Φεύγουν από το πατρικό στα 30,7, όχι 34

Το «έως τα 34» που κυκλοφόρησε τον Ιούλιο ήταν παρανάγνωση: το 34 είναι το πάνω όριο της ηλικιακής ομάδας 25-34 που μετρά η Eurostat, όχι μέση ηλικία εξόδου από το πατρικό. Η μέση ηλικία αποχώρησης στην Ελλάδα είναι 30,7 έτη για το 2024, έναντι 26,2 στην ΕΕ (Eurostat, Euronews). Το νούμερο που γέννησε τη σύγχυση είναι άλλο: το 56,3% αυτής της ομάδας ζούσε ακόμη με τους γονείς του, δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, και διαβάστηκε σαν όριο ηλικίας (Eurostat/X).

Η Ελλάδα βρίσκεται ψηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη, πίσω από την Κροατία (31,3) και τη Σλοβακία (30,9), ενώ στη Φινλανδία οι νέοι φεύγουν στα 21,4 και στη Δανία στα 21,7 (Euronews). Η εύκολη εξήγηση είναι πολιτισμική: η «μεσογειακή οικογένεια» που κρατά τα παιδιά κοντά. Αυτή η ανάγνωση εξηγεί γιατί η Ελλάδα βρίσκεται διαχρονικά ψηλά, αλλά όχι γιατί ο δείκτης κινήθηκε. Η κουλτούρα δεν αλλάζει μέσα σε μια δεκαετία. Αυτό που άλλαξε είναι τα οικονομικά της αυτονόμησης.

Το πατρικό ως ιδιωτικό δίχτυ

Εδώ βρίσκεται το εύρημα που ξεχωρίζει την Ελλάδα. Δεν είναι απλώς χώρα όπου οι νέοι φεύγουν αργά, είναι η χώρα όπου η αργή αποχώρηση συνυπάρχει με την υψηλότερη στεγαστική επιβάρυνση νέων στην ΕΕ. Ο δείκτης «υπερεπιβάρυνσης» μετρά πόσοι ζουν σε νοικοκυριά που δίνουν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγη, μετά τα επιδόματα. Για τους νέους 15-29 στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό ήταν 30,3% το 2024, το υψηλότερο στην ΕΕ, έναντι 9,7% του ευρωπαϊκού μέσου (Eurostat).

Ο δείκτης μετρά νοικοκυριά, όχι άτομα. Ένας 27χρονος που μένει με τους γονείς του υπολογίζεται μέσα στο εισόδημα και το κόστος του πατρικού. Γι' αυτό το πατρικό λειτουργεί στατιστικά ως προστασία: όσο μένεις μέσα, το βάρος μοιράζεται. Τη στιγμή που φεύγεις, μπαίνεις σε μία από τις πιο πιεστικές αγορές στέγης της Ευρώπης, με το 29% του συνολικού πληθυσμού σε υπερεπιβάρυνση και μέσο στεγαστικό κόστος 35,5% του εισοδήματος, το υψηλότερο μερίδιο στην Ένωση (European Parliament).

Η αριθμητική της εξόδου δεν βγαίνει, διότι το κόστος τρέχει πιο γρήγορα από το εισόδημα. Οι τιμές διαμερισμάτων ανέβηκαν 9,1% το 2024 και 8,1% το 2025 σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, τη σειρά που χρησιμοποιεί και η Eurostat για τη χώρα (BoG, Eurostat). Τα επίσημα ενοίκια, που για χρόνια έμεναν κάτω από τα επίπεδα του 2010, ξαναπήραν ανοδική τροχιά με +5,0% στο α΄ τρίμηνο 2026, μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ΕΕ (Eurostat). Απέναντι σε αυτά, ο μέσος μισθός πήρε αύξηση περίπου 20 ευρώ τον μήνα, +1,5% ονομαστικά. Την ίδια ώρα ο πληθωρισμός ήταν 2,9%, άρα η αγοραστική δύναμη υποχώρησε (OT).

Η δουλειά υπάρχει, η αυτονομία όχι

Ο αντίλογος έχει βάση και δεν πρέπει να τον καταπιούμε. Η εικόνα δεν είναι μνημονιακή. Οι νέοι εκτός εργασίας, εκπαίδευσης ή κατάρτισης έπεσαν στο 13,6% το 2025 από 24,1% το 2015, και η ανεργία των νέων υποχώρησε αισθητά (Eurostat). Υπάρχουν και προγράμματα, από την Εθνική Στρατηγική για την προσιτή στέγη που προώθησε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής Δόμνα Μιχαηλίδου ως τη φοιτητική στέγαση (ΥΚΟΙΣΟ).

Η βελτίωση όμως στην εργασία δεν έχει γίνει μαζική δυνατότητα ανεξάρτητης στέγης, όπως φάνηκε καθαρά και στη φοιτητική αγορά, όπου τα ενοίκια έχουν αυξηθεί έως 75% από το 2017 (To Brief). Η Eurofound το θέτει ρητά: πολλοί νέοι, ακόμη κι εργαζόμενοι, δεν αντέχουν οικονομικά αυτόνομη κατοικία (Eurofound). Έτσι η κατανεμητική γραμμή δεν είναι μόνο νέοι εναντίον μεγαλύτερων, αλλά νέοι με οικογενειακό ακίνητο εναντίον νέων χωρίς. Η κατοικία είναι κεντρικός δίαυλος μεταβίβασης πλούτου (OECD), και όποιος δεν έχει πατρικό σε πόλη σπουδών ή εργασίας πληρώνει την έξοδο σε τιμή αγοράς.

Τα 4,5 χρόνια διαφορά από τον ευρωπαϊκό μέσο είναι ο χρόνος που η ελληνική οικογένεια δουλεύει ως υποκατάστατο κοινωνικού κράτους, γιατί ο μισθός και το ενοίκιο δεν συναντιούνται πουθενά.