Φωτιά σε μονάδα νεογνών στο Ισλαμαμπάντ σκότωσε 14 βρέφη

Από τα δεκαπέντε νεογνά που νοσηλεύονταν στον νηπιοθάλαμο, επέζησε ένα. Ένας γιατρός ή νοσηλευτής το άρπαξε μέσα από τον καπνό· τα υπόλοιπα δεκατέσσερα δεν πρόλαβαν να βγουν (BBC, CNN). Η φωτιά, που η αρχική εκδοχή του νοσοκομείου αποδίδει σε βλάβη κλιματιστικού, ξέσπασε το πρωί της 26ης Αυγούστου στη μονάδα μητέρας και παιδιού του δημόσιου νοσοκομείου PIMS, στο κέντρο της πρωτεύουσας του Πακιστάν. Είναι μία από τις φονικότερες νοσοκομειακές καταστροφές που έχει δει η χώρα εδώ και χρόνια (New York Times, Al Jazeera).

Οι αρχές αναφέρουν και 19 διασωθέντες: επτά παιδιά, δέκα μητέρες, δύο άνδρες. Αφορούν όμως τη γύρω πτέρυγα, όχι τον θάλαμο των δεκαπέντε βρεφών, όπου το ισοζύγιο έμεινε 14 προς 1 (APP).

Γιατί μια μικρή φωτιά σκοτώνει δεκατέσσερα μωρά

Η κλίμακα της τραγωδίας εξηγείται από τον χρόνο: πόσο γρήγορα ο θάλαμος γίνεται αβίωτος. Σε δωμάτιο ξενοδοχείου ανοίγεις την πόρτα και φεύγεις. Ένας νηπιοθάλαμος μοιάζει περισσότερο με μικρό «εργαστήριο ζωής»: καλώδια, πλαστικά, σωληνάκια, θερμοκοιτίδες, και ασθενείς που δεν μπορούν να σηκωθούν να τρέξουν (PMC).

Δύο παράγοντες κάνουν τη διαφορά. Ο πρώτος είναι ο καπνός, που σκοτώνει συνήθως πριν από τις φλόγες· ένα νεογνό δεν κρατά την ανάσα του ούτε προστατεύει το πρόσωπό του. Ο δεύτερος είναι το οξυγόνο. Ο υπουργός Υγείας παραδέχτηκε ότι ο θάλαμος δεν διέθετε σύστημα αυτόματης κατάσβεσης και ότι η φωτιά αντιμετωπίστηκε με φορητούς πυροσβεστήρες (Arab News). Το οξυγόνο των θερμοκοιτίδων δεν φλέγεται, αλλά κάνει ό,τι βρίσκεται γύρω του να καίγεται ταχύτερα και εντονότερα (Anaesthesia).

Ακόμη κι η ίδια η διάσωση είναι παγίδα χρόνου. Δεν «παίρνεις το μωρό αγκαλιά και φεύγεις»: κάθε βρέφος εξαρτάται από θερμότητα και αναπνευστική υποστήριξη, και η βιαστική αποσύνδεση κρύβει δικό της κίνδυνο. Γι' αυτό οι διεθνείς οδηγίες για μονάδες νεογνών στηρίζονται σε πυροδιαμερίσματα (χωρίσματα που καθυστερούν τη φωτιά), πόρτες που φρενάρουν τον καπνό, καθαρές εξόδους και ρόλους δοκιμασμένους σε ασκήσεις: υποδομή, όχι απλώς καλή πρόθεση (ASPR TRACIE).

Δύο αφηγήσεις που δεν συναντιούνται

Η Jaweria, μητέρα που έχασε το βρέφος της, λέει ότι η πόρτα ήταν κλειδωμένη, ότι φώναζε επί δύο ώρες και ότι στον θάλαμο δεν υπήρχε «ούτε νοσοκόμα, ούτε γιατρός» (BBC). Ο Khurram Mehmood, πατέρας βρέφους τριών ημερών, τοποθετεί τη φωτιά στις 6 το πρωί και την άφιξη των αρχών στις 9 (France 24). Έκθεση της πυροσβεστικής, όπως μεταδόθηκε, μιλά για μόνιμα κλειστές εξόδους κινδύνου και εμπόδια στις διαδρομές εκκένωσης (The News, Geo).

Η διοίκηση αντικρούει σχεδόν σημείο προς σημείο. Το προκαταρκτικό πόρισμα του νοσοκομείου αναφέρει δύο γιατρούς και δύο νοσηλεύτριες που ξεκίνησαν αμέσως τη διάσωση (Daily Pakistan), ενώ ο υφυπουργός Εσωτερικών Talal Chaudhry λέει ότι οι διασώστες έφτασαν σε 6-7 λεπτά (APP), με βίντεο διασώστη να φέρει χρονοσήμανση 07:06 (Al Jazeera). Ο υπουργός Υγείας Mustafa Kamal προσθέτει ότι η πόρτα δεν ήταν κλειδωμένη αλλά φυλασσόμενη, μετά από παλιότερες κλοπές βρεφών, και ότι η φύλαξη δεν εμπόδισε την εκκένωση (Geo).

Υπάρχει όμως και μια τρίτη γραμμή, από την ίδια πλευρά των αρχών: πηγές της πολεοδομικής αρχής είπαν στο CNN ότι οι διασώστες έφτασαν γρήγορα στην πύλη, αλλά έχασαν χρόνο επειδή οδηγήθηκαν σε λάθος σημείο, κάτι που το νοσοκομείο απορρίπτει ως «ανακριβές» (CNN).

Καμία εκδοχή δεν έχει κριθεί ακόμη, και εκεί μπαίνουν οι δύο επίσημες έρευνες. Το γραφείο του πρωθυπουργού Shehbaz Sharif ανέστειλε τον ομοσπονδιακό γραμματέα Υγείας και διέταξε έρευνα υψηλού επιπέδου (New York Times), με ενδιάμεση έκθεση σε 48 ώρες και πλήρη σε πέντε ημέρες (Express Tribune). Μια δεύτερη, τοπική επιτροπή πήρε προθεσμία μόλις 24 ωρών (NPR).

Οι δύο επιτροπές κλήθηκαν να απαντήσουν όχι μόνο στην αιτία της φωτιάς, αλλά και στο αν υπήρχαν λειτουργικά μέτρα πυρασφάλειας, αν τηρήθηκαν τα πρωτόκολλα εκκένωσης νεογνών, και πόσο γρήγορα αντέδρασαν προσωπικό, πυροσβεστική και διασώστες.

Το προηγούμενο δεν καθησυχάζει. Τον Ιούνιο του 2024, φωτιά σε νεογνική πτέρυγα στο Sahiwal της Punjab, με φερόμενη αιτία βραχυκύκλωμα στο σύστημα κλιματισμού, σκότωσε έως έντεκα βρέφη (NewsX). Αυτό δεν αποδεικνύει ευθύνη για το PIMS, δείχνει όμως ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο δυστύχημα.