Το ευρωπαϊκό αέριο άγγιξε τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα

Η τιμή αναφοράς για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο ξεπέρασε για λίγη ώρα στις 20 Οκτωβρίου τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Τόσο ψηλά δεν είχε φτάσει από τον Δεκέμβριο του 2022 (Bloomberg). Η άνοδος έρχεται ενώ οι ευρωπαϊκές αποθήκες είναι πιο άδειες απ' ό,τι πέρυσι και ενώ η ελληνική χονδρεμπορική τιμή ρεύματος έχει ανέβει απότομα. Ο λογαριασμός του νοικοκυριού δεν αλλάζει αυτόματα, όμως η πίεση έχει συγκεκριμένο δρόμο για να φτάσει ως εκεί.

Ο αριθμός αφορά το ολλανδικό συμβόλαιο TTF για παράδοση τον Νοέμβριο. Σε αυτή την τιμή αγοράζουν και πουλούν αέριο οι μεγάλοι παίκτες της Ευρώπης. Το Bloomberg κατέγραψε άνοδο έως 90,16 €/MWh, περίπου 2,4% μέσα στη μέρα (Bloomberg). Είναι ενδοσυνεδριακή τιμή, δηλαδή η ακριβότερη συναλλαγή που έγινε κάποια στιγμή της συνεδρίασης, και όχι η τιμή με την οποία έκλεισε η αγορά. Άλλες καταγραφές της ίδιας μέρας δίνουν λίγο κάτω από τα 90 (Mononews). Χωρίς το επίσημο αρχείο του χρηματιστηρίου ICE δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ότι το αέριο έκλεισε πάνω από αυτό το όριο. Το υψηλό της ημέρας δείχνει τι φοβήθηκε η αγορά για λίγα λεπτά. Το κλείσιμο δείχνει πού συμφώνησε να μείνει.

Ο φόβος αυτός δεν γεννήθηκε τη συγκεκριμένη μέρα. Επιθέσεις τον Μάρτιο έθεσαν εκτός λειτουργίας δύο μονάδες στο Ras Laffan, περίπου το 17% της εξαγωγικής ικανότητας του Κατάρ. Η QatarEnergy έχει ειδοποιήσει ότι δεν μπορεί να εκτελέσει συμφωνημένες παραδόσεις και έχει παρατείνει αυτές τις ειδοποιήσεις έως το τέλος Νοεμβρίου (Reuters μέσω BOE Report). Μόνο η ιταλική Edison έχασε 35 φορτία LNG, δηλαδή υγροποιημένου αερίου που ταξιδεύει με πλοία. Από αυτά αντικατέστησε τα 23, κυρίως με αμερικανικό (AGBI). Τη μέρα της ανόδου δεν καταγράφηκε νέο χαμένο φορτίο. Η αγορά τιμολογεί μια στενότητα που κρατά ήδη μήνες και αναγκάζει την Ευρώπη να διεκδικεί κάθε διαθέσιμο πλοίο απέναντι σε άλλους αγοραστές.

Αρκετό αέριο, όχι φθηνό αέριο

Στις 19 Οκτωβρίου οι ευρωπαϊκές αποθήκες ήταν γεμάτες κατά 74,6%, δηλαδή κάτω από τα τρία τέταρτα της χωρητικότητάς τους. Ήταν σχεδόν 15 μονάδες πιο άδειες απ' ό,τι συνήθως τέτοια εποχή (στοιχεία AGSI+). Ο κανονισμός της ΕΕ ζητά πληρότητα 90% ως τις αρχές Δεκεμβρίου και προβλέπει ευελιξίες όταν η αγορά δυσκολεύει (Κανονισμός ΕΕ 2025/1733). Ο ACER (ο ευρωπαϊκός ρυθμιστής ενέργειας) εκτιμά ότι το 90% δύσκολα θα επιτευχθεί χωρίς επιπλέον φορτία LNG (ACER).

