Γάζα: Το σχέδιο του ΟΗΕ έχει δόντια, αλλά ποιος θα τολμήσει να δαγκώσει;

Ειρηνευτική παρουσία
Σύνθεση εικόνας · tobriefUN Security Council Approves US-Led Plan for Post-War Gaza, Creating International Force
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε με 13 ψήφους υπέρ και αποχές Ρωσίας και Κίνας ένα αμερικανικό σχέδιο που αλλάζει τους κανόνες στη Γάζα: δημιουργεί μεταβατική αρχή δυο ετών, το Board of Peace, υπό προσωπική προεδρία του Προέδρου Τραμπ, και μια Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) με άδεια να χρησιμοποιεί «όλα τα αναγκαία μέτρα». Για τον μέσο Έλληνα αυτό δεν είναι διπλωματική λεπτομέρεια. Αφορά τιμές καυσίμων και ασφάλιστρα μεταφορών, ασφάλεια στις θαλάσσιες οδούς Σουέζ–Ανατολικής Μεσογείου, ελληνική ναυτιλία και τον ρόλο της Ελλάδας σε ΕΕ και ΟΗΕ. Με απλά λόγια: είναι θέμα χρημάτων, ασφάλειας και επιρροής για την Αθήνα (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
Τι αλλάζει σε τρεις γραμμές:
- ΟΗΕ δίνει εντολή «Κεφάλαιο VII» σε διεθνή δύναμη με δικαίωμα χρήσης βίας, όχι απλώς «κυανόκρανους» παρατηρητές.
- Στήνεται μεταβατική διοίκηση με σκληρό αμερικανικό αποτύπωμα, υπό Τραμπ.
- Μπαίνει μακροπρόθεσμη, υπό όρους «οδός» προς παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, που το Ισραήλ απορρίπτει πολιτικά, η Χαμάς απορρίπτει επιχειρησιακά και Ρωσία–Κίνα καταγγέλλουν ως αμερικανόκεντρη (https://www.aljazeera.com/news/2025/11/17/unsc-approves-us-resolution-mandating-intl-stabilisation-force-in-gaza) (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/) (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
Τι ακριβώς αποφασίστηκε, σε απλά ελληνικά
- Το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθέτησε αμερικανικό ψήφισμα που ιδρύει για δύο χρόνια το Board of Peace, μεταβατική αρχή για τη Γάζα, και εξουσιοδοτεί μια International Stabilisation Force (ISF) να προστατεύει αμάχους, να ασφαλίζει σύνορα και να εποπτεύει την αποστρατιωτικοποίηση «μη κρατικών ένοπλων ομάδων», εκπαιδεύοντας νέα παλαιστινιακή αστυνομία (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/) (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/).
- Η ISF μπορεί να χρησιμοποιήσει «όλα τα αναγκαία μέτρα». Στη γλώσσα του ΟΗΕ αυτό σημαίνει αποστολή επιβολής, με νομικό έρεισμα στο Κεφάλαιο VII του Χάρτη, όχι κλασικό peacekeeping. Παρόμοια γλώσσα εμφανίστηκε στη Λιβύη το 2011 (https://press.un.org/en/2023/sga2251.doc.htm) (https://www.aljazeera.com/news/2025/11/17/unsc-approves-us-resolution-mandating-intl-stabilisation-force-in-gaza).
- Η απόφαση προβλέπει μια «αξιόπιστη πορεία» προς παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, όμως υπό αυστηρούς όρους: μεταρρυθμίσεις στην Παλαιστινιακή Αρχή και επιτυχής ανοικοδόμηση και ασφάλεια. Δεν πρόκειται για άμεση αναγνώριση κράτους (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
- Θεσμικά, η υιοθέτηση ήρθε με αποχές Ρωσίας και Κίνας. Στον μηχανισμό του ΣΑ αυτό αρκεί, διότι απαιτούνται 9 ψήφοι υπέρ και καμία αρνητική ψήφος από τα πέντε μόνιμα μέλη. Αποχή μόνιμου δεν μπλοκάρει απόφαση (main_un_org_000002).
