Israel Faces UN Scrutiny for War Conduct as US Pushes for Post-War Stabilization Force in Gaza

Αν η Γάζα ξαναφλεγεί, οι επιπτώσεις δεν θα μείνουν στη Μέση Ανατολή. Η ναυτιλία που περνά από το Σουέζ, τα ενεργειακά σχέδια στην Ανατολική Μεσόγειο, ο τουρισμός και οι τιμές καυσίμων στην Ελλάδα επηρεάζονται άμεσα. Την ώρα που το Ισραήλ δέχεται έντονο έλεγχο στον ΟΗΕ για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, οι ΗΠΑ πιέζουν για ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας που θα στήσει μια διεθνή δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα. Το αν αυτό θα τελεσφορήσει και με ποιους όρους δεν είναι λεπτομέρεια διαδικασίας. Είναι θέμα χρημάτων, ασφάλειας και γεωπολιτικού προσανατολισμού για όλη την περιοχή, άρα και για την Ελλάδα.

Τι συμβαίνει τώρα: εκεχειρία στα χαρτιά, συγκρούσεις στο πεδίο

Παρά την εκεχειρία που ξεκίνησε στις 10 Οκτωβρίου, το πεδίο παραμένει ρευστό. Ισραηλινές επιχειρήσεις συνεχίζονται, με το Τελ Αβίβ να επικαλείται απειλές όπως παραβιάσεις της λεγόμενης Κίτρινης Γραμμής (μια γραμμή ασφαλείας/αποτροπής στο βόρειο τμήμα) και την ανάγκη αποτροπής επιθέσεων. Ο ισραηλινός στρατός μιλά για εμπλοκές όταν «εντοπίζονται τρομοκράτες» και ανοίγει πυρ «για να εξαλείψει την απειλή». Η πραγματικότητα είναι ότι η εκεχειρία λειτουργεί σε δύο ταχύτητες: επίσημα ισχύει, πρακτικά δοκιμάζεται καθημερινά.

Στο μέτωπο της ανθρωπιστικής πρόσβασης, ο στόχος των 500 έως 600 φορτηγών βοήθειας την ημέρα παραμένει μακριά. Τα τελευταία στοιχεία διεθνών οργανισμών δείχνουν πραγματικό throughput πολύ κάτω από αυτόν τον πήχη, γεγονός που αφήνει τεράστια κενά σε τρόφιμα, νερό, φάρμακα και ειδικά είδη για τον χειμώνα. Ο ίδιος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων έχει καταγράψει σημαντικές υστερήσεις σε σημεία διανομής και ποσότητες, σε σχέση με τις ανάγκες που σχεδιάστηκαν μετά την εκεχειρία (https://www.wfp.org/news/one-million-people-gaza-receive-wfp-food-parcels-more-crossings-needed-continued-scale) (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-says-897-aid-trucks-entered-gaza-tuesday-2025-01-21/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/not-enough-tents-food-reaching-gaza-winter-comes-aid-agencies-say-2025-11-04/).

Στο διπλωματικό επίπεδο, το Ισραήλ δέχεται επίσημο έλεγχο από την Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων του ΟΗΕ, ένα όργανο που επιβλέπει την εφαρμογή της Σύμβασης κατά των βασανιστηρίων. Στις δημόσιες ακροάσεις της Γενεύης, οι ειδικοί του ΟΗΕ έθεσαν σκληρές ερωτήσεις για καταγγελίες «άνευ προηγουμένου» κλίμακας κακομεταχείρισης Παλαιστινίων κρατουμένων μετά τον Οκτώβριο 2023. Το Ισραήλ απάντησε με διαβεβαιώσεις προσήλωσης στη Σύμβαση και επίκληση εσωτερικών ερευνών, αμφισβητώντας την αξιοπιστία ορισμένων μαρτυριών (https://www.ungeneva.org/en/news-media/meeting-summary/2025/11/le-comite-contre-la-torture-ouvre-les-travaux-de-sa-83eme) (https://www.omct.org/en/resources/statements/omct-urges-un-anti-torture-committee-to-address-the-systematic-use-of-torture-against-palestinians?utm_source=openai) (https://www.israelhayom.com/2025/11/12/keith-aviva-siegel-hamas-torture-un-testimony-geneva?utm_source=openai).

