status of Forces Agreement), καμία αποστολή δεν κινείται ασφαλώς. Είναι η τεχνική λεπτομέρεια που κρίνει την πολιτική επιτυχία. Μέχρι να δημοσιευτούν, κάθε επεισόδιο στη «Κίτρινη Γραμμή» είναι τριπλά επικίνδυνο (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm) (securitycouncilreport_org_000001).
• War-risk ασφάλιστρα: Η Επιτροπή Πολεμικών Κινδύνων του Lloyd’s (Joint War Committee) έχει καθορίσει «ζώνες κινδύνου» για Ερυθρά Θάλασσα και Ανατολική Μεσόγειο. Οι τιμές πολεμικού κινδύνου παραμένουν αυξημένες. Κάθε κλιμάκωση στη Γάζα κρατά ψηλά αυτό το «πακέτο κόστους» για ελληνόκτητα και ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού (lmalloyds_com_000011).

Γεωπολιτική ενέργειας: το ευάλωτο νεύρο Σουέζ–Αν. Μεσογείου

Η ενέργεια έχει όπλοποιηθεί. Οι ροές LNG, τα καλώδια ηλεκτρικής διασύνδεσης και οι σχεδιασμοί για αέριο της Αν. Μεσογείου περνούν δίπλα από ζώνες αστάθειας. Κάθε επανάκαμψη μάχης στη Γάζα και κάθε ρουκέτα ή drone στο ευρύτερο θέατρο (Χούθι στην Ερυθρά, ανταρτικές ομάδες στη Συρία/Λίβανο) φουσκώνει το risk premium των ενεργειακών φορτίων. Για την Ελλάδα, που παλεύει να εδραιωθεί ως κόμβος εισαγωγής και διανομής LNG και ως ασφαλής διάδρομος Ανατολής-Δύσης, η σταθεροποίηση στη Γάζα δεν είναι «ανθρωπιστική πολυτέλεια». Είναι ζήτημα κόστους ρεύματος και ανταγωνιστικότητας (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66) (lmalloyds_com_000011).

Περιφερειακές δυνάμεις: αυτονομία και ανταλλάγματα

• Αίγυπτος: Θέλει κεντρικό ρόλο στον έλεγχο της Ράφα και σαφείς δεσμεύσεις κατά οποιασδήποτε μορφής «μεταφοράς» πληθυσμού προς Σινά. Ζητά νομική κάλυψη ΟΗΕ για κάθε κίνηση και ουσιαστική χρηματοδότηση υποδομών συνόρων (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).
• Τουρκία: Θα πιέσει για ρόλο στον πολιτικό συντονισμό ή στην εκπαίδευση αστυνομίας. Αν αποκλειστεί από την ISF, θα μετατρέψει το ζήτημα σε «νίκη» της διπλωματίας ισραηλινών αντιπάλων της στην περιοχή και θα πολώσει περαιτέρω το ακροατήριό της (mako_co_il_000007).
• Κατάρ: Κρατάει τα κρίσιμα κανάλια με τη Χαμάς και χρηματοδοτεί ανθρωπιστικά. Επιδιώκει να μην ταυτιστεί με «ξένη κηδεμονία» αλλά και να διατηρήσει επιρροή στα παλαιστινιακά εσωτερικά (qna_org_qa_000000).
• Παλαιστινιακή Αρχή: Ο πρωθυπουργός της, Μοχάμαντ Μουστάφα, επιμένει ότι «η επανένωση Γάζας και Δυτικής Όχθης είναι ο μόνος δρόμος για σταθερότητα». Θέλει πόρους, μεταρρυθμίσεις και πολιτική στήριξη για να αποκτήσει νομιμοποίηση απέναντι στη Χαμάς. Χωρίς αυτά, θα παραμείνει «διοίκηση χωρίς έδαφος» (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).
• Ισραήλ: Παλεύει με «κόπωση» στον στρατό (IDF). Αξιωματικοί μιλούν για επαγγελματική εξουθένωση μετά από μήνες επιχειρήσεων. Κάθε παράταση ασάφειας επιβαρύνει το εσωτερικό του. «Σε όλες τις βαθμίδες βλέπουμε να αυξάνεται η επαγγελματική εξουθένωση», όπως μεταφέρουν ισραηλινά ΜΜΕ (ynet_co_il_000005). Παράλληλα, η de facto διεύρυνση οικισμών και κατασχέσεις γης στη Δυτική Όχθη στρώνουν εμπόδια στην πολιτική λύση.