ROE και SOFA με απλά λόγια: Οι Rules of Engagement (ROE) είναι οι κανόνες χρήσης βίας που ορίζουν πότε και πώς οι δυνάμεις μπορούν να πυροβολήσουν ή να συλλάβουν. Το Status of Forces Agreement (SOFA) καθορίζει το νομικό καθεστώς των ξένων δυνάμεων στο έδαφος μιας αποστολής, από δικαιοδοσία μέχρι ελευθερία κίνησης. Χωρίς σαφή ROE και SOFA, τέτοιες αποστολές «κολλάνε» στο πεδίο.
Γιατί να νοιαστεί η Ελλάδα
Η Ελλάδα είναι εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας 2025-26, ψήφισε υπέρ και χαρακτήρισε το βήμα «σημαντικό για την ειρήνη» και τη λύση δύο κρατών. Αυτό μας τοποθετεί στο κέντρο των εξελίξεων, όχι στην περιφέρεια. Η σταθερότητα σε Σουέζ και Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζει άμεσα την ελληνική ναυτιλία και τις τιμές ενέργειας. Η EUBAM Rafah και η EUPOL COPPS, δύο ευρωπαϊκές πολιτικές αποστολές για σύνορα και αστυνόμευση, έχουν ανανεωμένη εντολή ως το 2026 και είναι φυσικό όχημα για ελληνική, χαμηλού ρίσκου συνεισφορά με υψηλή απόδοση κύρους (https://www.eeas.europa.eu/eubam-rafah/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-eubam-rafah-and-eupol-copps_en?utm_source=openai).
Οι θέσεις των βασικών παικτών, στη δυνατότερη εκδοχή τους
- ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ μίλησε για «ιστορικό βήμα» προς μια Γάζα που μπορεί να ευημερήσει και ένα ασφαλές περιβάλλον για το Ισραήλ. Ο στόχος είναι καθαρός: διεθνής δύναμη με δόντια, σε συνδυασμό με πολιτικό ορίζοντα, ώστε να μπουν στο παιχνίδι οι περιφερειακοί εταίροι με στρατεύματα και χρήματα. Το Board of Peace, με τον Τραμπ στην κορυφή, δείχνει ότι η Ουάσιγκτον θέλει να κρατήσει το τιμόνι (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/) (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/).
- Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου επανέλαβε ότι η αντίθεση σε παλαιστινιακό κράτος «δεν έχει αλλάξει». Σύμφωνα με διεθνές ρεπορτάζ, το πρωθυπουργικό γραφείο χαιρέτισε την έγκριση του σχεδίου Τραμπ, όμως η γραμμή για κρατικότητα παραμένει αρνητική. «Πρώτα ασφάλεια και αποστρατιωτικοποίηση, μετά οτιδήποτε άλλο» είναι η ουσία. Κόκκινη γραμμή, σύμφωνα με ισραηλινά ΜΜΕ, είναι η συμμετοχή της Τουρκίας στην ISF (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/) (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/) (https://www.mako.co.il/news-diplomatic/2025_q4/Article-05132e9a8dc6a91026.htm?utm_source=openai).
- Χαμάς. Απορρίπτει το σχέδιο ως «διεθνή κηδεμονία» και δηλώνει ότι δεν θα αφοπλιστεί. Κατηγορεί την ISF ότι με εντολή αφοπλισμού καθίσταται «μέρος της σύγκρουσης» υπέρ της κατοχής. Αυτό προοιωνίζεται τριβές στο πεδίο και κινδύνους για την ISF (https://www.aljazeera.com/news/2025/11/17/unsc-approves-us-resolution-mandating-intl-stabilisation-force-in-gaza).
