Ευρωπαϊκός φόρος ενεργειακών υπερκερδών: Γιατί η Ελλάδα προτιμά έσοδα 6,46 δισ.

Ενώ η Ευρώπη εξετάζει ακόμα και δελτίο σε καύσιμα για να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση (To Brief), πέντε υπουργοί Οικονομικών (Γερμανίας, Ιταλίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας, Αυστρίας) έστειλαν χθες κοινή επιστολή στην Κομισιόν ζητώντας φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών (Reuters). Η Ελλάδα δεν συνυπογράφει. Ο λόγος είναι καθαρά λογιστικός.

Το ελληνικό κράτος κατέχει 35,5% της HELLENiQ Energy μέσω του HCAP. Η εταιρεία ανακοίνωσε καθαρά κέρδη €503 εκατ. για το 2025, αυξημένα 25%, και μέρισμα €0,60 ανά μετοχή (Investegate). Κάθε ευρώ που αφαιρείται από τα κέρδη της HELLENiQ μειώνει τα μερίσματα που εισπράττει το ίδιο το κράτος.

€6,46 δισ. από καύσιμα, χωρίς windfall tax

Αυτός όμως είναι ο μικρός αριθμός. Ο μεγάλος βρίσκεται στα φορολογικά έσοδα καυσίμων: €6,46 δισ. ο στόχος για το 2026, από ΦΠΑ (€2,1 δισ.) και ΕΦΚ (€4,3 δισ.) (pliroforia.gr). Αντιστοιχεί στο 8,8% του προϋπολογισμού. Και ο ΦΠΑ, σε αντίθεση με τον σταθερό ΕΦΚ, υπολογίζεται επί της αξίας: όσο ανεβαίνει η βενζίνη, τόσο αυξάνονται αυτόματα τα κρατικά έσοδα. Πρακτικά, η κυβέρνηση ήδη «φορολογεί» την κρίση χωρίς να χρειάζεται windfall tax.

Αντί για φόρο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέβαλε πλαφόν περιθωρίου κέρδους (€0,12/λίτρο στη λιανική, €0,05 στη χονδρική) και επιδότηση diesel €0,20/λίτρο για δύο μήνες (To Brief). Μέτρα που δεν θίγουν ούτε τα κρατικά έσοδα, ούτε τα μερίσματα. Η αντιπολίτευση δεν βοήθησε: ο ΣΥΡΙΖΑ ψήφισε «παρών» στο νομοσχέδιο κατά της αισχροκέρδειας, το ΠΑΣΟΚ εστίασε στα συμβόλαια υδρογονανθράκων, κανείς δεν κατέθεσε δομημένη πρόταση windfall tax.

Οι αόρατοι κερδισμένοι: Vitol, Trafigura, Glencore

Ακόμα κι αν η ΕΕ επιβάλει τελικά τον φόρο, τα μεγαλύτερα κέρδη διαφεύγουν. Οι πέντε μεγάλοι εμπορικοί οίκοι (Vitol, Trafigura, Glencore, Gunvor, Mercuria) κατέγραψαν $148 δισ. κέρδη μόνο το 2022 (Arena Magazine). Η Vitol, με τζίρο $343 δισ. το 2025 (Vitol), εδρεύει στη Γενεύη. Κανένα windfall tax δεν τους αγγίζει, γιατί δεν «παράγουν» ενέργεια. Απλώς τη μεταπωλούν. Ο αντίστοιχος φόρος του 2022 απέφερε μόλις €28 δισ. (energynews.biz), το 7% του κόστους στήριξης νοικοκυριών.

Στην Ελλάδα, το κράτος παίζει ταυτόχρονα τρεις ρόλους: ρυθμιστής, φοροεισπράκτορας και μέτοχος της εταιρείας που θα έπρεπε να φορολογήσει. Τα αποτελέσματα Q1 2026 της HELLENiQ ανακοινώνονται τέλη Απριλίου.