Κανείς τους δεν είναι πιόνι. Όλοι ζητούν αντάλλαγμα: θεσμικό ρόλο, πολιτικό κεφάλαιο ή συμβάσεις έργων.

Διεθνείς θεσμοί: ο ΟΗΕ λειτουργεί, αλλά ως πεδίο ισχύος

Η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας δείχνει ότι οι θεσμοί μπορούν ακόμα να παράγουν δεσμευτικές εντολές. Όμως ο ΟΗΕ δεν είναι ανεξάρτητος «παίκτης». Είναι πεδίο όπου ανταγωνίζονται τα κράτη. Το υβρίδιο «εντολή ΟΗΕ + πολιτική εποπτεία από τον Λευκό Οίκο» θα δοκιμάσει την ανθεκτικότητα της τάξης βασισμένης σε κανόνες. Η αποχή Ρωσίας/Κίνας είναι κλασική κίνηση «κρατώ ακάλυπτο το πόδι για να σκοντάψεις». Αν το στήσιμο της ISF/Board σκοντάψει σε ROE, SOFA, ή σε περιστατικά χρήσης βίας, θα εκτοξεύσουν την κριτική περί «κηδεμονίας» (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm) (securitycouncilreport_org_000001).

Σκάλα κλιμάκωσης: πού είμαστε τώρα

Στη σκάλα κλιμάκωσης, έχουμε περάσει από την εύθραυστη εκεχειρία πίσω σε «ενδημική βία». Οι κρίσιμες ενδείξεις:

• Επαναλαμβανόμενα επεισόδια κοντά στην «Κίτρινη Γραμμή» που δικαιολογούν «αντίποινα».
• Πιέσεις στο εσωτερικό του Ισραήλ να «τελειώσει τη δουλειά» με τη Χαμάς.
• Δράσεις στη Δυτική Όχθη (οικισμοί, κατασχέσεις) που ανάβουν άλλο μέτωπο πολιτικής τριβής.
• Δημόσιες προειδοποιήσεις Κατάρ ότι η μεσολάβηση υπονομεύεται (qna_org_qa_000000).

Η ελληνική γωνία: χρήματα, ασφάλεια, επιρροή

Η Ελλάδα είναι εκλεγμένο μέλος του ΣΑ/ΟΗΕ και ψήφισε υπέρ. Έχει λοιπόν φωνή και ευθύνη. Τα υλικά συμφέροντα είναι ξεκάθαρα:

• Ναυτιλία: Τα war-risk ασφάλιστρα για Ερυθρά-Σουέζ/Αν. Μεσόγειο παραμένουν αυξημένα. Κάθε αναβάθμιση κινδύνου αυξάνει το κόστος κάλυψης ανά ταξίδι. Για τους Έλληνες εφοπλιστές, αυτό είναι καθημερινός λογαριασμός (lmalloyds_com_000011).
• Ενέργεια: Η άνοδος του risk premium στις μεταφορές LNG και προϊόντων πετρελαίου τροφοδοτεί τιμές στην αντλία και βιομηχανικά κόστη. Η σταθεροποίηση ρίχνει κόστος, η κλιμάκωση το ανεβάζει.
• Εμπόριο/Τουρισμός: Το διμερές εμπόριο Ελλάδας-Ισραήλ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Η αναταραχή επηρεάζει logistics, ασφάλειες και ροές τουριστών, ιδίως last-minute κρατήσεις.