- Ρωσία και Κίνα. Απέχουν και κατακεραυνώνουν την απόφαση ως αμερικανόκεντρη, που μειώνει τον ρόλο του ΟΗΕ και δίνει υπερβολική εξουσία σε μια επιτροπή υπό αμερικανική καθοδήγηση. Προβάλλουν γραμμή σαφέστερης δέσμευσης για λύση δύο κρατών και διεθνή νομιμότητα. Η αποχή τους, αντί βέτο, αφήνει χώρο ελιγμών και αποφεύγει να τους φορτώσει το κόστος να φανούν ως οι «μπλοκάροντες» την εκεχειρία (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
- Ελλάδα. Ως μη μόνιμο μέλος ψήφισε υπέρ. Η δήλωση στη Νέα Υόρκη μίλησε για τέλος του αιματηρού κύκλου που ξεκίνησε με τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και για βάση λύσης δύο κρατών. Για την Αθήνα, η επιλογή ευθυγραμμίζεται με ΕΕ και ΗΠΑ, αλλά με ρήτρες ανθρωπιστικού δικαίου και θεσμικής λογοδοσίας.
Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων: ποιος κερδίζει
- ΗΠΑ. Κερδίζουν το δικαίωμα να σχεδιάσουν την «επόμενη ημέρα» με σφραγίδα ΟΗΕ, αλλά αρχιτεκτονική Ουάσιγκτον. Η προσωπική προεδρία Τραμπ στο Board of Peace είναι άνευ προηγουμένου και δείχνει πρόθεση συγκέντρωσης ελέγχου. Επίσης, μεταφέρουν κόστος και ρίσκο σε πολυμερή πλαίσια και σε περιφερειακούς εταίρους (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/) (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
- Ρωσία. Αν και απέχει, διατηρεί λόγο ως προς το πλαίσιο νομιμοποίησης και το αφήγημα του «ουδέτερου ΟΗΕ». Μπορεί να κεφαλαιοποιήσει στον Παγκόσμιο Νότο, καταγγέλλοντας την αμερικανική μονομέρεια. Αποφεύγει όμως να πληρώσει επιχειρησιακό κόστος στο πεδίο (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
- Κίνα. Με χαμηλό προφίλ, σημειώνει πόντους προτάσσοντας διεθνές δίκαιο, χωρίς να εμπλακεί στρατιωτικά ή δημοσιονομικά. Η αποχή επιτρέπει να παραμείνει «πάνω από τη διαμάχη», κερδίζοντας διπλωματικό μέρισμα χαμηλού κόστους (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
Σημασία έχει ότι δεν έχουμε νέο Ψυχρό Πόλεμο με σκληρή διάσπαση. Η οικονομική αλληλεξάρτηση παραμένει, όμως τέτοιες αποστολές γίνονται νέα πεδία «ανταγωνισμού μέσω θεσμών». Εδώ η Ουάσιγκτον κέρδισε ένα γύρο.
Συμμαχίες που μετακινούνται
- Ευρώπη. Οι αποστολές EUBAM Rafah και EUPOL COPPS έχουν παραταθεί ως 30 Ιουνίου 2026 και μπορούν να «κουμπώσουν» με ISF. Η ΕΕ εξετάζει, πέρα από τα πολιτικά εργαλεία, και εκπαίδευση 3.000 Παλαιστινίων αστυνομικών σε μια πρώτη φάση, με προοπτική 13.000. Είναι χαμηλού ρίσκου συνεισφορά που δίνει λόγο στις Βρυξέλλες για την ασφάλεια στο πεδίο (https://www.eeas.europa.eu/eubam-rafah/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-eubam-rafah-and-eupol-copps_en?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/eu-considers-training-3000-palestinian-police-officers-gaza-2025-11-14/?utm_source=openai).
- Αραβικός κόσμος. Κρίσιμες είναι η Αίγυπτος, τα ΗΑΕ, η Ιορδανία, αλλά και η Ινδονησία που φέρεται να δηλώνει πρόθεση συνεισφοράς. Αραβικές δηλώσεις στήριξης συνοδεύονται από αιτήματα καθαρού νομικού πλαισίου και σαφή ορίζοντα δύο κρατών. Χωρίς αυτά, οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται πολιτικά να στείλουν δυνάμεις ή να χρηματοδοτήσουν (qna_org_qa_000000) (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/).