Τα αποθέματα έχουν σημασία επειδή καλύπτουν συνήθως το 25% με 30% της χειμερινής κατανάλωσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ό,τι λείπει από τις αποθήκες πρέπει να έρθει με πλοία μέσα στον χειμώνα. Η Κομισιόν πάντως παρουσίασε στις 8 Οκτωβρίου μελέτη των διαχειριστών δικτύων (ENTSOG) με καθησυχαστικό συμπέρασμα. Σύμφωνα με αυτήν, το σύστημα μπορεί να καλύψει τη ζήτηση και με χαμηλότερα αποθέματα, χάρη στους τερματικούς σταθμούς LNG, στους πολλούς προμηθευτές και στη μειωμένη κατανάλωση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Νωρίτερα, στις 26 Σεπτεμβρίου, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν είχε καλέσει τα κράτη μέλη να εξετάσουν μέτρα για να περιοριστεί η κατανάλωση (To Brief). Οι αρχές δεν προβλέπουν έλλειψη. Αυτό που ακριβαίνει είναι το περιθώριο ασφαλείας.

Από το TTF στον λογαριασμό

Στην Ελλάδα η πίεση φάνηκε στην Αγορά Επόμενης Ημέρας. Εκεί ορίζεται κάθε μέρα η τιμή για κάθε ώρα της επόμενης. Για παράδοση στις 20 Οκτωβρίου η μέση τιμή έφτασε τα 248 €/MWh (World Energy News), ενώ για τις 18 Οκτωβρίου ήταν 181 € (Financial Report). Σχεδόν 4 στις 10 μεγαβατώρες εκείνης της μέρας παράχθηκαν με αέριο και λίγο περισσότερες με ανανεώσιμες πηγές (World Energy News). Όταν οι μονάδες αερίου είναι οι τελευταίες που χρειάζονται για να καλυφθεί η ζήτηση, η δική τους τιμή γίνεται η τιμή όλων. Την τιμή επηρεάζουν όμως και ο καιρός, η ζήτηση και οι διασυνδέσεις με άλλες χώρες. Κανείς δεν έχει υπολογίσει πόσο από το άλμα οφείλεται στο αέριο.

Η χονδρική τιμή φτάνει στο νοικοκυριό με τρεις διαφορετικές ταχύτητες, ανάλογα με το τιμολόγιο. Στο πράσινο τιμολόγιο ο προμηθευτής ανακοινώνει νέα τιμή κάθε μήνα. Αν η πίεση του Οκτωβρίου επιμείνει, θα φανεί στην τιμή του Νοεμβρίου, χωρίς αναδρομική χρέωση. Στο κίτρινο τιμολόγιο ο χρόνος εξαρτάται από τον τύπο υπολογισμού της σύμβασης. Στο μπλε σταθερό η τιμή μένει ίδια ως τη λήξη του συμβολαίου, όμως η ανανέωση μπορεί να έρθει ακριβότερη (Ημερησία). Το πρώτο πραγματικό νούμερο για το ελληνικό νοικοκυριό θα έρθει λοιπόν όταν οι προμηθευτές ανακοινώσουν τα πράσινα τιμολόγια του Νοεμβρίου.

Ένα παράδειγμα βοηθά να ζυγιστεί η αλλαγή. Αν η χρέωση ανέβει κατά ένα λεπτό ανά κιλοβατώρα, μια κατανάλωση 300 kWh επιβαρύνεται με 3 ευρώ στο σκέλος της προμήθειας. Σε αυτό προστίθενται τα πάγια, οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και οι φόροι (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Απόφαση για στήριξη δεν υπάρχει ακόμη. Το νομοσχέδιο του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου προβλέπει μείωση της χρέωσης ΥΚΩ (των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας) και σταθερά συμβόλαια, αλλά βρίσκεται ακόμη σε διαβούλευση (ΥΠΕΝ).

Η Ευρώπη θα έχει αέριο αυτόν τον χειμώνα. Το πρόβλημά της δεν είναι η επάρκεια αλλά η τιμή. Η τιμή αυτή ξεκινά από αποθήκες σχεδόν 15 μονάδες πιο άδειες από το συνηθισμένο (στοιχεία AGSI+) και από τον ανταγωνισμό για κάθε φορτίο που μένει διαθέσιμο.