Φωτιά στον Κουβαρά: Το δίκτυο υπό έρευνα, τα τεκμήρια που λείπουν

Τρεις κάτοικοι μιλούν για σπινθήρες από κολόνα του ΔΕΔΔΗΕ, η Πυροσβεστική κατέσχεσε καλώδια, όμως το τεχνικό πόρισμα και τα κρίσιμα αρχεία του δικτύου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Τι πρέπει να αποδειχθεί για να γίνει η υποψία ευθύνη.

Η φωτιά που ξέσπασε τη Δευτέρα στον Κουβαρά της Αττικής επαναφέρει ένα ερώτημα που αφορά κάθε κάτοικο δασικής ζώνης: αν το γερασμένο δίκτυο διανομής ρεύματος, αυτό που περνά πάνω από τα σπίτια μας, γίνεται το ίδιο εστία καταστροφής. Η υπόθεση μετακινεί ξανά τη συζήτηση από την κατάσβεση στη λογοδοσία, με τον ΔΕΔΔΗΕ, τον διαχειριστή του δικτύου που φτάνει στα σπίτια, στο κέντρο της.

Ας μείνουμε πρώτα σε αυτό που πράγματι μπορεί να ελεγχθεί. Η φωτιά εκδηλώθηκε το πρωί της Δευτέρας 10 Αυγούστου, γύρω στις 08:00, σε χαμηλή βλάστηση στην περιοχή Άγιος Στυλιανός, ημέρα κατηγορίας κινδύνου 4 με ισχυρούς ανέμους. Το 112 έστειλε μήνυμα ετοιμότητας στις 08:10 και εντολή απομάκρυνσης προς Καλύβια Θορικού γύρω στις 08:30 (News247, CNN Greece). Το σημείο που κοιτά η έρευνα είναι μια κολόνα χαμηλής τάσης του ΔΕΔΔΗΕ, κοντά σε εγκαταλειμμένο πτηνοτροφείο που κάηκε. Τρεις κάτοικοι λένε ότι είδαν σπινθήρες από τα καλώδια λίγο πριν την έναρξη (ieidiseis, ERT).

Εδώ όμως τελειώνει το βέβαιο. Κλιμάκιο ανακριτών της Πυροσβεστικής (ΔΑΕΕ) απέκλεισε τον χώρο, χρησιμοποίησε γερανοφόρο για να κατασχέσει καλώδια και προανήγγειλε πραγματογνωμοσύνη. Τεχνικό πόρισμα δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ούτε τα πρωτογενή στοιχεία που θα το στήριζαν: εντολές εργασίας για τη συγκεκριμένη κολόνα, πρόγραμμα καθαρισμού βλάστησης, ιστορικό βλαβών, τα ηλεκτρονικά αρχεία του δικτύου που καταγράφουν δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο πότε «έπεσε» η γραμμή. Η διεθνής εμπειρία δείχνει τι χρειάζεται: στην επίσημη έρευνα για τη φωτιά Eaton στο Λος Άντζελες, η αιτιότητα στηρίχθηκε σε τεχνική ανάλυση, αρχεία της εταιρείας και βίντεο που έδειξαν ηλεκτρικό τόξο και ανάφλεξη περίπου 12 δευτερόλεπτα μετά (LA County). Χωρίς αυτά, οι μαρτυρίες στηρίζουν το χρονικό, δεν το κλείνουν. Η υπόθεση δεν είναι μεμονωμένη: λίγες μέρες νωρίτερα, έκρηξη μετασχηματιστή στο ΚΥΤ Αράχθου οδήγησε σε συλλήψεις στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ (To Brief).

Τρεις διαφορετικοί λογαριασμοί, μία σύγχυση

Η πολιτική αντιπαράθεση ξέσπασε στα ίδια στοιχεία. Ο Αλέξης Τσίπρας ρώτησε «πού πηγαίνουν τα αυξημένα έσοδα του ΔΕΔΔΗΕ και γιατί δεν γίνονται επενδύσεις;» (Enikos). Ο Άκης Σκέρτσος απάντησε ότι «κάθε φράση και ένα ψέμα ή μια ανακρίβεια», αντιτάσσοντας ότι οι επενδύσεις δικτύου τετραπλασιάστηκαν από το 2019, από 400 εκατ. σε πάνω από 1,5 δισ. ευρώ ετησίως (Newsbomb).