- Ισραήλ–Τουρκία. Το Ισραήλ, σύμφωνα με ισραηλινά μέσα, δεν δέχεται τουρκική συμμετοχή στην ISF. Η Άγκυρα θα αναζητήσει ρόλο πολιτικής επιρροής, αλλά η επιχειρησιακή εμπλοκή της σκοντάφτει στο ισραηλινό βέτο. Αυτό διατηρεί την τουρκοϊσραηλινή ένταση υψηλά και έχει αντανάκλαση στην Ανατολική Μεσόγειο (https://www.mako.co.il/news-diplomatic/2025_q4/Article-05132e9a8dc6a91026.htm?utm_source=openai).
Οικονομικά εργαλεία: ακολούθησε τα χρήματα
- Χρηματοδότηση αποστολής. Ο ΟΗΕ αποζημιώνει κράτη που συνεισφέρουν στρατεύματα με ενιαίο βασικό συντελεστή ανά στρατιώτη τον μήνα, ενώ τα μέσα και η αυτοσυντήρηση καλύπτονται μέσω ειδικών συμφωνιών. Αυτό είναι κίνητρο, αλλά όχι αρκετό για να καλύψει πολιτικό ρίσκο. Τα μεγάλα ποσά θα αφορούν ανοικοδόμηση, υποδομές, ενέργεια, ύδρευση και logistics, όπου αναμένονται trust funds και δωρητές (https://peacekeeping.un.org/en/how-we-are-funded?utm_source=openai).
- Πολιτική της χρηματοδότησης. Όποιος ελέγχει τους μηχανισμούς αποδέσμευσης πόρων αποκτά επιρροή. Η Ουάσιγκτον, μέσω της αρχιτεκτονικής Board of Peace, θα επιδιώξει να κατευθύνει πόρους σε λειτουργικά πρότζεκτ που «σβήνουν φωτιές» και δημιουργούν πολιτικά τετελεσμένα.
Σκεπτικισμός: τα μεγάλα ταμεία συχνά σκοντάφτουν σε γραφειοκρατία, διαφθορά και έλλειψη ασφάλειας. Αν η ISF δεν σταθεροποιήσει το πεδίο, τα χρήματα δεν ρέουν.
Ενέργεια και ναυτιλία: το ευάλωτο νεύρο
Η Γάζα είναι κόμβος μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής Ανατολικής Μεσογείου. Σταθερότητα σημαίνει πιο προβλέψιμα ασφάλιστρα και δρομολόγια για τα ελληνικά πλοία, ειδικά σε LNG και ξηρό φορτίο. Αστάθεια σημαίνει ακριβότερες ασφάλειες, καθυστερήσεις και πιθανή μετακύλιση κόστους στον καταναλωτή. Η αποστολή ISF, αν λειτουργήσει, μπορεί να μειώσει το risk premium, αλλά όχι άμεσα. Οι αγορές θέλουν απόδειξη εφαρμογής, όχι απλώς ψήφισμα (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
Περιφερειακές δυνάμεις με δική τους ατζέντα
- Αίγυπτος. Θέλει ρόλο-κλειδί στο πέρασμα Ράφα και την ασφάλεια των συνόρων. Συμμετοχή μόνο με εντολή ΟΗΕ και χωρίς ισραηλινή παρουσία στην παλαιστινιακή πλευρά. Η ISF οφείλει να συντονίζεται στενά με το Κάιρο (https://www.aljazeera.com/news/2025/11/17/unsc-approves-us-resolution-mandating-intl-stabilisation-force-in-gaza).
- ΗΑΕ. Πρόθυμα χρηματοδότες ανοικοδόμησης, αν το νομικό πλαίσιο είναι καθαρό και υπάρχει λογοδοσία. Θα κινηθούν πραγματιστικά, με προσοχή στο πολιτικό κόστος στον αραβικό κόσμο (qna_org_qa_000000).
- Τουρκία. Επιδιώκει ρόλο υπερασπιστή των Παλαιστινίων και θέση σε αποστολές εκπαίδευσης ή αστυνόμευσης, αλλά σκοντάφτει στην ισραηλινή αντίρρηση. Θα αξιοποιήσει το αφήγημα για να ενισχύσει τη θέση της στον μουσουλμανικό κόσμο (https://www.mako.co.il/news-diplomatic/2025_q4/Article-05132e9a8dc6a91026.htm?utm_source=openai).