Παράλληλα, οι ΗΠΑ μοιράζουν στους εταίρους του Συμβουλίου Ασφαλείας προσχέδιο απόφασης που ιδρύει μια προσωρινή International Stabilization Force, με εντολή να χρησιμοποιήσει «όλα τα αναγκαία μέτρα», δηλαδή και ένοπλη ισχύ, για να προστατεύσει αμάχους, να διασφαλίσει τη ροή βοήθειας και να δημιουργήσει τις συνθήκες για μεταβατική διοίκηση στη Γάζα (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai).

Τέλος, ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς επανήλθε με καθαρό μήνυμα: η Γάζα δεν θα κυβερνηθεί από τη Χαμάς, τα όπλα πρέπει να υπάγονται σε μία νόμιμη παλαιστινιακή αρχή και ο στόχος είναι ένα αποστρατιωτικοποιημένο παλαιστινιακό κράτος δίπλα στο Ισραήλ. Η υλοποίηση αυτού του πλαισίου, βέβαια, απαιτεί ενδοπαλαιστινιακή συμφωνία και ισχυρή διεθνή στήριξη.

Τι είναι μια «δύναμη σταθεροποίησης» και γιατί δεν είναι κλασική ειρηνευτική αποστολή

Η πρόταση των ΗΠΑ για International Stabilization Force δεν είναι «κυανόκρανοι» με τη στενή έννοια. Οι κλασικές ειρηνευτικές αποστολές του ΟΗΕ απαιτούν συναίνεση όλων των μερών και περιορίζονται στη χρήση βίας για αυτοάμυνα ή προστασία της αποστολής. Αντίθετα, το «use all necessary measures» είναι ο κώδικας του Συμβουλίου Ασφαλείας για αποστολές peace enforcement, που μπορούν να επιχειρήσουν ενεργά για να επιβάλουν τάξη ή να προστατεύσουν αμάχους, ακόμη και χωρίς πλήρη συναίνεση στο πεδίο (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai).

Η αμερικανική ιδέα πάει πιο πέρα. Μιλά για ένα «Board of Peace», μια μορφή μεταβατικής διοίκησης που θα συνεργαστεί με περιφερειακούς παίκτες και διεθνείς οργανισμούς για ασφάλεια συνόρων, αστυνόμευση και σταδιακή αποστράτευση μη κρατικών ένοπλων ομάδων. Στη χρηματοδότηση μπαίνει η Παγκόσμια Τράπεζα με πρόταση trust fund και προϋπολογισμό ανοικοδόμησης που, σε προκαταρκτικές εκτιμήσεις, φτάνει τα 70 δισ. δολάρια. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η μεταπολεμική Γάζα θα είναι ένα διεθνές εργοτάξιο για χρόνια, με τεράστια ροή συμβάσεων, υλικών και τεχνικής βοήθειας (https://www.reuters.com/world/middle-east/world-bank-letter-us-backs-draft-un-resolution-gaza-2025-11-09/?utm_source=openai).

Στο Ισραήλ, η πολιτική γραμμή είναι ξεκάθαρη: αποφυγή τυπικής αποστολής «κεφαλαίου VII» υπό ΟΗΕ στο έδαφος της Γάζας, διατήρηση δικαιώματος βέτο στη σύνθεση μιας πολυεθνικής δύναμης και διασφάλιση ότι το Ισραήλ θα κρατήσει τον έλεγχο της δικής του ασφάλειας. Ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι το Ισραήλ θα αποφασίσει ποια ξένα στρατεύματα είναι αποδεκτά. Ενδεικτικά, έχει αποκλειστεί δημοσίως συμμετοχή της Τουρκίας, με την οποία οι σχέσεις είναι βαθιά ανταγωνιστικές στο ζήτημα της Γάζας (https://www.reuters.com/world/middle-east/netanyahu-says-israel-will-determine-which-international-forces-are-unacceptable-2025-10-26/?utm_source=openai) (https://www.ynetnews.com/article/syjdgtdrge?utm_source=openai).

ΟΗΕ και κατηγορίες για βασανιστήρια: τι λένε οι δύο πλευρές

Η Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων είναι τεχνικό όργανο του ΟΗΕ που εξετάζει αν τα κράτη εφαρμόζουν τη Σύμβαση. Δεν είναι ποινικό δικαστήριο, ούτε εκδίδει εντάλματα. Στην ακρόαση της Γενεύης, ο εισηγητής της Επιτροπής μίλησε για «σοκαριστικές και λεπτομερείς» αναφορές συστηματικής κακομεταχείρισης Παλαιστινίων κρατουμένων μετά τον Οκτώβριο 2023. ΜΚΟ που παρακολουθούν την υπόθεση ζήτησαν να αντιμετωπιστεί αυτό ως «συστηματική χρήση βασανιστηρίων» (https://www.ungeneva.org/en/news-media/meeting-summary/2025/11/le-comite-contre-la-torture-ouvre-les-travaux-de-sa-83eme) (https://www.omct.org/en/resources/statements/omct-urges-un-anti-torture-committee-to-address-the-systematic-use-of-torture-against-palestinians?utm_source=openai).

