Φιντάν βλέπει λύση στο καλώδιο, η Αθήνα αρνείται

«Το ζήτημα των NAVTEX, των ναυτικών προειδοποιήσεων που αγγέλλουν δραστηριότητα σε θαλάσσια περιοχή, "επιλύθηκε"», δήλωσε στις 7 Νοεμβρίου ο Χακάν Φιντάν, μία ημέρα αφότου η Άγκυρα είχε απαντήσει με δική της ναυτική αγγελία στην ελληνική άδεια για τις έρευνες του υποθαλάσσιου καλωδίου Ελλάδας και Κύπρου (Καθημερινή). Την ίδια ημέρα η Αθήνα αρνήθηκε ότι υπήρξε οποιαδήποτε συνεννόηση: άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα. Ανάμεσα στις δύο αυτές θέσεις κρίνεται αν οι έρευνες βυθού θα φτάσουν στα σημεία όπου το 2024 σταμάτησαν.

Στη συνέντευξή του ο Φιντάν πρόσθεσε: «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Άλλη κάλυψη αποδίδει πάντως την πληροφορία περί «λύσης» σε τουρκικές διπλωματικές πηγές· όροι διευθέτησης δεν δημοσιοποιήθηκαν.

Η γραπτή θέση της Άγκυρας διαφέρει. Στην ανακοίνωση 214, από τις 6 Νοεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την προγραμματισμένη έρευνα «παράνομη» και σημειώνει ότι η διαδικασία χορήγησης της τουρκικής συναίνεσης «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί» (ΥΠΕΞ Τουρκίας). Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου απάντησε επώνυμα: «Δεν έγινε καμία συνεννόηση Ελλάδας και Τουρκίας για αδειοδότηση. Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα», με υπογραφή του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και έκδοση της NAVTEX από τον σταθμό του Πολεμικού Ναυτικού στο Ηράκλειο (ΕΡΤ). Για την Αθήνα, στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή κυριαρχικά δικαιώματα ασκούν μόνο η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.

Η αλληλουχία εξηγεί την απόσταση. Στις 6 Νοεμβρίου, στις 14:13 ώρα Γκρίνουιτς, ο σταθμός Ηρακλείου εξέδωσε την ελληνική NAVTEX 1411/26, που καλύπτει τις έρευνες του γαλλικής σημαίας Abeille Marengo κατά μήκος 21 σημείων από την Κρήτη έως την Ανατολική Μεσόγειο, από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027· στις 18:00 ακολούθησε η κυπριακή 345/26 για το τμήμα εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας (Newsit). Η τουρκική αντι-NAVTEX 1105/26 απάντησε ότι τμήμα της διαδρομής βρίσκεται στην υφαλοκρηπίδα που η Τουρκία δήλωσε μονομερώς στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020 (Το Βήμα). Πρόκειται για αξίωση, όχι για οριοθετημένο σύνορο.

Νομικά, η διαφορά δεν είναι σχολαστικότητα: το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει το δικαίωμα πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, ενώ οι κανόνες για τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα απαιτούν συναίνεση του παράκτιου κράτους (UNCLOS). Η Άγκυρα βαφτίζει τις μετρήσεις «έρευνα», η Αθήνα επιμένει ότι προετοιμάζουν ένα καλώδιο: εκεί κρίνεται ποιος κανόνας εφαρμόζεται.

Η μόνη ένδειξη ότι κάτι κινήθηκε πίσω από τη δήλωση Φιντάν έρχεται έμμεσα από το Παρίσι. Ρεπορτάζ αναφέρει ότι η γαλλική πλευρά έστειλε ενημέρωση σε Άγκυρα και Λευκωσία ότι η έρευνα δεν συνιστά θέση υπέρ των θαλάσσιων διεκδικήσεων καμίας πλευράς, χωρίς να ξεκαθαρίζεται αν περιλάμβανε τις συντεταγμένες που ζητούσε η Τουρκία (Proto Thema). Επώνυμη γαλλική ανακοίνωση δεν εντοπίστηκε.

Το τεστ είναι πρακτικό. Πρωινά ρεπορτάζ της 7ης Νοεμβρίου έδιναν τον απόπλου του πλοίου από το Ηράκλειο για την ίδια ημέρα, αλλά το μεσημέρι το σχέδιο μετατέθηκε για το πρωί της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου, με αιτιολογία τον καιρό και τον συντονισμό με το Πολεμικό Ναυτικό και την Υδρογραφική Υπηρεσία (Νέα Κρήτη). Ακόμη κι έτσι, το πλοίο θα κάνει πρώτα δοκιμές βαθμονόμησης των οργάνων του πριν κινηθεί προς τα επίμαχα σημεία. Ούτε η Nexans ούτε ο ΑΔΜΗΕ, ο διαχειριστής του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος, έχουν δημοσιεύσει επιβεβαιωμένη ώρα απόπλου ή ημερομηνία πρώτης μέτρησης.

Το διακύβευμα είναι συγκεκριμένο. Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης και Κύπρου έχει προϋπολογισμό περίπου 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, εγκεκριμένη ευρωπαϊκή επιχορήγηση γύρω στα 657 εκατομμύρια και κατανομή κόστους 63% προς 37% μεταξύ Λευκωσίας και Αθήνας (Philenews). Το προηγούμενο της Κάσου βαραίνει: τον Ιούλιο του 2024 οι έρευνες του Ievoli Relume σταμάτησαν εκεί, ο ΑΔΜΗΕ υποστήριξε ότι το τότε προγραμματισμένο τμήμα ολοκληρώθηκε, ενώ ο Άγγελος Συρίγος επιμένει ότι η διακοπή υπό τουρκική ναυτική παρουσία ήταν υποχώρηση (Parapolitika).

Με τα χαρτιά ως έχουν, δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία προς ανακοίνωση: η Άγκυρα λέει ότι η συναίνεσή της εκκρεμεί, η Αθήνα ότι δεν τη χρειάστηκε ποτέ. Η «λύση» του Φιντάν θα κριθεί από ένα πράγμα: αν το Abeille Marengo αρχίσει και ολοκληρώσει τις μετρήσεις στα σημεία ανατολικά της Κάσου, χωρίς παρεμπόδιση.