Φλέγονται τα Τίρανα: Σκάνδαλο 1,1 δισ. κλονίζει τον Αλβανό πρωθυπουργό Ράμα

Μολότοφ στην κατοικία του πρωθυπουργού, αντλίες νερού κατά διαδηλωτών, οχήματα στις φλόγες. Τα Τίρανα μετατράπηκαν την Κυριακή σε πεδίο μάχης για έκτη φορά σε τέσσερις μήνες (Euronews). Η αφορμή είναι χειροπιαστή: η κοινοβουλευτική πλειοψηφία του Έντι Ράμα ψήφισε να μην αρθεί η ασυλία της πρώην αντιπροέδρου Μπελίντα Μπαλλούκου, η οποία κατηγορείται για χειραγώγηση δημοσίων διαγωνισμών αξίας άνω του 1,1 δισ. ευρώ (Albanian Daily News). Τριάντα μία οργανώσεις κοινωνίας πολιτών χαρακτήρισαν την ψηφοφορία «θεσμική αποτροπή της δικαιοσύνης» (BalkanWeb). Ο Ράμα προστάτεψε τη στενή του συνεργάτιδα από τη σύλληψη. Ο δρόμος απάντησε.

Αυτό που εξηγεί τη βία δεν είναι μόνο ένα σκάνδαλο. Είναι μια χώρα που αδειάζει ακριβώς επειδή το κράτος έχει αλωθεί. 180.000 Αλβανοί έφυγαν μεταξύ 2021-2024, χωρίς να μετρηθεί η Ελλάδα. Το 62% ήταν κάτω των 35 ετών (BalkanWeb). Η νεολαία δεν φεύγει από φτώχεια μόνο. Φεύγει γιατί βλέπει ένα σύστημα όπου 1,1 δισ. εξαφανίζονται και η Βουλή ψηφίζει να μην το ψάξει κανείς. Η αντιπολίτευση του 81χρονου Σαλί Μπερίσα ζητά παραίτηση και πρόωρες εκλογές, αλλά κι αυτός αντιμετωπίζει δικές του ποινικές διώξεις για διαφθορά (Tirana Times). Εναλλακτική δεν φαίνεται.

Η ασυμμετρία των Βαλκανίων

Την ίδια στιγμή, στην άλλη πλευρά των Βαλκανίων, η Σερβία χτίζει στρατιωτική ικανότητα. Πριν δύο εβδομάδες παραδέχτηκε ότι απέκτησε κινεζικούς υπερηχητικούς πυραύλους CM-400AKG, τους πρώτους στην Ευρώπη (Straits Times). Ο Βούτσιτς δικαιολόγησε την αγορά επικαλούμενος τον αμυντικό άξονα Κροατίας-Αλβανίας-Κοσόβου που υπεγράφη τον Μάρτιο 2025 (European Western Balkans). Η αντίθεση είναι χτυπητή: το ένα κράτος δεν μπορεί να ελέγξει τους δρόμους του, το άλλο αποκτά τεχνολογία που δεν προέρχεται ούτε από τη Δύση ούτε από τη Ρωσία, αλλά από το Πεκίνο (To Brief). Το κενό στην κρατική ικανότητα ανάμεσα στα Τίρανα και το Βελιγράδι διευρύνεται.

Για την Αθήνα, η εξίσωση είναι ψυχρά πρακτική. Η Ελλάδα διατηρεί de facto βέτο στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, τον ισχυρότερο μοχλό πίεσης για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας και την οριοθέτηση ΑΟΖ (Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης) στο Ιόνιο. Τη στιγμή που το Μαυροβούνιο έκλεισε νέο ενταξιακό κεφάλαιο, η Αλβανία έμεινε εκτός. Το στρατηγικό δίλημμα όμως είναι πραγματικό: ένας Ράμα που καίγεται εσωτερικά μπορεί να είναι πιο ευάλωτος σε πιέσεις μέσω Βρυξελλών. Μπορεί όμως να είναι και τόσο απονομιμοποιημένος ώστε να μην μπορεί καν να υπογράψει μια διεθνή συμφωνία που θα άντεχε στο χρόνο.