Η ισραηλινή αντιπροσωπεία απάντησε με δύο γραμμές. Πρώτον, προσήλωση στη Σύμβαση και κάλεσμα να βασιστεί η Επιτροπή σε «γεγονότα και δίκαιο». Δεύτερον, επίκληση εσωτερικών ερευνών και στρατονομικών διαδικασιών για αναφορές κακομεταχείρισης, με τη δέσμευση ότι κάθε παράβαση θα διωχθεί. Επίσης, μετέφεραν μαρτυρίες πρώην ομήρων για βασανιστήρια από τη Χαμάς, για να υπογραμμίσουν ότι τα εγκλήματα πολέμου δεν είναι μονόπλευρα (https://www.israelhayom.com/2025/11/12/keith-aviva-siegel-hamas-torture-un-testimony-geneva?utm_source=openai).

Steel-manning και των δύο πλευρών, με νηφαλιότητα:

• Η Επιτροπή και οι ΜΚΟ επιμένουν ότι ο όγκος, η ομοιομορφία και η χρονική συγκυρία των καταγγελιών συνιστούν ένδειξη πρακτικών που υπερβαίνουν τα «μεμονωμένα περιστατικά» και αγγίζουν συστημικότητα. Ζητούν διαφάνεια, πρόσβαση παρατηρητών, σαφείς κανόνες κράτησης και ανεξάρτητες έρευνες.

• Το Ισραήλ αντιτείνει ότι βρίσκεται σε πόλεμο με τρομοκρατική οργάνωση, ότι πολλές καταγγελίες είναι πολιτικά εργαλειοποιημένες ή ανακριβείς, και ότι διαθέτει θεσμικούς μηχανισμούς ελέγχου και δίωξης για κάθε κατάχρηση. Ζητά να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις ασφάλειας, ειδικά όταν υπάρχουν υποψίες ότι εγκαταστάσεις και υποδομές χρησιμοποιούνται από ένοπλες ομάδες.

Η αλήθεια, συχνά, είναι ότι οι πόλεμοι γεννούν υπεραντιδράσεις, ομίχλη και προπαγάνδα. Ακριβώς γι’ αυτό οι θεσμοί έχουν αξία όταν επιβάλλουν διαφάνεια και σταθερούς κανόνες, χωρίς να γίνονται μοχλός πολιτικού στιγματισμού.

Πώς επηρεάζονται οι συμμαχίες

Η πρωτοβουλία για διεθνή δύναμη είναι μια δοκιμή συνοχής για δύο παράλληλα συστήματα συμμαχιών.

• Διατλαντικά, οι ΗΠΑ μετακινούν το κέντρο βάρους από την ad hoc διαμεσολάβηση σε πιο θεσμική λύση με ψήφισμα. Οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι τείνουν να στηρίξουν, αλλά με προϋπόθεση σαφών ρητρών για ανθρωπιστικό δίκαιο, λύση δύο κρατών, και μη εκτοπισμό πληθυσμού. Αυτό είναι κρίσιμο για να αποφευχθούν ρήγματα εντός ΕΕ.

• Περιφερειακά, η Αίγυπτος θέτει κόκκινες γραμμές: όχι ισραηλινή παρουσία στο παλαιστινιακό πλευρό της Ράφα, συμμετοχή μόνο με νομιμοποίηση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τα ΗΑΕ δείχνουν πρόθυμα να συμβάλουν σε χρηματοδότηση και logistics, αλλά ζητούν καθαρό νομικό πλαίσιο. Η Ιορδανία παραμένει επιφυλακτική. Η Τουρκία ζητά ρόλο, αλλά το Ισραήλ το απορρίπτει (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/27/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai) (https://www.ynetnews.com/article/syjdgtdrge?utm_source=openai).

