Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά πώληση μεταχειρισμένων κινητών ως καινούργιων

Ένα κινητό σε συσκευασία καινούργιου, σε τιμή καινούργιου, από ηλεκτρονικό κατάστημα, αλλά φτιαγμένο από χρησιμοποιημένα εξαρτήματα. Πάνω από ένα εκατομμύριο τέτοιες συσκευές φέρεται να πούλησε στην ΕΕ ένα δίκτυο εταιρειών, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO, την εισαγγελική αρχή της ΕΕ για εγκλήματα σε βάρος ευρωπαϊκών πόρων). Η EPPO ανακοίνωσε την υπόθεση στις 29 Σεπτεμβρίου, μαζί με την κοινή επιχείρηση «Troja» που έτρεξε με εθνικές αρχές (EPPO). Η ζημία των αγοραστών εκτιμάται σε τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ (ZEIT/dpa). Η έρευνα αφορά και δεύτερο θύμα, τα δημόσια ταμεία, μέσω ενός ειδικού κανόνα ΦΠΑ για τα μεταχειρισμένα.

Από το Χονγκ Κονγκ στο καλάθι αγορών

Κατά την EPPO, οι συσκευές συναρμολογούνταν από χρησιμοποιημένα εξαρτήματα στο Χονγκ Κονγκ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Εκεί καθαρίζονταν και συσκευάζονταν σαν καινούργιες, και μετά έφταναν σε γερμανικές αποθήκες μέσω Ολλανδίας (EPPO).

Από τις αποθήκες, τα κινητά πωλούνταν μέσω διαδικτυακών πλατφορμών. Η Εισαγγελία δεν κατονομάζει ούτε τις πλατφόρμες ούτε τις εταιρείες, που είχαν έδρα σε Αυστρία, Βουλγαρία, Γερμανία, Ολλανδία και Ελβετία. Μια ιδέα για το μέγεθος δίνει μία μόνο αποθήκη στο Κρέφελντ, όπου δημοσιογράφος του γερμανικού πρακτορείου dpa είδε περίπου 10.000 έως 15.000 τηλέφωνα (dpa). Είναι ένα στιγμιότυπο, όχι το σύνολο όσων κατασχέθηκαν.

Ο αγοραστής βλέπει μόνο τον τελευταίο κρίκο: πλήρωσε για καινούργιο και πήρε κάτι που αξίζει λιγότερο. Αυτή τη διαφορά αθροίζει η εκτίμηση των 300 εκατ. ευρώ, όπως την περιγράφει το dpa (ZEIT/dpa). Η EPPO δεν έχει δημοσιεύσει μοντέλα, τιμές ή μεθοδολογία, άρα το ποσό δεν μπορεί ακόμη να ελεγχθεί ανεξάρτητα.

Η EPPO δεν κατονομάζει υπόπτους. Κοινό ρεπορτάζ των WDR, NDR και Süddeutsche Zeitung, βασισμένο σε εμπιστευτικά έγγραφα, παρουσιάζει ως φερόμενους οργανωτές τους Oleksiy S. και Eugen R. Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει τζίρο τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ από το 2017 (Tagesschau). Το ίδιο νούμερο δεν σημαίνει το ίδιο πράγμα: ο τζίρος είναι πωλήσεις των εταιρειών, όχι ζημία των πελατών. Για όλους ισχύει το τεκμήριο αθωότητας.

Καινούργιο για τον πελάτη, μεταχειρισμένο για την εφορία

Όταν πωλείται καινούργιο κινητό, ο ΦΠΑ υπολογίζεται σε ολόκληρη την τιμή. Στα μεταχειρισμένα, η ευρωπαϊκή οδηγία ΦΠΑ επιτρέπει υπό προϋποθέσεις στον μεταπωλητή να φορολογεί μόνο το περιθώριο, δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή που αγόρασε και την τιμή που πούλησε (Οδηγία 2006/112/ΕΚ). Η λογική είναι ότι το αγαθό φορολογήθηκε ήδη όταν πρωτοπουλήθηκε και δεν πρέπει να φορολογηθεί ξανά ολόκληρο. Πάρτε ένα υποθετικό κινητό των 1.200 ευρώ, με συντελεστή 20%. Ως καινούργιο περιέχει 200 ευρώ ΦΠΑ. Ως επιλέξιμο μεταχειρισμένο που αγοράστηκε 800 ευρώ, αποδίδει μόλις 67 ευρώ (Οδηγία 2006/112/ΕΚ).