Το πρόβλημα είναι ότι οι δύο πλευρές μπερδεύουν τρία διαφορετικά μεγέθη. Το πρώτο είναι το επιτρεπόμενο έσοδο, τα χρήματα που η ΡΑΑΕΥ (η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων) επιτρέπει στον ΔΕΔΔΗΕ να εισπράξει μέσω των λογαριασμών. Για το 2025 κινείται γύρω στο 1,1 δισ. ευρώ (World Energy News).

Το δεύτερο είναι οι εγκεκριμένες επενδύσεις. Η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε σχέδιο περίπου 3 δισ. ευρώ και 174 έργα ως το 2028, αφού περιόρισε την αρχική εισήγηση του διαχειριστή (Insider). Το τρίτο, και κρισιμότερο για τις φωτιές, είναι το καθαρά αντιπυρικό σκέλος: 465,2 εκατ. ευρώ σε έξι πακέτα θωράκισης και 12 εκατ. για 8.000 αισθητήρες ανίχνευσης στο σχέδιο 2026-2030 (OT). Το μεγαλύτερο μέρος των υπόλοιπων επενδύσεων πάει σε έξυπνους μετρητές, ψηφιακές υποδομές και χωρητικότητα, όχι σε συντήρηση εναντίον πυρκαγιάς. Γι' αυτό τα 3 δισ. δεν απαντούν από μόνα τους αν η κολόνα στον Κουβαρά είχε καθαριστεί από κάτω, ή αν είχε ανοιχτή βλάβη.

Το «15 από 41» δείχνει, δεν κρίνει

Το ισχυρότερο δημόσιο στοιχείο δεν είναι ότι οι φωτιές ξεκινούν από καλώδια. Είναι ότι στις μεγάλες, διερευνημένες πυρκαγιές το δίκτυο έχει δυσανάλογο βάρος. Το Reuters, επικαλούμενο δύο εκθέσεις της Πυροσβεστικής, μετέδωσε ότι 15 από 41 μεγάλες φωτιές αποδόθηκαν πιθανότατα στο δίκτυο (Straits Times/Reuters). Αυτές έκαψαν πάνω από 208.000 στρέμματα, περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής καμένης έκτασης εκείνου του συνόλου (News247).

Ο ΔΕΔΔΗΕ αντιτείνει ότι μόλις το 1% των περιστατικών του 2025 αποδίδεται στο δίκτυο (Financial Report). Οι δύο αριθμοί δεν μετρούν το ίδιο: άλλο 41 μεγάλες διερευνημένες φωτιές, άλλο το σύνολο των περιστατικών. Καμία εκδοχή δεν έχει δημοσιευμένο πρωτογενές σύνολο δεδομένων, ενώ σε αγγλικές αναφορές τα 51.000 acres (στρέμματα επί τετράγωνο) μεταφράστηκαν λανθασμένα ως 51.000 στρέμματα (HuffPost Greece).

Η διάκριση δεν είναι ακαδημαϊκή για τον πυρόπληκτο. Αν το συμβάν μείνει «φυσική καταστροφή», ο δρόμος είναι η κρατική αρωγή. Αν τεκμηριωθεί αμέλεια δικτύου, ανοίγει η αστική ευθύνη, όπου πρέπει να αποδειχθούν συντήρηση, κλαδέματα και αρχεία βλαβών (Dnews). Τη διαφορά την κρίνει η Πυροσβεστική και τελικά η Δικαιοσύνη, όχι το δελτίο τύπου (TheTOC).

Τι θα έλυνε τη διαφωνία; Πέντε συγκεκριμένα τεκμήρια:

• οι εντολές εργασίας για τη συγκεκριμένη κολόνα,
• το ιστορικό βλαβών της γραμμής τροφοδοσίας,
• οι καταγραφές καθαρισμού της βλάστησης από κάτω,
• τα αρχεία του δικτύου για την ώρα 08:00,
• η έκθεση του πραγματογνώμονα για ίχνη ηλεκτρικού τόξου στους αγωγούς.

Μέχρι να δημοσιοποιηθούν, ο Κουβαράς παραμένει ισχυρή ερευνητική υπόθεση, όχι αποδεδειγμένη ευθύνη, και η πολιτική αντιπαράθεση δεν αναπληρώνει το πόρισμα που λείπει.