• Το Ισραήλ προσπαθεί να ισορροπήσει. Θέλει διεθνή νομιμοποίηση και ανακούφιση από το βάρος διοίκησης, χωρίς να εκχωρήσει κρίσιμα ερείσματα ασφαλείας. Αυτό εξηγεί την αντίθεση σε «κυανόκρανους», αλλά και την ανοχή σε ένα πιο «συμμαχικό» σχήμα με φιλικές χώρες και ισχυρή αμερικανική επιρροή στη χάραξη κανόνων (https://www.reuters.com/world/middle-east/netanyahu-says-israel-will-determine-which-international-forces-are-unacceptable-2025-10-26/?utm_source=openai).

Οικονομικά εργαλεία και υλικά συμφέροντα

Στη γεωπολιτική, ακολούθησε τα χρήματα και τα φορτία.

• Ανοικοδόμηση: Τα 70 δισ. που συζητούνται δεν είναι απλώς αριθμός. Είναι συμβάσεις για κατασκευές, ενέργεια, ύδρευση, ψηφιακές υποδομές, υλικά. Η Παγκόσμια Τράπεζα πουλάει σταθερότητα και προβλεψιμότητα στους δωρητές, αλλά θα απαιτήσει μηχανισμούς λογοδοσίας και πολιτικές δικλίδες που θα μειώνουν τον κίνδυνο εκτροπής πόρων. Αυτό ευνοεί ένα σχέδιο με σαφές trust fund και benchmarks διοικητικής μετάβασης (https://www.reuters.com/world/middle-east/world-bank-letter-us-backs-draft-un-resolution-gaza-2025-11-09/?utm_source=openai).

• Ανθρωπιστικό throughput: Ο στόχος των 600 φορτηγών είναι το ελάχιστο για να σταθεί μια «ειρήνη των πόλεων σκηνών». Όταν στην πράξη μπαίνουν περίπου 145 φορτηγά την ημέρα, η αγορά γεμίζει με μαύρη οικονομία, οι τιμές εκτινάσσονται, οι τοπικές ελίτ και οι διακινητές κερδίζουν. Αυτό τρέφει ανασφάλεια και απονομιμοποίηση. Άρα, όποιος ελέγχει τα approvals και τα «bottlenecks» ελέγχει πολιτικό κεφάλαιο στη Γάζα (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-says-897-aid-trucks-entered-gaza-tuesday-2025-01-21/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/not-enough-tents-food-reaching-gaza-winter-comes-aid-agencies-say-2025-11-04/).

• Κόμβοι logistics: Κερδίζουν οι λιμένες Ασντόντ και οι κυπριακοί λιμένες Λάρνακας και Λεμεσού μέσω του θαλάσσιου διαδρόμου Amalthea, που ήδη έστειλε φορτία με τρόφιμα και είδη στέγασης. Η αύξηση ροών από και προς Κύπρο δίνει στην Ανατολική Μεσόγειο νέες διασυνδέσεις και συμβόλαια, με κέρδη για ναυτιλιακές, αποθήκες, μεταφορές (https://in-cyprus.philenews.com/international/cyprus-940-tonnes-humanitarian-aid-gaza-amalthea-operation/).

• Θεσμικό κόστος: Χωρίς νομικά καθαρό πλαίσιο, λίγοι θα βάλουν «μπότες στο έδαφος» ή θα δεσμεύσουν σημαντικά κονδύλια. Άρα, η περαιτέρω ευκρίνεια του ψήφισματος είναι προϋπόθεση για να κινητοποιηθεί πραγματικό χρήμα.

Γεωπολιτική ενέργειας και Ανατολική Μεσόγειος

Η ενέργεια είναι όπλο και ευπάθεια. Τα σχέδια ηλεκτρικών διασυνδέσεων και LNG στην Ανατολική Μεσόγειο, το σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ με ΗΠΑ), οι αγωγοί και τα καλώδια, όλα απαιτούν σταθερότητα. Αν η Γάζα ξαναμπεί σε σπιράλ βίας, οι ασφαλιστικές τιμές στα θαλάσσια περάσματα ανεβαίνουν, οι χρόνοι διέλευσης αυξάνονται και το κόστος ενέργειας στην Ευρώπη, άρα και στην Ελλάδα, πιέζεται. Η έμμεση επίπτωση στο ελληνικό καλάθι της νοικοκυράς είναι πραγματική, αν και όχι άμεση.

Εδώ μπαίνει και η ναυτιλία. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες, ισχυροί στη μεταφορά LNG και ξηρού φορτίου, βλέπουν το ρίσκο ασφάλειας στη Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ ως μεταβλητή κόστους και δρομολόγησης. Μακρά αστάθεια σημαίνει μακρύτερες διαδρομές, υψηλότερα ναύλα αλλά και πιθανές απώλειες φορτίων.

