Η Ευρώπη καίει το αέριο του χειμώνα

Η Ευρώπη καίει σήμερα, για να έχει ρεύμα στα κλιματιστικά, το ίδιο αέριο που χρειάζεται στις αποθήκες της πριν τον χειμώνα. Το TTF, η χονδρική τιμή αναφοράς του αερίου στην ήπειρο, έχει υπερδιπλασιαστεί από την αρχή του χρόνου και κινείται στα 61-64 ευρώ ανά μεγαβατώρα (Euronews).

Η «σταθερή» ηλεκτροπαραγωγή ήδη υποχωρεί. Στη Ρουμανία η στάθμη του Δούναβη έπεσε τόσο που το νερό δεν έφτανε για ψύξη, και ο σταθμός Cernavodă, η μοναδική πυρηνική μονάδα της χώρας, έβγαλε εκτός και τους δύο αντιδραστήρες του, χάνοντας περίπου 1,4 GW (AP, BBC). Στη Γαλλία, οι θερμικοί περιορισμοί κορυφώθηκαν στιγμιαία στα 9,4 GW σε εννέα αντιδραστήρες μια συγκεκριμένη μέρα, καθώς τα ποτάμια ήταν πολύ ζεστά για να δεχτούν νερό ψύξης χωρίς περιβαλλοντική παράβαση (Reuters/Euronext, Energy Market Price). Και η υδροηλεκτρική παραγωγή της ΕΕ σε Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο ήταν η χαμηλότερη τουλάχιστον δεκαετίας (Ember).

Το κενό το αναλαμβάνει το αέριο. Πόσο; Δεν υπάρχει ενιαίος πανευρωπαϊκός δείκτης που να απομονώνει την πρόσθετη καύση μόνο λόγω καύσωνα, αλλά οι καλύτερες εκτιμήσεις της αγοράς δείχνουν 20-30 εκατομμύρια κυβικά μέτρα την ημέρα παραπάνω από το κανονικό (Energy Reader, Wood Mackenzie). Ακούγεται μικρό. Δεν είναι όμως, όταν η Ευρώπη τρέχει ήδη πίσω στο γέμισμα: η ποσότητα αυτή ισοδυναμεί με 8%-11% του ρυθμού που θα χρειαζόταν για να φτάσουν οι αποθήκες στο 80% έως την 1η Νοεμβρίου.

Οι αποθήκες βρίσκονται λίγο πάνω από το 61%, όταν πέρυσι τέτοια εποχή ήταν κοντά στο 74%, χαμηλότερα από κάθε αντίστοιχο Αύγουστο εδώ και χρόνια (GIE/AGSI, CNN). Ο θεσμικός στόχος παραμένει το 90%, αλλά μπορεί πλέον να πιαστεί οποιαδήποτε στιγμή ως την 1η Δεκεμβρίου (EUR-Lex). Κάθε μόριο αερίου που καίγεται τώρα για ρεύμα είναι ένα μόριο που δεν μπαίνει στο χειμερινό μαξιλάρι, ή που πρέπει να αγοραστεί ξανά, ακριβότερα, ως φορτίο υγροποιημένου αερίου (LNG) σε ανταγωνισμό με μια Ασία που αυτόν τον Αύγουστο πλήρωνε ακόμη περισσότερο.

Στις 19 Αυγούστου η Κομισιόν συγκάλεσε εκτάκτως την ομάδα συντονισμού ηλεκτρισμού και κατέληξε ότι η ασφάλεια εφοδιασμού παραμένει σταθερή, χωρίς βραχυπρόθεσμους κινδύνους επάρκειας, αν και η κατάσταση θα μείνει «σφιχτή» τις επόμενες εβδομάδες (Κομισιόν). Οι αποθήκες, πρόσθεσε, είναι κοντά στο 62% και συνεχίζουν να γεμίζουν, χωρίς άμεση ανησυχία (ANSA). Η ισχυρή ασπίδα ήταν το ηλιακό: κάλυψε περίπου το 25% της ηλεκτροπαραγωγής τον Ιούλιο και σε ημέρες καύσωνα ήταν έως 17% υψηλότερο από το συνηθισμένο (Ember). Το βράδυ όμως, όταν ο ήλιος φεύγει και το κλιματιστικό μένει, το αέριο αναλαμβάνει πάλι.

Ποιος πληρώνει το ακριβό περιθώριο

Η αγορά δεν προεξοφλεί blackout. Προεξοφλεί ακριβή ασφάλεια: η χειμερινή καμπύλη παραμένει «ανάποδη», δηλαδή δεν πληρώνει καλά όποιον αγοράζει τώρα για να αποθηκεύσει, σημάδι ότι η Ευρώπη πληρώνει ασφάλιστρο κινδύνου, όχι βέβαιη έλλειψη. Οι υλικοί κερδισμένοι είναι όσοι κρατούν ευελιξία: εξαγωγείς και traders LNG με φορτία που πάνε όπου πληρώνει καλύτερα (Bloomberg). Οι χαμένοι είναι η βιομηχανία και τα νοικοκυριά με κυμαινόμενη έκθεση. Ακόμη και η γαλλική EDF, που συνήθως εξάγει φθηνό πυρηνικό ρεύμα στην υπόλοιπη ήπειρο, έχασε παραγωγή (περίπου 1 τεραβατώρα τον Ιούνιο, 2 τον Ιούλιο) και μιλά για επιβάρυνση περίπου 10% στα λειτουργικά της κέρδη (Le Monde).

Για την Ελλάδα το κανάλι υπάρχει, αλλά όχι άμεσο. Στις 18 Αυγούστου η χονδρική τιμή ρεύματος έκλεισε γύρω στα 154 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με το αέριο να καλύπτει το 38,5% του μείγματος, ένδειξη ότι σε ζεστές ημέρες υψηλού φορτίου το αέριο εξακολουθεί να ορίζει την τιμή (World Energy News, ΑΔΜΗΕ). Η χονδρική όμως δεν είναι ο λογαριασμός: το σοκ φτάνει στην τσέπη ανάλογα με τον τύπο τιμολογίου, την απορρόφηση του προμηθευτή και την κρατική παρέμβαση. Η ήπειρος μπήκε στον Αύγουστο με ιστορικά χαμηλά αποθέματα για την εποχή (To Brief), ενώ στην ελληνική αντλία η αμόλυβδη ξεπερνά ήδη τα 2 ευρώ το λίτρο σε δεκάδες νομούς (To Brief).

Το σύστημα αντέχει σήμερα, αλλά αγοράζει αυτό το περιθώριο ασφαλείας πολύ ακριβότερα από την αρχή του χρόνου, και ο καύσωνας το κάνει ακόμη ακριβότερο κάθε μέρα που κρατά.