Φιλιππίνες: Όταν ο αντισεισμικός κώδικας μένει στα χαρτιά

Ο υποθαλάσσιος σεισμός 7,8 Ρίχτερ που χτύπησε σήμερα το πρωί το νότιο Μιντανάο και σήμανε συναγερμό για τσουνάμι σε πέντε χώρες του Ειρηνικού (To Brief) πέρασε πλέον στη φάση του απολογισμού. Και ο απολογισμός αλλάζει τη φύση της ιστορίας. Οι αρχές μετρούν μέχρι στιγμής 32 νεκρούς, αριθμό ακόμη υπό επαλήθευση (Reuters, AP via Stars and Stripes). Αλλά το νούμερο που εξηγεί το πραγματικό διακύβευμα είναι άλλο: πάνω από 3,2 εκατομμύρια μαθητές σε 6.224 δημόσια σχολεία βρέθηκαν στη ζώνη επιρροής, λίγο πριν το άνοιγμα της σχολικής χρονιάς (GMA).

Εδώ είναι το δομικό χάσμα. Οι Φιλιππίνες έχουν εθνικό αντισεισμικό κώδικα από το 1977, τεχνικό κανονισμό κατασκευών, χάρτες ρηγμάτων, ασκήσεις (PD 1096). Και όμως, στο Μιντανάο κατέρρευσαν σχολεία, εμπορικά κτίρια, νοσοκομεία και τμήματα του αεροδρομίου της General Santos (Philstar). Μόνο σε αυτή την πόλη, η πρώτη τοπική εκτίμηση ζημιών έφτασε το 1 δισ. πέσος (GMA).

«Υπάρχει κώδικας» δεν σημαίνει «είναι ασφαλές»

Ένα κτίριο δεν γίνεται αντισεισμικό επειδή υπάρχει νόμος. Γίνεται μέσα από μια αλυσίδα: σωστός σχεδιασμός, καλά υλικά, άδεια, επίβλεψη, έλεγχος, συντήρηση, κατάλληλο έδαφος (Respicio). Σπάει ένας κρίκος, σπάει το κτίριο. Οι θάνατοι μέχρι τώρα δεν προήλθαν από το τσουνάμι, που καταγράφηκε με κύματα έως 1,48 μ. και η προειδοποίηση ήρθη μέσα στην ημέρα, αλλά από κατολισθήσεις και πτώσεις συντριμμιών (ABS-CBN).

Τα σχολεία έχουν ακόμη και ειδικό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου από το υπουργείο Παιδείας (DepEd). Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική στο χαρτί δεν είναι μπετόν στον τοίχο. Το ίδιο το υπουργείο είχε καταγράψει, λίγες ημέρες πριν τον σεισμό, περίπου 28 δισ. πέσος σε επείγουσες δομικές επισκευές σχολείων που εκκρεμούν (ABS-CBN). Υπάρχει, δηλαδή, μηχανισμός που εντοπίζει τι κινδυνεύει. Λείπει η χρηματοδότηση και ο χρόνος για να το διορθώσει.

Στο βάθος καραδοκεί η τάφρος Κοταμπάτο, ένα υποθαλάσσιο σύστημα κοντά στο Μιντανάο που έχει ξαναδώσει καταστροφικό τσουνάμι, όπως στον κόλπο Μόρο το 1976 (GMA). Γι' αυτό κάθε σεισμός ανοιχτά της ακτής ενεργοποιεί αμέσως συναγερμό για κύματα. Σε αυτό το τεκτονικό περιβάλλον, η αντισεισμική θωράκιση δεν είναι θέμα μηχανικής. Είναι δείκτης του αν το κράτος φτάνει μέχρι τον τελευταίο κρίκο.

Ο λογαριασμός που περιμένει τη Μανίλα

Το «Big One» αφορά το ρήγμα West Valley Fault, μια εντελώς διαφορετική γεωλογική δομή που περνά κάτω από τη μητροπολιτική Μανίλα. Ο σεισμός του Μιντανάο δεν είναι πρόδρομός του, αφού οι σεισμοί δεν προβλέπονται αξιόπιστα (USGS). Λειτουργεί όμως ως ρεαλιστικό stress test για το τι περιμένει την πρωτεύουσα.

Και οι αριθμοί αυτής της δοκιμασίας αναθεωρούνται προς τα πάνω. Το παλαιότερο μοντέλο MMDA/PHIVOLCS/JICA, με σεισμό 7,2 Ρίχτερ, υπολόγιζε περίπου 34.000 νεκρούς (MMDA, JICA). Το νεότερο μοντέλο της PAGASA ανεβάζει τους θανάτους σε πάνω από 37.000. Πιο εντυπωσιακή είναι η εκτόξευση των τραυματιών: από τις 114.000 του παλιού σεναρίου σε περίπου 605.000 (PAGASA).

Το επόμενο 24ωρο, το βάρος πέφτει στις αυτοψίες. Μηχανικοί στέλνονται σε σχολεία, νοσοκομεία και γέφυρες πριν επιστρέψει ο κόσμος, ενώ οι μετασεισμοί, ήδη πάνω από 200, μπορεί να κρατήσουν έναν μήνα (ABS-CBN). Το Μιντανάο δεν είναι προμήνυμα της Μανίλα. Είναι η πρόβα της: η απόσταση ανάμεσα στον κώδικα και στο κτίριο, μετρημένη σε ζωές.