Περιφερειακοί παίκτες: Αίγυπτος, ΗΑΕ, Τουρκία, Κατάρ

• Αίγυπτος: Θέλει να μείνει ο κεντρικός μεσάζων και πύλη για τη Γάζα, με διεθνή νομιμοποίηση. Θα δεχθεί μια ISF μόνο με ψήφισμα Συμβουλίου Ασφαλείας και χωρίς ισραηλινή παρουσία στο παλαιστινιακό πλευρό των συνόρων. Θέλει επίσης να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από logistics, ανοικοδόμηση και ενεργειακές συνδέσεις.

• ΗΑΕ: Έχουν ήδη αναβαθμίσει ρόλο σε ανθρωπιστικές ροές και δείχνουν έτοιμα να χρηματοδοτήσουν ανοικοδόμηση, εφόσον το νομικό πλαίσιο είναι καθαρό. Ο θαλάσσιος διάδρομος μέσω Κύπρου βρίσκεται ήδη στις προτεραιότητές τους (https://in-cyprus.philenews.com/international/cyprus-940-tonnes-humanitarian-aid-gaza-amalthea-operation/).

• Τουρκία: Επιδιώκει ρόλο πολιτικής και επιχειρησιακής επιρροής, ενδεχομένως σε αστυνόμευση ή εκπαίδευση. Ωστόσο, το βέτο του Ισραήλ στη συμμετοχή της την καθιστά πιθανότερο πολιτικό παίκτη παρά συμβαλλόμενη δύναμη στο πεδίο (https://www.ynetnews.com/article/syjdgtdrge?utm_source=openai).

• Κατάρ: Παραδοσιακός διαμεσολαβητής στις συμφωνίες για ομήρους και χρηματοδότης υποδομών. Η ικανότητά του να διατηρεί γραμμές με όλους είναι χρήσιμη, αλλά η δυτική καχυποψία για ροές χρηματοδότησης παραμένει.

Διεθνείς θεσμοί: λειτουργούν ή παρακάμπτονται;

Το Συμβούλιο Ασφαλείας είναι ο καθρέφτης ισχύος. Η αμερικανική πρόταση χρειάζεται 9 ψήφους και κανένα βέτο από τα μόνιμα μέλη. Μέχρι στιγμής, δεν είναι σαφές αν Ρωσία και Κίνα θα αφήσουν να περάσει μια εντολή με ισχυρή αμερικανική σφραγίδα. Εάν ζητήσουν πιο σφιχτή γλώσσα για λύση δύο κρατών, αυστηρή λογοδοσία για παραβιάσεις και μεγαλύτερο ρόλο του ΟΗΕ στην εποπτεία, η διαπραγμάτευση μπορεί να καθυστερήσει ή να εκφυλιστεί σε γενικόλογο κείμενο. Αν γίνει αυτό, η αποτελεσματικότητα στο πεδίο θα μειωθεί (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai).

Την ίδια ώρα, θεσμοί όπως η EUBAM Rafah της ΕΕ δηλώνουν «stand ready», με ανανεωμένη εντολή έως τα μέσα του 2026. Πρόκειται για αποστολή πολιτικού χαρακτήρα που μπορεί να ενισχύσει έλεγχο συνόρων, τελωνειακές διαδικασίες και εκπαίδευση, ειδικά στο πέρασμα της Ράφα. Μια τέτοια ευρωπαϊκή συνεισφορά είναι χαμηλού ρίσκου και πολιτικά αποδεκτή σε ευρύ φάσμα παικτών (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/27/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai).

Κλιμάκωση: πού βρισκόμαστε στη σκάλα του κινδύνου

Σήμερα η κρίση είναι στο στάδιο ανάμεσα σε εύθραυστη εκεχειρία και ενδημική βία. Τα επεισόδια κατά μήκος της Κίτρινης Γραμμής, οι σποραδικές ανταλλαγές πυρών και οι επιχειρήσεις στόχευσης που επικαλείται ο ισραηλινός στρατός ως «αποτροπή» κρατούν τη θερμοκρασία υψηλή. Ταυτόχρονα, οι θάνατοι που καταγράφονται μετά την εκεχειρία και οι ελλείψεις σε βασικά αγαθά δημιουργούν κοινωνική πίεση που μπορεί να τινάξει την παύση πυρός.

