Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν ανοίγει έρευνα για το φορτίο Τεμπών

Μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία που συγκρούστηκε στα Τέμπη αδήλωτο, εύφλεκτο φορτίο, που τροφοδότησε τη φονική πυρόσφαιρα; Το ερώτημα, ένα από τα πιο επίμονα του σιδηροδρομικού δυστυχήματος με τους 57 νεκρούς, έφτασε φέτος στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), την υπερεθνική εισαγγελική αρχή της ΕΕ. Η EPPO δεν άνοιξε δική της έρευνα. Αυτό όμως δεν αποτελεί πόρισμα ότι δεν υπήρχε παράνομο φορτίο.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της λαρισινής «Ελευθερίας» που αναδημοσιεύτηκε ευρέως στις 4 Σεπτεμβρίου, η EPPO κοινοποίησε στις 17 Ιουνίου 2026 στις ελληνικές εισαγγελικές αρχές την απόφασή της να μην κινήσει η ίδια έρευνα για την καταγγελία περί παράνομου φορτίου, και να διαβιβάσει τη δικογραφία στις «εθνικές αρχές» (onlarissa.gr, thenewspaper.gr). Η ίδια η απόφαση, το σκεπτικό της και το επίπεδο της EPPO που την έλαβε δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Η κίνηση ήρθε μέσα σε μια δίκη που η υπεράσπιση προσπαθούσε εδώ και μήνες να παγώσει, επικαλούμενη ακριβώς την παράλληλη ευρωπαϊκή διαδρομή (To Brief).

Για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει και τι δεν σημαίνει αυτό, χρειάζεται μια διάκριση. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν είναι υπερεισαγγελέας για κάθε σοβαρό έγκλημα. Η αρμοδιότητά της περιορίζεται στα αδικήματα που θίγουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ: απάτη, διαφθορά, υπεξαίρεση, τελωνειακή ή διασυνοριακή απάτη (eppo.europa.eu). Ο ιδρυτικός της κανονισμός τής επιτρέπει μάλιστα να απέχει όταν η πιθανή ζημία για την ΕΕ δεν ξεπερνά τα 10.000 ευρώ (eur-lex). Αν μια καταγγελία για εύφλεκτο φορτίο δεν δένει επαρκώς με τέτοιο αδίκημα, η EPPO την επιστρέφει στην Αθήνα χωρίς να έχει αποφανθεί αν το φορτίο υπήρχε. Είναι απόφαση αρμοδιότητας, όχι ετυμηγορία επί της ουσίας.

Και η ουσία μένει ανοιχτή προς όλες τις κατευθύνσεις. Δύο αναφορές συγγενών θυμάτων έφτασαν στην EPPO: μία για «παράνομα μεταφερόμενες χημικές ουσίες», μία για την ασυμφωνία στα μεταλλικά ελάσματα. Οι φορτωτικές κατέγραφαν 21 ελάσματα από τη Βόρεια Μακεδονία, οι δικαστικοί πραγματογνώμονες αρχικά 20, και ένας από τους καταγγέλλοντες μίλησε για ένα «έλασμα 5 έως 10 τόνων» που εξαφανίστηκε υπό τη φύλαξη των αρχών (onlarissa.gr, tomanifesto.gr). Παλαιότερα, το Γενικό Χημείο του Κράτους είχε εντοπίσει ίχνη ξυλολίου, ουσίας που συναντάται σε διαλύτες και βερνίκια, σε 12 από 27 ή 28 δείγματα από τα συντρίμμια, ανάλογα με την πηγή (neakriti.gr, epohi.gr). Κανένα από αυτά δεν αποδεικνύει αδήλωτο φορτίο· κανένα δεν το αποκλείει.

Δύο αντίθετες αναγνώσεις. Ο Νίκος Πλακιάς, πατέρας θύματος, υποδέχθηκε την εξέλιξη ως δικαίωση: «το αφήγημα του παράνομου φορτίου πήγε και επίσημα στο καλάθι των αχρήστων», είπε, με αιχμή για όσους «πάνω στα δικά μας σπίτια που έκλεισαν, έχτισαν καριέρες» (ikoinonia.gr, tomanifesto.gr). Ο τεχνικός σύμβουλος Βασίλης Κοκοτσάκης απάντησε «όχι, δεν θα ζητήσουμε συγγνώμη»: η EPPO, είπε, περιορίστηκε στην αρμοδιότητά της και δεν έκρινε αν υπήρχε φορτίο (neakriti.gr). Η διάκριση δεν είναι λεξιλογική: ήδη κυκλοφορούν τίτλοι για «έρευνα που μπαίνει στο αρχείο», ενώ ευρωπαϊκή έρευνα δεν άνοιξε ποτέ (diaforetiko.gr).

Το πού πατά πραγματικά η EPPO φαίνεται στη σύμβαση 717, την εργολαβία για τα συστήματα ασφαλείας που πληρώθηκε με ευρωπαϊκά κονδύλια: εκεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είχε ήδη ασκήσει δίωξη, τον Απρίλιο του 2025, σε 23 πρόσωπα (euro2day.gr), γιατί η ζημία στον ενωσιακό προϋπολογισμό ήταν προφανής. Το «φορτίο», αντίθετα, είναι κατεξοχήν ελληνική ποινική υπόθεση.

Έτσι το βάρος επιστρέφει εκεί απ' όπου ξεκίνησε, στην ελληνική εισαγγελική αλυσίδα. Η αρχή που παρέλαβε τον φάκελο μπορεί να τον αρχειοθετήσει, να διατάξει προκαταρκτική εξέταση ή, αν κρίνει ενδείξεις κακουργήματος, να τον οδηγήσει σε κύρια ανάκριση. Η κύρια δίκη στη Λάρισα, με 36 κατηγορούμενους για τους 57 νεκρούς, επαναρχίζει στις 7 Σεπτεμβρίου, και το σκέλος του φορτίου δεν φαίνεται ενσωματωμένο σε αυτήν (ianatropi.gr). Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο: ποια ελληνική εισαγγελία κρατά σήμερα τον φάκελο που έστειλε πίσω η EPPO, και θα φτάσει το περιεχόμενό του εγκαίρως στο ακροατήριο; Δημόσια, δεν γνωρίζουμε ούτε ποιος τον παρέλαβε (protagon.gr) ούτε τι θα τον κάνει.