- Κατάρ. Διαμεσολαβητής ομηρειών, χρηματοδότης ανθρωπιστικών γραμμών, με δίαυλους προς όλες τις πλευρές. Χρήσιμο αλλά και αμφισβητούμενο από δυτικές πρωτεύουσες όταν πρόκειται για ροές χρήματος.
Θεσμική διάσταση: ο ΟΗΕ σε λειτουργία ή παρακαμπτήριος
Από τη μια, το ΣΑ λειτούργησε: υιοθέτησε σκληρή εντολή Κεφαλαίου VII. Από την άλλη, ο ρόλος του ίδιου του ΟΗΕ περιορίζεται πολιτικά, αφού το Board of Peace είναι ουσιαστικά μια αμερικανο-κεντρική δομή με προσωπική προεδρία Τραμπ. Ρωσία και Κίνα το καυτηριάζουν. Η διαδικασία «in blue» και ο μηχανισμός ψήφισης εξηγούν πώς πέρασε η απόφαση. Το ουσιώδες τώρα είναι η υλοποίηση: σύνθεση δυνάμεων, ROE, SOFA και μηχανισμοί λογοδοσίας και αναφοράς προς το ΣΑ (securitycouncilreport_org_000001) (main_un_org_000002) (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/).
Κλιμάκωση και ρίσκα: πού βρισκόμαστε στη σκάλα
Είμαστε στη φάση ανάμεσα σε εύθραυστη εκεχειρία και ενδημική βία. Η ISF, με «all necessary measures», θα κληθεί να αφοπλίσει ένοπλες ομάδες που ήδη δηλώνουν ότι θα την αντιμετωπίσουν ως εχθρικό μέρος. Αυτό ανεβάζει τους κινδύνους εμπλοκής.
Σχετικά παραδείγματα:
- UNIFIL στον Λίβανο: αποστολή με εντολή επιβολής, αλλά συχνές τριβές με μη κρατικούς δρώντες. Μάθημα: χρειάζονται σκληροί μηχανισμοί αποσυμφόρησης και ρόλος εθνικών δυνάμεων-εταίρων.
- TIPH στη Χεβρώνα: πολιτική τοξικότητα και έλλειψη αποδοχής οδήγησαν σε λήξη. Μάθημα: χωρίς νομιμοποίηση επί τόπου, η αποστολή φθείρεται.
- MFO στο Σινά: σταθερή λειτουργία χάρη σε καθαρά διμερή πλαίσια και αποδοχή από τα μέρη. Μάθημα: ξεκάθαρα MOUs και αυστηρά πρωτόκολα συνεργασίας.
Στο ισραηλινό δημόσιο διάλογο, περιγράφεται μια ISF που θα συντονίζεται στενά με Ισραήλ και Αίγυπτο, θα συμβάλει στον αφοπλισμό και θα ενεργοποιήσει την «ανασύσταση» παλαιστινιακής αστυνομίας ως το τέλος του 2027. Αλλά η Χαμάς έχει ήδη προαναγγείλει μετωπική αντίδραση (https://www.ynet.co.il/news/article/sk00mbzv1we?utm_source=openai) (https://www.aljazeera.com/news/2025/11/17/unsc-approves-us-resolution-mandating-intl-stabilisation-force-in-gaza).
Τρεις πρακτικοί κίνδυνοι για την ISF:
- Ασαφή ROE/SOFA που δημιουργούν νομικά κενά και επιχειρησιακές παγίδες.
- Εχθρικό τοπικό περιβάλλον που βλέπει την ISF ως «δύναμη κατοχής».
- Πολιτικές τριβές μεταξύ συνεισφερόντων κρατών για το ποιες επιχειρήσεις είναι «αναγκαίες» και ποιες υπέρβαση.