Σημεία εκτόνωσης υπάρχουν. Η διεθνής δύναμη, αν στηθεί με σαφείς κανόνες και αποδεκτή σύνθεση, μπορεί να αφαιρέσει από τα εμπλεκόμενα μέρη το βάρος καθημερινής διαπραγμάτευσης για φορτία, διαβάσεις και ασφάλεια. Η εμπλοκή της ΔΕΕΣ στις ανταλλαγές σορών και η επιβολή ελάχιστων ιατροδικαστικών προτύπων μειώνει επίσης το πολιτικό δηλητήριο γύρω από ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα (https://www.icrc.org/en/news-release/israel-and-occupied-territories-icrc-facilitates-return-20-hostages-and-1809-detainees).

Η ελληνική γωνία: τι σημαίνει για Αθήνα, ΕΕ και Ανατολική Μεσόγειο

Η Ελλάδα δεν είναι παρατηρητής. Είναι εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας για το 2025-26, πυλώνας του σχήματος 3+1 στην ενέργεια με Ισραήλ, Κύπρο και ΗΠΑ, και φιλοξενεί το στρατηγείο της ευρωπαϊκής ναυτικής αποστολής ASPIDES. Αυτό μεταφράζεται σε τρία επίπεδα δράσης:

• Θεσμικό: Στη Νέα Υόρκη, η Αθήνα μπορεί να στηρίξει ένα ψήφισμα για ISF, ζητώντας ταυτόχρονα ρήτρες που να διασφαλίζουν διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, λύση δύο κρατών, μη εκτοπισμό πληθυσμού και υποχρεωτική αναφορά προόδου του Γενικού Γραμματέα ανά εξάμηνο. Κλειδί είναι και μια ρήτρα για ελάχιστο ανθρωπιστικό throughput σε περιόδους εκεχειρίας. Μια τέτοια «ερμηνευτική δήλωση» επιτρέπει ισορροπία ανάμεσα στη διατλαντική ευθυγράμμιση και την ευρωπαϊκή-αραβική ευαισθησία (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-says-897-aid-trucks-entered-gaza-tuesday-2025-01-21/?utm_source=openai).

• Επιχειρησιακό: Η Ελλάδα έχει ρεαλιστικές, χαμηλού ρίσκου επιλογές συνεισφοράς. Πρώτον, ενίσχυση της EUBAM Rafah με ειδικούς ασφάλειας συνόρων, τελωνειακούς, αστυνομικούς. Δεύτερον, σύνδεση της ASPIDES με τον θαλάσσιο διάδρομο Amalthea για επίγνωση κατάστασης και συνοδείες όπου απαιτείται, αξιοποιώντας υποδομές στην Κύπρο και στο Αιγαίο. Τρίτον, liaison αξιωματικοί στο αμερικανικό CMCC στο Κιριάτ Γκατ, ώστε να υπάρχει ελληνική φωνή στον επιχειρησιακό συντονισμό (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/27/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai) (https://in-cyprus.philenews.com/international/cyprus-940-tonnes-humanitarian-aid-gaza-amalthea-operation/).

• Οικονομικό: Ελληνικές εταιρείες logistics, κατασκευών και ενέργειας μπορούν να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς ανοικοδόμησης, αν υπάρξει καθαρό πλαίσιο χρηματοδότησης και ασφάλειας. Η εμπλοκή της Παγκόσμιας Τράπεζας αυξάνει την προβλεψιμότητα και ανοίγει παράθυρα για κοινοπραξίες με ευρωπαϊκούς εταίρους (https://www.reuters.com/world/middle-east/world-bank-letter-us-backs-draft-un-resolution-gaza-2025-11-09/?utm_source=openai).

Κίνδυνοι για την Ελλάδα υπάρχουν. Μια πολύ «σκληρή» γραμμή υπέρ του Ισραήλ χωρίς ορατές ανθρωπιστικές δικλίδες μπορεί να βλάψει σχέσεις με αραβικούς εταίρους και να υπονομεύσει τον ρόλο της χώρας ως «γέφυρα». Αντίστροφα, μια αποχή ή ψήφος «κατά» χωρίς αιτιολόγηση θα κοστίσει στις σχέσεις με ΗΠΑ και στο σχήμα 3+1. Η ισορροπία είναι λεπτή, αλλά διαχειρίσιμη.

Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει

• ΗΠΑ: Κερδίζουν αν καταφέρουν να στήσουν σχήμα διεθνούς σταθεροποίησης με περιφερειακή συμμετοχή, χωρίς αμερικανικά στρατεύματα στο έδαφος, και με οικονομική μόχλευση μέσω της Παγκόσμιας Τράπεζας. Αυτό τους επιτρέπει να καθορίσουν τους κανόνες του μεταπολεμικού παιχνιδιού στη Γάζα με πολιτικό χαμηλό κόστος (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/world-bank-letter-us-backs-draft-un-resolution-gaza-2025-11-09/?utm_source=openai).

