Ευρωπαϊκές κυρώσεις στους Ισραηλινούς εποίκους δοκιμάζουν τη διπλωματική ισορροπία της Αθήνας

Στη Δυτική Όχθη, η UNICEF καταγράφει από τον Ιανουάριο 2025 κατά μέσο όρο ένα νεκρό Παλαιστίνιο παιδί την εβδομάδα στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ (UNICEF/UNISPAL). Αυτό αφορά και την Ελλάδα, όχι επειδή η Αθήνα μπορεί να λύσει το παλαιστινιακό, αλλά επειδή η ελληνική εξωτερική πολιτική στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο. Όταν αυτό εφαρμόζεται επιλεκτικά, το ελληνικό επιχείρημα στο Αιγαίο αδυνατίζει.

Το τελευταίο περιστατικό είναι ο θάνατος του 15χρονου Φαχντ Ζεϊντάν Ουάις στο αλ-Λούμπαν αλ-Σαρκίγια. Η παλαιστινιακή πλευρά λέει ότι σκοτώθηκε από ισραηλινά πυρά και ότι η σορός του κρατήθηκε. Ο ισραηλινός στρατός υποστηρίζει ότι «εξουδετέρωσε μασκοφόρο τρομοκράτη» που πετούσε πέτρες. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι συνθήκες άμεσης απειλής δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα στο διαθέσιμο υλικό (BSS/AFP).

Η εικόνα γίνεται βαρύτερη όταν μπαίνουν οι αριθμοί. Η UNICEF/OCHA αναφέρει ότι το 93% των θανάτων παιδιών προήλθε από ισραηλινές δυνάμεις, ενώ το πρώτο τρίμηνο 2026 καταγράφηκαν πάνω από 530 περιστατικά βίας εποίκων και 1.700 εκτοπισμένοι από βία εποίκων ή περιορισμούς πρόσβασης (UNICEF/UNISPAL). Αυτό δείχνει μηχανισμό πίεσης στο έδαφος: φόβος, απώλεια πρόσβασης, αποχώρηση οικογενειών, και μετά νέα πραγματικότητα στον χάρτη.

Η ισραηλινή εσωτερική συζήτηση αποκαλύπτει το θεσμικό ρήγμα. Σύμφωνα με διαρροή του Kan που μετέφερε το Times of Israel, αξιωματικοί είπαν στον Νετανιάχου ότι σε ορισμένα ημερολόγια επιχειρήσεων έως 80% των περιστατικών στη Δυτική Όχθη αφορούσαν εβραϊκές επιθέσεις κατά Παλαιστινίων (Times of Israel). Πρόκειται για μονοπηγικό δημόσιο εύρημα, αλλά είναι πολιτικά ισχυρό: η αμφισβήτηση δεν έρχεται μόνο από ΜΚΟ ή ξένες κυβερνήσεις, αλλά μέσα από ισραηλινές δομές ασφαλείας.

Η δεξιά πτέρυγα στο Ισραήλ απαντά ότι ο όρος «settler violence» διογκώνεται πολιτικά, όμως ακόμη και εκεί αναγνωρίζεται ότι υπάρχουν βίαιες πράξεις που απαιτούν επιβολή νόμου (Jerusalem Post). Στην Ιερουσαλήμ, η αστυνομία μίλησε για «isolated incidents», αλλά καταγράφηκαν 13 συλλήψεις, συνθήματα όπως «Death to Arabs» και επιθέσεις σε ακτιβιστές ή δημοσιογράφους (JTA). Η γλώσσα των «μεμονωμένων περιστατικών» συγκρούεται με την επαναληψιμότητα των γεγονότων.

Για την Αθήνα, η δυσκολία είναι συγκεκριμένη. Στις 13-14 Μαΐου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι μονομερείς ενέργειες αντίθετες με το Δίκαιο της Θάλασσας δεν γίνονται αποδεκτές και ότι η Μεσόγειος δεν πρέπει να γίνει θέατρο πολέμου (mfa.gr). Αυτή είναι η σωστή γραμμή για την Τουρκία. Στη Δυτική Όχθη, όμως, η Αθήνα κινείται πολύ προσεκτικότερα, επειδή η σχέση με το Ισραήλ έχει αμυντικό και ενεργειακό βάθος.

Το Διεθνές Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η ισραηλινή παρουσία και οι οικισμοί στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη είναι παράνομοι και ότι άλλα κράτη δεν πρέπει να αναγνωρίζουν ή να συνδράμουν αυτή την κατάσταση (ICJ). Για την Ελλάδα, που επενδύει στο διεθνές δίκαιο ως εργαλείο απέναντι στην αναθεωρητική πίεση, αυτή η γνωμοδότηση δημιουργεί πολιτικό κόστος σιωπής. Η Αθήνα μπορεί να μη θέλει ρήξη με το Ισραήλ, αλλά δεν μπορεί να εμφανίζει το διεθνές δίκαιο ως απόλυτο στο Αιγαίο και ως διαχειρίσιμο στη Δυτική Όχθη.

Η ΕΕ δοκιμάζει τώρα το πιο πρακτικό εργαλείο της: στοχευμένες κυρώσεις. Τον Μάιο 2026, οι Ευρωπαίοι συμφώνησαν μέτρα κατά βίαιων εποίκων και οργανώσεων, με πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις και απαγόρευση συναλλαγών, χωρίς όμως συνολική εμπορική ρήξη με το ισραηλινό κράτος (Al-Monitor, Irish Times).

Η πραγματική πίεση θα φανεί στις τράπεζες, στους παρόχους πληρωμών και στους δωρητές που θα φοβηθούν την έκθεση σε κυρώσεις. Εκεί η ρητορική γίνεται κόστος. Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα μείνει στους χαμηλόβαθμους δράστες ή αν θα αγγίξει τη δομή που παράγει τα τετελεσμένα. Για την Ελλάδα, αυτό είναι και τεστ συνέπειας: πόσο διεθνές δίκαιο αντέχει η εξωτερική πολιτική όταν ο παραβάτης είναι σύμμαχος;