Σενάρια 90 ημερών
- Βασικό σενάριο, πιθανότητα περίπου 50 τοις εκατό. Η γραμμή εφαρμογής κινείται, με αργές αλλά υπαρκτές δεσμεύσεις συμμετοχής. Ο ΓΓ προχωρά σε force generation, κλείνουν βασικά ROE/SOFA, και οι πρώτοι επιτελείς της ISF αναπτύσσονται. Η κατάσταση ασφαλείας βελτιώνεται με διακυμάνσεις. Η σταδιακή απόσυρση IDF συνδέεται με «ορόσημα» που δεν θα πιαστούν γρήγορα, άρα θα υπάρχει ισραηλινή παρουσία περιμετρικά (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/) (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
- Αρνητικό σενάριο, 30 τοις εκατό. Επιδείνωση ασφάλειας, επιθέσεις σε προσωπικό ISF, πολιτική φθορά της εντολής. Ορισμένοι συνεισφέροντες παγώνουν συμμετοχή. Οι δωρητές καθυστερούν εκταμιεύσεις. Οι τιμές ασφάλισης ναυτιλίας παραμένουν ψηλά, με επιπτώσεις σε κόστος logistics.
- Θετικό σενάριο, 20 τοις εκατό. Λειτουργικοί μηχανισμοί ανθρωπιστικής πρόσβασης και ασφάλειας μειώνουν τις τριβές. Η εκπαίδευση αστυνομίας ξεκινά στιβαρά μέσω ΕΕ. Η ISF κερδίζει χώρο και χρόνο, οι ροές βοήθειας και τα έργα απορρόφησης ανέργων μειώνουν κίνητρα βίας (https://www.eeas.europa.eu/eubam-rafah/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-eubam-rafah-and-eupol-copps_en?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/eu-considers-training-3000-palestinian-police-officers-gaza-2025-11-14/?utm_source=openai).
Η ελληνική γωνία: τι μπορεί να κάνει η Αθήνα
Η Αθήνα έχει συμφέρον να μείνει στο κέντρο της λύσης.
- Θεσμικά. Να στηρίξει σθεναρά την εντολή με ρήτρες: αγκύρωση στη λύση δύο κρατών κατά το κεκτημένο του ΟΗΕ, υποχρεωτική αναφορά προόδου από τον ΓΓ ανά τρίμηνο, μετρήσιμα ανθρωπιστικά κατώφλια πρόσβασης και ρητή προστασία αμάχων και υποδομών υπό το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο (main_un_org_000002) (https://press.un.org/en/2023/sga2251.doc.htm).
- Επιχειρησιακά, χαμηλού ρίσκου υψηλής απόδοσης:
- Απόσπαση επιτελών στο στρατηγείο ISF και αξιωματικών διασύνδεσης με Αίγυπτο και Ισραήλ.
- Ενίσχυση EUBAM Rafah με τελωνειακούς, ειδικούς συνόρων και logistics. Συμμετοχή σε EUPOL COPPS και στο ευρωπαϊκό pipeline εκπαίδευσης παλαιστινιακής αστυνομίας (στόχος 3.000 στην πρώτη φάση) (https://www.eeas.europa.eu/eubam-rafah/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-eubam-rafah-and-eupol-copps_en?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/eu-considers-training-3000-palestinian-police-officers-gaza-2025-11-14/?utm_source=openai).
- Ναυτική επίγνωση κατάστασης σε ανθρωπιστικούς διαδρόμους, σε συντονισμό με περιφερειακούς εταίρους, έξω από τη Γάζα.
- Οικονομικά. Προετοιμασία ελληνικών εταιρειών για διαγωνισμούς ανοικοδόμησης, με αυστηρή συμμόρφωση σε κανόνες ΟΗΕ. Η εμπλοκή σε logistics και έργα υποδομής στην Ανατολική Μεσόγειο είναι πεδίο ελληνικού πλεονεκτήματος.
- Διπλωματικά. Διατήρηση ισορροπίας σχέσεων με ΗΠΑ και Ισραήλ, χωρίς να χαθεί ο δίαυλος με Κάιρο και Αμπού Ντάμπι. Προσοχή στον χειρισμό της τουρκικής διάστασης και στο αφήγημα «γέφυρας» Ελλάδας με τον αραβικό κόσμο (https://www.mako.co.il/news-diplomatic/2025_q4/Article-05132e9a8dc6a91026.htm?utm_source=openai) (qna_org_qa_000000).