• Ισραήλ: Κερδίζει αν η διεθνής δύναμη εκτονώσει την καθημερινή τριβή και επιβάλει έλεγχο σε σύνορα και αστυνόμευση, χωρίς να αφαιρείται από το Ισραήλ ο έλεγχος κρίσιμων θεμάτων ασφαλείας. Χάνει αν βρεθεί απέναντι σε μια εντολή που επιβάλλει περιορισμούς με τρόπους που το Τελ Αβίβ θεωρεί απαράδεκτους.

• Παλαιστινιακή Αρχή: Κερδίζει από το πλαίσιο «μία νόμιμη αρχή, ένα όπλο», αλλά μόνο αν η διεθνής παρουσία συνοδευτεί από πραγματικό οδικό χάρτη πολιτικής μετάβασης και ενδοπαλαιστινιακής συμφιλίωσης. Διαφορετικά, κινδυνεύει να φανεί «εξωτερικό παράρτημα».

• Περιφερειακές δυνάμεις: Η Αίγυπτος κερδίζει αν παραμείνει πυλώνας πρόσβασης και ασφάλειας στη Ράφα. Τα ΗΑΕ κερδίζουν αν γίνουν βασικοί χρηματοδότες και εταίροι στην ανοικοδόμηση. Η Τουρκία χάνει αν αποκλειστεί από τη σύνθεση, αλλά μπορεί να κερδίσει πολιτικά εντός αραβικού ακροατηρίου.

• Ευρώπη: Κερδίζει αν αξιοποιήσει θεσμούς όπως η EUBAM Rafah για να έχει λόγο σε σύνορα, αστυνόμευση και ανθρωπιστική ροή, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο. Χάνει αν αρκεστεί σε δηλώσεις χωρίς πρακτική συμβολή.

Σενάρια 30 ημερών

• Βασικό σενάριο, 50 τοις εκατό: Συνεχίζεται η εύθραυστη εκεχειρία, με μικρά επεισόδια. Η διαπραγμάτευση στο Συμβούλιο Ασφαλείας προχωρά αργά, με αμερικανικές παραχωρήσεις σε γλώσσα διεθνούς δικαίου και λύσης δύο κρατών. Ενισχύεται η EUBAM και ο διάδρομος Amalthea, αλλά χωρίς θεαματική αύξηση στο throughput (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/27/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai).

• Αρνητικό σενάριο, 30 τοις εκατό: Ανθρωπιστικός κλονισμός τον χειμώνα, αύξηση θυμάτων και επεισοδίων στην Κίτρινη Γραμμή, κατάρρευση της εκεχειρίας. Το ψήφισμα μένει πίσω από βέτο ή βαριά τροποποίηση. Οι τιμές ασφάλισης θαλάσσιων μεταφορών ανεβαίνουν και η ελληνική ναυτιλία αναπροσαρμόζει δρομολόγια.

• Θετικό σενάριο, 20 τοις εκατό: Συμφωνείται ψήφισμα με καθαρές ρήτρες ανθρωπιστικής πρόσβασης και UN reporting. Υπάρχει δέσμευση δωρητών στο trust fund. Το throughput αυξάνεται, οι κανόνες πυρός σταθεροποιούνται, η μεταβατική διοίκηση αποκτά πρωτόλεια υπόσταση (https://www.reuters.com/world/middle-east/world-bank-letter-us-backs-draft-un-resolution-gaza-2025-11-09/?utm_source=openai).

Τι να παρακολουθούμε

• Τη διατύπωση για λύση δύο κρατών, μη εκτοπισμό πληθυσμού και υποχρεωτικές αναφορές προόδου του ΟΗΕ στο τελικό κείμενο του Συμβουλίου Ασφαλείας (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai).

• Αν θα μπει σαφής ρήτρα ανθρωπιστικού throughput, με νούμερα στόχου και μηχανισμούς εφαρμογής (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-says-897-aid-trucks-entered-gaza-tuesday-2025-01-21/?utm_source=openai).

• Τη στάση Ρωσίας και Κίνας στην αίθουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ένα βέτο ή απειλή βέτο θα αναγκάσει τις ΗΠΑ να στραφούν σε πιο περιορισμένες λύσεις.