Εδώ μπαίνει το δεύτερο σκέλος της υπόθεσης. Κατά την EPPO, εταιρείες του δικτύου χρησιμοποιούσαν το καθεστώς από το 2018: στην αγγελία η συσκευή ήταν καινούργια, στη φορολογική μεταχείριση μεταχειρισμένη. Η Εισαγγελία εκτιμά την απώλεια ΦΠΑ σε πάνω από 30 εκατ. ευρώ, σε αρκετά κράτη μέλη (EPPO). Η πρώτη εκτίμηση μετρά τη ζημία των αγοραστών και η δεύτερη φόρους που δεν εισπράχθηκαν· τα δύο ποσά δεν αθροίζονται.

Και οι φορολογικοί αριθμοί παραμένουν εκτιμήσεις. Μόνο για τη Γερμανία, το Politico γράφει τουλάχιστον 25 εκατ. ευρώ και το γερμανικό ρεπορτάζ τουλάχιστον 24 εκατ., χωρίς δημόσια εξήγηση για τη διαφορά (Politico, Tagesschau). Μένει και μια νομική εκκρεμότητα. Η παραπλανητική αγγελία δεν αποδεικνύει από μόνη της την κατάχρηση, γιατί το άρθρο 314 της οδηγίας ορίζει από πού πρέπει να προέρχεται ένα αγαθό για να χωρά στο καθεστώς (Οδηγία 2006/112/ΕΚ). Αυτό θα πρέπει να το τεκμηριώσουν οι ερευνητές, πώληση προς πώληση.

Το τέχνασμα δεν είναι πρωτόγνωρο. Στις 17 Σεπτεμβρίου η EPPO είχε ανακοινώσει ξεχωριστή έρευνα για χρήση του ίδιου καθεστώτος σε online πωλήσεις κινητών στη Γερμανία, με τέσσερις συλλήψεις και απώλεια ΦΠΑ άνω των 15,7 εκατ. ευρώ (EPPO, 17/9). Δεν έχει τεκμηριωθεί δημόσια κοινός κρίκος με την Troja.

Όποιος υποψιάζεται ότι αγόρασε τέτοια συσκευή από επαγγελματία πωλητή έχει βάση να υποστηρίξει ότι το προϊόν δεν αντιστοιχεί στην περιγραφή. Ο πωλητής ευθύνεται για τουλάχιστον δύο χρόνια (Οδηγία 2019/771). Στις αγορές εξ αποστάσεως ισχύει επιπλέον δικαίωμα υπαναχώρησης 14 ημερών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Μια επιχείρηση σε 19 χώρες, χωρίς την Ελλάδα

Οι επτά συλλήψεις έγιναν στις 26 Σεπτεμβρίου σε Αυστρία, Γερμανία και Ισπανία, και ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι δύο φερόμενοι επικεφαλής. Στην επιχείρηση συμμετείχαν περίπου 1.770 αστυνομικοί, φοροτεχνικοί και τελωνειακοί, που έκαναν πάνω από 160 έρευνες και κατασχέσεις σε 19 χώρες (EPPO). Το γερμανικό κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας επιβεβαίωσε το δικό του σκέλος (Υπουργείο Οικονομικών Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας). Η Ελλάδα λείπει από τον κατάλογο των χωρών και δεν έχουν δημοσιευθεί στοιχεία για Έλληνες αγοραστές. Τον Ιούλιο, η EPPO είχε κάνει έρευνες σε Αττική και Καστοριά για άλλη απάτη ΦΠΑ (To Brief), όμως τα δημόσια στοιχεία δεν συνδέουν εκείνη την υπόθεση με την Troja.

Η κεντρική κατηγορία της EPPO χωρά σε μία πρόταση: το ίδιο κινητό φέρεται να ήταν καινούργιο όταν πλήρωνε ο πελάτης και μεταχειρισμένο όταν πλήρωνε ο πωλητής.