Τι μπορεί να κάνει η Αθήνα, ρεαλιστικά και γρήγορα:

1. Θεσμικά: Να στηρίξει στο ΣΑ υποχρεωτικές τριμηνιαίες αναφορές προόδου με μετρήσιμα ανθρωπιστικά κατώφλια (ράφια τροφίμων, καύσιμα στα νοσοκομεία, σχολεία που ανοίγουν). Αυτό «δέχεται» τις δηλώσεις στον έλεγχο των αριθμών (securitycouncilreport_org_000001).

2. Ευρωπαϊκά εργαλεία: Να ενισχύσει EUPOL/EUBAM με στελέχη τελωνείων, λιμενικής ασφάλειας και αστυνομικής εκπαίδευσης. Είναι πεδίο χαμηλού ρίσκου, υψηλής επιρροής. Η Ευρώπη εδώ έχει «προίκα», ας είναι η Ελλάδα από τους πρώτους συνεισφέροντες (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66).

3. Ναυτική ασφάλεια: Να εργαστεί για διασύνδεση μιας ευρωπαϊκής αποστολής επιτήρησης θαλάσσιων διαδρόμων με ανθρωπιστική ναυτιλία προς Γάζα, σε συνεργασία με Κύπρο. Κάθε ποσοστό μείωσης στα ασφάλιστρα είναι χρήματα που μένουν στην ελληνική οικονομία (lmalloyds_com_000011).

4. Στο Board of Peace: Να στηρίξει την ευρωπαϊκή διεκδίκηση έδρας και να ζητήσει σαφή μηχανισμό διαφάνειας στις αναθέσεις έργων. Οι ελληνικές εταιρείες υποδομών και logistics έχουν τεχνογνωσία στην Αν. Μεσόγειο και μπορούν να διεκδικήσουν συμβόλαια (https://www.euronews.com/my-europe/2025/11/18/eu-wants-a-seat-on-trumps-gaza-board-of-peace-commissioner-for-the-mediterranean-says?utm_source=openai) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66).

5. Κόκκινες γραμμές: Πριν από οποιαδήποτε διάθεση προσωπικού σε ISF ή σε μεικτά κέντρα, να απαιτήσει πρόσβαση στο τελικό κείμενο ROE και στο SOFA, πλήρη νομική ασπίδα και πρωτόκολλα αποσυμφόρησης με IDF και αιγυπτιακές δυνάμεις. Δεν είναι γραφειοκρατία, είναι ασφάλεια ανθρώπων και πολιτικό κεφάλαιο (securitycouncilreport_org_000001).

Steel-manning: οι ισχυρές εκδοχές κάθε θέσης

• Ισραήλ: «Δεν υπάρχει εκεχειρία όταν οι στρατιώτες μας βάλλονται από ζώνες που έπρεπε να είναι αποστρατιωτικοποιημένες. Η «Κίτρινη Γραμμή» είναι εργαλείο ασφάλειας, όχι πολιτικό όριο. Η ISF θα πετύχει μόνο αν αφοπλίσει τη Χαμάς και αν σταματήσει τη χρηματοδότησή της.» Επικαλείται συνεχιζόμενη απειλή ρουκετών/επιθέσεων και κόπωση IDF ως λόγους για ισχυρή επιτήρηση (ynet_co_il_000005) (mako_co_il_000007).

• Χαμάς/Παλαιστινιακές αρχές στη Γάζα: «Η «Κίτρινη Γραμμή» είναι μηχανισμός μόνιμου έλεγχου και εκτοπισμού. Η επιβολή από διεθνή δύναμη, αν συνοδεύεται από αφοπλισμό, είναι κηδεμονία. Η σταθερότητα προϋποθέτει άρση αποκλεισμών, σεβασμό δικαιωμάτων και πολιτική προοπτική» (https://www.aljazeera.com/news/2025/5/16/russia-ukraine-talks-end-in-less-than-two-hours-with-no-ceasefire-deal).

