Φωτιά στο Ρέθυμνο: 45.000 στρέμματα στάχτη και χειροπέδες σε στέλεχος του ΔΕΔΔΗΕ

Η φωτιά στο νότιο Ρέθυμνο άφησε πίσω της δεκάδες χιλιάδες καμένα στρέμματα και δύο νεκρούς πυροσβέστες. Τώρα τρέχει σε δύο χωριστές πίστες: την επιβεβαιωμένη έκταση της καταστροφής και μια δικαστική έρευνα για το αν την άναψε το ηλεκτρικό δίκτυο. Το διακύβευμα για τον πολίτη δεν είναι νομική λεπτομέρεια. Αν επικρατήσει το αφήγημα «ακραίος καιρός», η καταστροφή μοιάζει αναπόφευκτη· αν αντέξει η γραμμή της ανάκρισης για το δίκτυο, γίνεται αποτυχία συντήρησης και εποπτείας με ονόματα και ευθύνες.

Η φωτιά ξέσπασε περίπου στις 14:30 της 29ης Ιουλίου σε χαμηλή βλάστηση στην Κρύα Βρύση του Δήμου Αγίου Βασιλείου, σε μέρα που η Κρήτη ήταν ήδη σε πολύ υψηλό κίνδυνο. Μέσα σε ώρες, διαδοχικά μηνύματα 112 άδειασαν Σακτούρια, Μέλαμπες, Ακούμια, Ορνέ και Αγία Γαλήνη, ενώ η κρίση πέρασε και στη θάλασσα με απεγκλωβισμούς πολιτών από τον Άγιο Παύλο με σκάφη του Λιμενικού και ιδιώτες (news247.gr). Την ίδια νύχτα, στο μέτωπο της Κρύας Βρύσης, έχασαν τη ζωή τους οι πυροσβέστες Μανώλης Στρατιδάκης και Παντελής Διαμαντάκης (news247.gr). Το ανθρώπινο κόστος αυτής της φωτιάς είναι το βαρύ φόντο πάνω στο οποίο στήθηκε όλη η υπόλοιπη διαμάχη (To Brief).

Ο άνεμος ήταν ο βασικός πολλαπλασιαστής. Το δίκτυο του meteo/Εθνικού Αστεροσκοπείου κατέγραψε ριπές έως 125 χλμ./ώρα στη Μαριού και 114 στον Πλακιά, με τις ριπές να μένουν πάνω από 90 χλμ./ώρα για ώρες (neakriti.gr). Ο εκπρόσωπος της Πυροσβεστικής Ιωάννης Αρτοποιός είπε ότι οι αναταράξεις καθιστούσαν δύσκολη ακόμη και την απογείωση των εναέριων μέσων (cnn.gr). Προσοχή όμως στο όριο: ο καιρός εξηγεί γιατί η φωτιά ξέφυγε και αναζωπυρωνόταν, δεν εξηγεί τι την άναψε.

Τι είναι δεδομένο και τι ερευνάται

Το «περίπου 45.000 στρέμματα» δεν είναι τελική κρατική απογραφή. Είναι πρώιμη δορυφορική εκτίμηση από εικόνα Sentinel-2/Copernicus, επεξεργασμένη από την ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου/meteo, με λήψη στις 30/7 στις 12:13 ενώ υπήρχαν ακόμη ενεργές εστίες, και δεν περιλαμβάνει τη νέα φωτιά στην Πρέβελη (in.gr). Το θεσμικά στέρεο στοιχείο για το μέγεθος της ζημιάς είναι η κήρυξη του Δήμου Αγίου Βασιλείου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και η ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού Copernicus για χαρτογράφηση (politica.gr). Πλήρης πίνακας καμένων σπιτιών, ζώων και καλλιεργειών ανά χωριό δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Η δεύτερη πίστα είναι πιο εκρηκτική. Ανακριτικοί υπάλληλοι της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού συνέλαβαν τον υπεύθυνο λειτουργίας του δικτύου ΔΕΔΔΗΕ Ρεθύμνου και τον οδήγησαν στην Εισαγγελία στις 31/7, με τη σύλληψη να αποδίδεται σε βιντεοληπτικό υλικό και πόρισμα πραγματογνώμονα (enikos.gr). Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία: η σύλληψη γίνεται στο πλαίσιο προανάκρισης, δεν αποδεικνύει ενοχή. Και οι ίδιες οι τεχνικές εκδοχές που κυκλοφορούν δεν συμπίπτουν. Άλλα δημοσιεύματα μιλούν για ταλάντωση αγωγών μέσης τάσης σε δύο ξύλινους στύλους που προκάλεσε σπινθήρες, άλλα για υπερφόρτωση και τήξη καλωδίου (protothema.gr). Δημόσιο επίσημο πόρισμα που να ενοποιεί οριστικά αυτά τα στάδια δεν έχει εντοπιστεί.

Ο ΔΕΔΔΗΕ απάντησε επιθετικά, κάνοντας λόγο για «αυθαίρετες δημόσιες αναφορές» και «εύκολη στοχοποίηση» χωρίς κανένα αποδεικτικό στοιχείο (lifo.gr). Επικαλέστηκε στοιχεία του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) ότι μόλις περίπου 1% των πυρκαγιών του 2025 αποδίδεται στο δίκτυο (worldenergynews.gr). Το πρόβλημα είναι ο παρονομαστής: δεν υπάρχουν ανοιχτά δεδομένα που να δείχνουν σε τι αναφέρεται το 1%, και το WWF έχει επισημάνει ότι για τα αίτια των πυρκαγιών δεν υπάρχουν αξιόπιστα δημόσια στοιχεία (wwf.gr). Άρα το 1% είναι ισχυρισμός του Διαχειριστή, όχι επαληθευμένο γεγονός.

Αυτό τροφοδότησε και την πολιτική αντιπαράθεση. Ο βουλευτής Ρεθύμνου Γιάννης Κεφαλογιάννης έδωσε βάρος στους ανέμους και στην «υπερπροσπάθεια» του μηχανισμού (iefimerida.gr), ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν έλαβε έγκαιρα μέτρα μετά τον θάνατο των δύο πυροσβεστών (skai.gr). Αν η ανάκριση για το δίκτυο αντέξει, ο χαμένος δεν θα είναι μόνο ο ΔΕΔΔΗΕ αλλά και το κράτος που τον εποπτεύει.

Η υπόθεση της ευθύνης θα κριθεί όχι στα δελτία Τύπου αλλά στα ηλεκτρονικά αρχεία βλάβης και συντήρησης: πότε κλαδεύτηκε το συγκεκριμένο τμήμα, πότε καταγράφηκε η πρώτη ένδειξη βλάβης, ποιο συνεργείο πήγε και πότε. Μέχρι να ανοίξουν αυτά τα αρχεία, αυτό που μετρά είναι η στάχτη: 45.000 στρέμματα, χωρίς να έχει υπολογιστεί ακόμη η Πρέβελη (in.gr).