Κόκκινες γραμμές πριν από οποιαδήποτε αποστολή προσωπικού: πλήρης πρόσβαση στους τελικούς ROE και σε SOFA, ξεκάθαρο σύστημα αποζημιώσεων και κάλυψης κινδύνου, καθώς και μηχανισμοί αποσυμφόρησης με IDF και αιγυπτιακές δυνάμεις (https://peacekeeping.un.org/en/how-we-are-funded?utm_source=openai).
Τι να παρακολουθούμε τις επόμενες εβδομάδες
- Τη σύνθεση της ISF: ποιες χώρες δεσμεύονται, ποιοι αποκλείονται, ποιο μείγμα «περιφερειακών» και «διεθνών» δυνάμεων θα προκύψει (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/).
- Τα τελικά drafts ROE και SOFA. Χωρίς αυτά, οι τίτλοι μένουν στα χαρτιά (securitycouncilreport_org_000001).
- Τη στάση του Ισραήλ στην πράξη: συνεργασία στις διαβάσεις και στα σύνορα, ή επιμονή σε μονομερή «περίμετρο ασφαλείας» που δυσχεραίνει την ISF. Τα ισραηλινά ΜΜΕ ήδη περιγράφουν λεπτομέρειες συνεργασίας και αφοπλισμού, αλλά το τελικό πλαίσιο θα κριθεί στην εφαρμογή (https://www.ynet.co.il/news/article/sk00mbzv1we?utm_source=openai).
- Την αντίδραση της Χαμάς και άλλων ένοπλων οργανώσεων. Κάθε επίθεση σε προσωπικό ISF θα ανεβάζει ραγδαία το ρίσκο αποτυχίας (https://www.aljazeera.com/news/2025/11/17/unsc-approves-us-resolution-mandating-intl-stabilisation-force-in-gaza).
- Τη ροή ευρωπαϊκών εργαλείων: ενίσχυση EUBAM/EUPOL και εκκίνηση του προγράμματος εκπαίδευσης αστυνομίας (https://www.eeas.europa.eu/eubam-rafah/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-eubam-rafah-and-eupol-copps_en?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/eu-considers-training-3000-palestinian-police-officers-gaza-2025-11-14/?utm_source=openai).
Πλαίσια ανάλυσης, με τη ματιά των 25 ετών εμπειρίας
- Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων. Η Ουάσιγκτον απέσπασε θεσμική νίκη, «δένοντας» το post-war πλαίσιο με τη δική της αρχιτεκτονική. Η Μόσχα και το Πεκίνο διατηρούν λόγο χωρίς να πληρώσουν κόστος, αλλά έχασαν την ευκαιρία να επιβάλλουν δικό τους κείμενο (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-security-council-vote-us-resolution-trumps-gaza-plan-2025-11-17/).
- Συμμαχίες. Το ΝΑΤΟ δεν είναι ο παίκτης-κλειδί, αλλά η διατλαντική σύγκλιση φαίνεται. Η ΕΕ έχει εργαλείο και ρόλο, εφόσον κινηθεί πέρα από δηλώσεις. Οι αραβικές πρωτεύουσες, ιδίως το Κάιρο και το Αμπου Ντάμπι, θα καθορίσουν αν η ISF θα έχει περιφερειακή νομιμοποίηση (https://www.eeas.europa.eu/eubam-rafah/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-eubam-rafah-and-eupol-copps_en?utm_source=openai) (qna_org_qa_000000).
- Οικονομικά εργαλεία. Οι αποζημιώσεις του ΟΗΕ και τα πιθανά trust funds δίνουν καρότο. Χωρίς ασφάλεια, οι δωρητές δεν πληρώνουν και τα έργα δεν ξεκινούν (https://peacekeeping.un.org/en/how-we-are-funded?utm_source=openai).