• Την επιχειρησιακή ενίσχυση της EUBAM Rafah και τη συνέχιση του θαλάσσιου διαδρόμου Amalthea με μεγαλύτερα φορτία και βελτιωμένη εκφόρτωση/διανομή (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/06/27/eu-csdp-civilian-missions-council-renews-mandates-of-eubam-rafah-and-eupol-copps/?utm_source=openai) (https://in-cyprus.philenews.com/international/cyprus-940-tonnes-humanitarian-aid-gaza-amalthea-operation/).

• Τις επίσημες «Concluding Observations» της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων, που θα δείξουν πόσο σκληρή θα είναι η γλώσσα και τι συστάσεις θα γίνουν στο Ισραήλ (https://www.ungeneva.org/en/news-media/meeting-summary/2025/11/le-comite-contre-la-torture-ouvre-les-travaux-de-sa-83eme).

• Τη συνέχιση του ρόλου της ΔΕΕΣ στις ανταλλαγές σορών και στη διασφάλιση ιατροδικαστικών προτύπων, ώστε αυτό το πεδίο να μην ξαναγίνει μοχλός πολιτικής κλιμάκωσης (https://www.icrc.org/en/news-release/israel-and-occupied-territories-icrc-facilitates-return-20-hostages-and-1809-detainees).

Από την προηγούμενη κάλυψη ως εδώ: ο άξονας «σώματα και σκηνές»

Την περασμένη εβδομάδα αναλύσαμε πώς η εκεχειρία έχει εγκλωβιστεί σε έναν κυνικό άξονα «σώματα και σκηνές»: η ανταλλαγή σορών ομήρων και η έγκριση ή απόρριψη παλετών με σκηνές και κουβέρτες λειτουργούν ως καθημερινά παζάρια. Αυτό φθείρει την ίδια την εκεχειρία. Σήμερα, το νέο στοιχείο είναι ότι η αντιπαράθεση «ανθρωπιστικό δίκαιο και ευθύνη» μεταφέρεται και θεσμικά στη Γενεύη, ενώ στη Νέα Υόρκη δρομολογείται η μεγάλη μάχη για το ποιος θα βάλει κανόνες και πόρους στο μεταπολεμικό σκηνικό. Αν δεν επιβληθεί δομή οδικής πρόσβασης για τη βοήθεια και σαφείς κανόνες προστασίας, ο χειμώνας μπορεί να γίνει ο καταλύτης επιστροφής στη βία (https://www.reuters.com/world/middle-east/un-says-897-aid-trucks-entered-gaza-tuesday-2025-01-21/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/not-enough-tents-food-reaching-gaza-winter-comes-aid-agencies-say-2025-11-04/).

Συμπέρασμα: Ρεαλισμός με δικλείδες

Μπορεί να μη μας αρέσει, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι χωρίς ισχυρή νομική και επιχειρησιακή εντολή, καμία διεθνής δύναμη δεν θα λύσει τα δομικά προβλήματα της Γάζας. Από την άλλη, χωρίς διεθνή παρουσία και καθαρούς κανόνες, η εκεχειρία θα σέρνεται, οι άμαχοι θα πληρώνουν, και ο κύκλος βίας θα περιμένει το επόμενο σπίρτο.

Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι να μείνει στο κέντρο της λύσης, όχι στην περιφέρεια. Να στηρίξει ένα ρεαλιστικό ψήφισμα με δικλείδες διεθνούς δικαίου και ανθρωπισμού, να ενισχύσει ρόλους όπου έχει συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως η EUBAM και η ναυτική επιτήρηση, και να διαφυλάξει, μέσω της σταθερότητας, τα δικά της υλικά συμφέροντα σε ενέργεια, εμπόριο και ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αν η Ουάσιγκτον και οι εταίροι πετύχουν ένα λειτουργικό πλαίσιο για την International Stabilization Force και ένα αξιόπιστο χρηματοδοτικό σχήμα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι πιθανότητες να μην ξαναγυρίσει η Γάζα στην κόλαση αυξάνονται. Αυτό δεν θα κλείσει τις πληγές, αλλά θα αποτρέψει νέες. Και μερικές φορές, στη γεωπολιτική, αυτό είναι η διαφορά ανάμεσα στο χάος και στην υποφερτή πραγματικότητα (https://www.reuters.com/world/middle-east/us-share-draft-un-resolution-gaza-with-most-security-council-2025-11-05/?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/middle-east/world-bank-letter-us-backs-draft-un-resolution-gaza-2025-11-09/?utm_source=openai).