• Παλαιστινιακή Αρχή (Ραμάλα): «Θέλουμε να επανενώσουμε Γάζα και Δυτική Όχθη και να αναλάβουμε διοίκηση με μεταρρυθμίσεις και διεθνή στήριξη. Χωρίς ορατό ορίζοντα κράτους, καμία δύναμη σταθεροποίησης δεν θα σταθεί» (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).

• ΕΕ: «Θέλουμε θέση στο Board για να διασφαλίσουμε κανόνες, λογοδοσία και ροές χρηματοδότησης προς θεσμική οικοδόμηση. Μπορούμε να εκπαιδεύσουμε αστυνομία και να στηρίξουμε σύνορα, όχι να κάνουμε κατοχή» (https://www.euronews.com/my-europe/2025/11/18/eu-wants-a-seat-on-trumps-gaza-board-of-peace-commissioner-for-the-mediterranean-says?utm_source=openai) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66).

• Κατάρ: «Η μεσολάβηση απαιτεί εμπιστοσύνη. Κάθε προέλαση πέραν συμφωνημένων γραμμών και κάθε τιμωρητικό μέτρο (π.χ. διακοπές βοήθειας) υπονομεύει την διαδικασία. Η επιτυχία είναι συλλογική ευθύνη» (qna_org_qa_000000).

Κανένα από τα παραπάνω δεν είναι εντελώς λάθος. Το πρόβλημα είναι ότι «συγκρούονται» στο πεδίο όταν η βία επιστρέφει.

Σενάρια 90 ημερών (με πιθανότητες)

• Βασικό σενάριο, 50%: Η εκεχειρία δεν καταρρέει πλήρως αλλά μένει «τρύπια». Η ISF συγκροτεί επιτελεία, ξεκινά ανάπτυξη κόμβων ανθρωπιστικής προστασίας. Η «Κίτρινη Γραμμή» σταθεροποιείται με μικρομετακινήσεις, οι οποίες προκαλούν διαρκείς τριβές. Η ΕΕ ανακοινώνει πλάνο εκπαίδευσης πρώτης φουρνιάς αστυνομικών (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66) (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).

• Αρνητικό σενάριο, 30%: Σοβαρά επεισόδια με πολλά θύματα κοντά στην γραμμή, επιθέσεις κατά προσωπικού που ετοιμάζει την ISF, αποχώρηση δυνητικών συνεισφερόντων. Τα war-risk ασφάλιστρα Σουέζ/Αν. Μεσογείου παραμένουν πολύ ψηλά, οι ροές ανοικοδόμησης παγώνουν (lmalloyds_com_000011).

• Θετικό σενάριο, 20%: Σαφή ROE/SOFA, επιταχυνόμενη εκπαίδευση παλαιστινιακής αστυνομίας, αύξηση ανθρωπιστικών ροών, σταδιακή επιστροφή αμάχων σε ζώνες προστασίας. Το Board κλειδώνει ισχυρό μηχανισμό διαφάνειας και ανοίγουν διαγωνισμοί έργων με πραγματικές απορροφήσεις (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66) (https://press.un.org/en/2023/sc15542.doc.htm).