- Ενέργεια. Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ευάλωτη. Αν η ISF πετύχει, τα ασφάλιστρα θα κατηφορίσουν. Αν όχι, η αβεβαιότητα θα παραταθεί και ο λογαριασμός θα φτάσει στο ελληνικό ράφι.
- Περιφερειακές δυναμικές. Καμία μεγάλη δύναμη δεν «οδηγεί» μόνη. Αίγυπτος, ΗΑΕ, Τουρκία και Κατάρ έχουν αυτόνομη ατζέντα και θα ζητήσουν ανταλλάγματα.
- Θεσμοί. Ο ΟΗΕ αποδεικνύει ότι μπορεί να παράξει νομική εντολή. Το ερώτημα είναι αν η «ιδιότυπη» προσωπική προεδρία Τραμπ στο Board of Peace θα υπονομεύσει ή θα επισπεύσει την υλοποίηση (https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/11/17/un-vote-gaza-trump-plan/).
- Κλιμάκωση. Η ISF θα δοκιμαστεί στο πεδίο, όπου η γραμμή ανάμεσα σε επιβολή και πρόκληση θα είναι λεπτή. Η ιστορία λέει ότι χωρίς ευρεία αποδοχή, οι αποστολές φθείρονται.
Ρεαλιστικό συμπέρασμα: ισχύς με δικλείδες, αλλιώς ακροβασία
Μπορεί να μη μας αρέσει, αλλά η γεωπολιτική είναι ισχύς συν υλικά συμφέροντα. Σήμερα, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τον ΟΗΕ για να στήσουν τη δική τους αρχιτεκτονική στη Γάζα. Η Ρωσία και η Κίνα κράτησαν απόσταση ασφαλείας, διατηρώντας το δικαίωμα κριτικής. Η Χαμάς προαναγγέλλει αντίσταση. Το Ισραήλ αποδέχεται την ασφάλεια και την αποστρατιωτικοποίηση ως αναγκαία συνθήκη και αρνείται την κρατικότητα. Αυτή είναι η πραγματικότητα του πεδίου.
Για την Ελλάδα, η ευκαιρία και η ευθύνη είναι να μείνει στο κέντρο της λύσης, με τέσσερις αρχές:
- Σαφή νομικά πλαίσια και λογοδοσία σε κάθε εμπλοκή.
- Εξυπνη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων EUBAM και EUPOL.
- Προληπτική διπλωματία με Κάιρο, Τελ Αβίβ και Γκουλφ.
- Ρεαλισμός για τη ναυτιλία και την ενέργεια: τα ασφάλιστρα θα πέσουν μόνο αν πέσει η ένταση.
Αν η ISF σταθεί, οι πιθανότητες να μην ξανακυλήσει η Γάζα στο χάος αυξάνονται. Αν αποτύχει, η Ανατολική Μεσόγειος θα συνεχίσει να ζει με υψηλό ρίσκο και κόστος, και η Ελλάδα θα πληρώνει στον λογαριασμό ενέργειας και στη σταθερότητα της ναυτιλίας της. Το ψήφισμα είναι αναγκαία, όχι ικανή συνθήκη. Η εφαρμογή του θα κρίνει την ιστορική του αξία.
Αναφορές: reuters_com_000119, washingtonpost_com_000003, aljazeera_com_000054, main_un_org_000002, press_un_org_000014, securitycouncilreport_org_000001, eeas_europa_eu_000015, qna_org_qa_000000, ynet_co_il_000005, mako_co_il_000007, peacekeeping_un_org_000007, reuters_com_000167
Πώς σου φάνηκε το άρθρο;
Βοήθησέ μας να γίνουμε καλύτεροι
Βοήθησέ μας να γίνουμε καλύτεροι
Πώς γράφτηκε
- Μοντέλο:
- μη διαθέσιμο
- Δημιουργήθηκε:
- μη διαθέσιμο
- Εκτέλεση pipeline:
- μη διαθέσιμο
- Υδατόσημο:
- SynthID (αόρατο υδατόσημο της Google)
- Ανθρώπινη επιμέλεια:
- Καμία πριν τη δημοσίευση