Ευρωπαϊκή δίωξη για απάτη 2,4 εκατ. στον ΟΠΕΚΕΠΕ

Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) για απάτη 2.466.179,59 ευρώ αλλάζει την κλίμακα στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Μετά τα ευρήματα στο κλειδωμένο ερμάριο της διεύθυνσης (To Brief), η κακουργηματική διαδικασία περνά εκτός εθνικού ελέγχου: δεκατρείς από τους δεκατέσσερις συλληφθέντες της επιχείρησης σε Κοζάνη και Αγρίνιο οδηγήθηκαν ενώπιον του Ευρωπαίου ανακριτή (Zougla).

Ο δέκατος τέταρτος συλληφθείς δεν ακολούθησε τους υπόλοιπους στην ευρωπαϊκή διαδικασία για τις επιδοτήσεις, καθώς συνδέθηκε με ξεχωριστή υπόθεση ναρκωτικών και όπλων (Euronews). Η δικογραφία, ωστόσο, είναι πολύ μεγαλύτερη από τους συλληφθέντες: αναφέρεται σε 23 ακόμη πρόσωπα, τέσσερα νομικά πρόσωπα και δύο αποβιώσαντα μέλη, με την παράνομη δράση να τοποθετείται στην περίοδο 2019-2024 (ProtoThema).

Ποιες κατηγορίες, ποιοι ρόλοι

Τα αδικήματα που αποδίδονται, κατά περίπτωση, είναι βαριά: διεύθυνση, συγκρότηση ή ένταξη σε εγκληματική οργάνωση, απάτη σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ άνω των 120.000 ευρώ και ξέπλυμα χρήματος (Euronews). Πέρα από τη ζημία στις επιδοτήσεις, οι αρχές κάνουν λόγο και για φορολογικές παραβάσεις περίπου 2,7 εκατ. ευρώ.

Η δομή που περιγράφεται είναι γνώριμη από τις προηγούμενες υποθέσεις: φερόμενο αρχηγικό πρόσωπο-μεγαλοπαραγωγός, εκτελεστικός συντονιστής, διαχειριστής Κέντρου Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) στο Αγρίνιο και υπάλληλος ΚΥΔ στην Κοζάνη (ERT). Η μέθοδος επίσης: εντοπισμός αδήλωτων ή «διαθέσιμων» εκτάσεων, ψευδείς Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης και εμφάνιση χωραφιών ως ιδιόκτητων ή μισθωμένων, ακόμη και δημόσιων ή δημοτικών εκτάσεων (News247). Συγγενείς και συνάδελφοι δήλωναν εκτάσεις του Δημοσίου ως δικές τους (Iefimerida).

Στις απολογίες, οι γονείς του φερόμενου ως αρχηγού εμφανίστηκαν πρώτοι ενώπιον του Ευρωπαίου ανακριτή και αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους, ενώ οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι έλαβαν προθεσμία (ProtoThema).

Γιατί μπαίνει στη μέση η Ευρώπη

Η έρευνα περνά πλέον στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), την ανεξάρτητη εισαγγελική αρχή της ΕΕ που διώκει εγκλήματα κατά του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού (EPPO). Οι αγροτικές ενισχύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής είναι κοινοτικά χρήματα που απλώς διανέμονται από εθνικούς οργανισμούς πληρωμών όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ, σε καθεστώς επιμερισμένης διαχείρισης (European Commission).

Αυτό αλλάζει τη φύση της υπόθεσης. Η απάτη μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ συνιστά πιθανή ζημία στα ταμεία της Ένωσης, και ενεργοποιεί ευρωπαϊκή ποινική αρμοδιότητα βάσει του Κανονισμού 2017/1939 (EUR-Lex). Πρακτικά, η διαδικασία γίνεται στην Ελλάδα, αλλά μέσω εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, εκτός του εθνικού ελεγκτικού κυκλώματος που απέτυχε να σταματήσει την απάτη πριν φύγουν τα χρήματα.

Και εδώ είναι ο λόγος που η υπόθεση αφορά τον νόμιμο αγρότη που δηλώνει σωστά τα χωράφια του. Όταν τα ευρωπαϊκά χρήματα διαρρέουν, η Κομισιόν δεν τα χαρίζει: τα ζητά πίσω μέσω δημοσιονομικών διορθώσεων που βαραίνουν τον εθνικό προϋπολογισμό. Παράλληλα, οι έλεγχοι σφίγγουν για όλους. Η ΑΑΔΕ ήδη στέλνει ειδοποιήσεις ανάκτησης 16,3 εκατ. ευρώ σε πάνω από 27.000 παραγωγούς για παλαιότερες ενισχύσεις (AADE). Περισσότεροι έλεγχοι σημαίνουν τριβή για τους συνεπείς, όχι μόνο για τους επιτήδειους.

Το κλειδί πλέον βρίσκεται στο audit trail του ΟΣΔΕ: ποιος χρήστης του ΚΥΔ υπέβαλε κάθε ψευδή αίτηση και ποιος αγνόησε τα alerts του συστήματος. Όσο αυτά μένουν στο σκοτάδι, η ευθύνη σταματά στους άμεσους δικαιούχους. Αν δημοσιοποιηθούν, η συζήτηση μετατοπίζεται από τους εύκολους κρίκους της αλυσίδας στη διοικητική εποπτεία που τους άφησε να λειτουργήσουν για πέντε χρόνια.