Τι να παρακολουθήσουμε τις επόμενες εβδομάδες

• Τα τελικά drafts των ROE και SOFA: χωρίς αυτά, τίποτα δεν κινείται με ασφάλεια (securitycouncilreport_org_000001).
• Τη σύνθεση της ISF: ποιοι μπαίνουν, ποιοι αποκλείονται ρητά. Η στάση του Ισραήλ στην πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας είναι βαρόμετρο για τις περιφερειακές ισορροπίες (mako_co_il_000007).
• Τον ρόλο της ΕΕ στο Board: θα υπάρχει ευρωπαϊκή έδρα; Αν ναι, ποια εργαλεία (EUBAM/EUPOL) συνδέονται με τους στόχους του Board; (https://www.euronews.com/my-europe/2025/11/18/eu-wants-a-seat-on-trumps-gaza-board-of-peace-commissioner-for-the-mediterranean-says?utm_source=openai) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/vienna-international-organisations/eu-statement-iaea-board-governors-npt-safeguards-agreement-islamic-republic-iran-11-june-2025_en?s=66)
• War-risk ασφάλιστρα: χωρίς νέα εγκύκλιο JWC, η αγορά θα κινηθεί μόνο αν δει «τάξη στο πεδίο». Δείκτης εμπιστοσύνης είναι η σταθερή μείωση τιμολόγησης από brokers (lmalloyds_com_000011).
• Την «Κίτρινη Γραμμή»: αν σταματήσουν οι μονομερείς μετατοπίσεις, υπάρχει ελπίδα αποκλιμάκωσης. Αν συνεχιστούν, η εκεχειρία τερματίζεται de facto (https://www.aljazeera.com/news/2025/5/16/russia-ukraine-talks-end-in-less-than-two-hours-with-no-ceasefire-deal).

Συμπέρασμα: ισχύς συν υλικά συμφέροντα, αλλιώς τίποτα δεν κρατά

Μπορεί να μη μας αρέσει, αλλά η γεωπολιτική είναι απλή στην καρδιά της: ισχύς και υλικά συμφέροντα. Το «Σχέδιο Τραμπ» πήρε σφραγίδα ΟΗΕ και έστησε ένα πλαίσιο στο οποίο οι ΗΠΑ έχουν τον πρώτο λόγο. Η Ευρώπη προσπαθεί να βρει θέση στο τραπέζι με τα εργαλεία που έχει και τη γλώσσα των θεσμών. Το Κατάρ υπενθυμίζει ότι χωρίς εμπιστοσύνη και σεβασμό στις γραμμές, καμία μεσολάβηση δεν αποδίδει. Το Ισραήλ θέλει ασφάλεια και αποστρατιωτικοποίηση, αλλά δεν προσφέρει καθαρό ορίζοντα πολιτικής λύσης. Η Χαμάς αρνείται αφοπλισμό και βαφτίζει «κηδεμονία» τη διεθνή επιβολή. Στη μέση, εκατομμύρια άνθρωποι και μια Ανατολική Μεσόγειος που πληρώνει το κόστος της αβεβαιότητας.

Για την Ελλάδα, το μάθημα είναι πρακτικό:

• Σήκωσε βάρος εκεί που έχεις συγκριτικό πλεονέκτημα (EUPOL/EUBAM, ναυτιλιακή ασφάλεια).
• Κλείδωσε νομικές δικλείδες πριν δεσμεύσεις προσωπικό.
• Πίεσε για μετρησιμότητα και διαφάνεια στο Board, ώστε να φτάνουν χρήματα σε έργα και όχι σε τίτλους.
• Θυμήσου ότι ο λογαριασμός της αστάθειας περνά από Σουέζ και φτάνει στο ελληνικό ράφι.

Αν η «Κίτρινη Γραμμή» σταθεροποιηθεί και η ISF αποκτήσει νομιμοποίηση και κανόνες, η περιοχή έχει ελπίδα να ανασάνει. Αν γίνει εργαλείο μετακίνησης πληθυσμών και μοχλός μόνιμου ελέγχου, το σχέδιο θα καταρρεύσει, και μαζί του η ιδέα ότι μπορείς να «αγοράσεις» σταθερότητα χωρίς πολιτικό ορίζοντα. Τότε, πέρα από την τραγωδία στο πεδίο, θα δούμε και τον λογαριασμό στην οικονομία μας. Η επιλογή, δυστυχώς, δεν θα γίνει στα χαρτιά. Θα γίνει δίπλα στους κίτρινους δείκτες, εκεί που η πολιτική συναντά το χώμα.

Αναφορές ενδεικτικά: press_un_org_000014, main_un_org_000002, securitycouncilreport_org_000001, aljazeera_com_000054, eeas_europa_eu_000015, euronews_com_000043, qna_org_qa_000000, mako_co_il_000007, ynet_co_il_000005, lmalloyds_com_000011.