Έξωση 87χρονης στη Μαδρίτη πιέζει την ισπανική κυβέρνηση

Στις 23 Σεπτεμβρίου η αστυνομία έβγαλε με φορείο την 87χρονη Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ από το διαμέρισμα της Μαδρίτης όπου ζούσε από τη δεκαετία του 1950 (RTVE). Τρεις μέρες αργότερα διαδηλωτές είχαν στήσει κατασκήνωση στην Πουέρτα δελ Σολ και ζητούσαν ένα «διάταγμα Μαρίκαρμεν» (Telemadrid). Η έξωση στηρίχθηκε σε δικαστικές αποφάσεις, και γι' αυτό το ερώτημα έφτασε ως το γραφείο του πρωθυπουργού.

Ένα συμβόλαιο του 1956

Το μισθωτήριο φέρεται να υπογράφηκε το 1956. Μετά τον αρχικό μισθωτή πέρασε στη σύζυγό του και, όταν εκείνη πέθανε το 2005, στην κόρη τους (20minutos). Εκεί βρίσκεται η νομική αιτία της έξωσης. Για τέτοιες παλιές μισθώσεις, η μεταβατική διάταξη του ισπανικού νόμου του 1994 επιτρέπει κατά κανόνα η δεύτερη διαδοχή, από γονέα σε παιδί, να κρατά μόνο δύο χρόνια (BOE). Με το χρονολόγιο που έχει δημοσιευθεί, η προστασία της Αμπασκάλ τελείωσε τον Νοέμβριο του 2007, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν χτυπήσει την πόρτα της η αστυνομία (20minutos).

Τα δικαστήρια εξηγούν την καθυστέρηση. Το 2022 το πρωτοδικείο δικαίωσε την ενοικιάστρια, με το σκεπτικό ότι οι πληρωμές της είχαν γίνει δεκτές για χρόνια. Το εφετείο ανέτρεψε την απόφαση και το 2023 το Ανώτατο Δικαστήριο δεν δέχθηκε την αναίρεση (El Confidencial). Κατά τη δικαιοσύνη, η μίσθωση είχε απλώς λήξει. Οι πλήρεις αποφάσεις δεν έχουν δημοσιευθεί, οπότε το χρονολόγιο στηρίζεται σε ρεπορτάζ.

Γιατί δεν τη σταμάτησαν οι προστασίες

Ο νόμος κατοικίας του 2023 προβλέπει ότι, όταν κάποιος χάνει την κύρια κατοικία του, ειδοποιούνται οι κοινωνικές υπηρεσίες. Ο δικαστής μπορεί επίσης να αναστείλει τη διαδικασία για έως δύο μήνες αν ιδιοκτήτης είναι ιδιώτης και έως τέσσερις αν είναι εταιρεία (BOE). Η διάταξη δίνει δηλαδή χρόνο, δεν δίνει δικαίωμα παραμονής. Ο Δήμος της Μαδρίτης υποστηρίζει ότι έστειλε στο δικαστήριο έκθεση ευαλωτότητας τον Οκτώβριο του 2025 και πρόσφερε κατάλυμα. Η πλευρά της απαντά ότι μια θέση σε δομή δεν είναι αυτόνομο σπίτι (Onda Cero). Η έκθεση δεν είναι δημόσια, άρα κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποια προστασία εφαρμόστηκε και γιατί δεν ανέστειλε την εκτέλεση.

Το ίδιο θολά είναι και τα χρήματα. Ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος είναι η εταιρεία Urbagestión, και το El Español έγραψε ότι το ενοίκιο θα ανέβαινε από 440 σε 1.650 ευρώ, σχεδόν τετραπλάσιο (El Español). Άλλα μέσα δίνουν διαφορετικά ποσά, και η εταιρεία αρνείται ότι έθεσε νέο ενοίκιο ως όρο για να μείνει η Αμπασκάλ (El Debate). Αργότερα πρότεινε να παραχωρήσει το διαμέρισμα στον Δήμο, ο οποίος αρνήθηκε, χωρίς να δημοσιευθεί ποτέ ποσό (El País).

Από το φορείο στην Πουέρτα δελ Σολ

Στις 26 Σεπτεμβρίου η πορεία για τη στέγαση κατέληξε σε κατασκήνωση στο κέντρο της Μαδρίτης. Η κυβερνητική αντιπροσωπεία μέτρησε 25.000 συμμετέχοντες, ενώ το συνδικάτο ενοικιαστών μίλησε για πάνω από 300.000 (Público). Ο ένας αριθμός είναι δωδεκαπλάσιος του άλλου και ανεξάρτητη καταμέτρηση δεν υπάρχει.

Η Αμπασκάλ ζήτησε με βίντεο στεγαστικό διάταγμα. Στις 27 Σεπτεμβρίου ο Πέδρο Σάντσεθ απάντησε ότι η κυβέρνηση δουλεύει «κόντρα στον χρόνο» για να το φέρει στο υπουργικό συμβούλιο της Τρίτης (RTVE). Σύμφωνα με τις περιγραφές προσχεδίων που δημοσίευσε το Demócrata, συζητούνται παράταση ορισμένων μισθώσεων έως δύο χρόνια, κανόνες για εποχικές μισθώσεις και ενοικίαση δωματίων, και μέτρα για ευάλωτους ενοικιαστές (Demócrata). Οι εταίροι της κυβέρνησης τραβούν σε αντίθετες κατευθύνσεις. Το Sumar ζητά ισχυρότερη προστασία από εξώσεις, ενώ η καταλανική Junts ζητά φοροελαφρύνσεις και να πληρώνει το Δημόσιο μέρος της εναλλακτικής στέγης (Antena 3). Το διάταγμα ισχύει μόλις δημοσιευθεί, όμως το Κογκρέσο πρέπει μέσα σε 30 ημέρες να το επικυρώσει ή να το απορρίψει ολόκληρο (La Moncloa).

Η παράταση ενός συμβολαίου πάντως δεν χτίζει σπίτια. Η Τράπεζα της Ισπανίας υπολογίζει ότι το 2025 σχηματίστηκαν περίπου 240.000 νέα νοικοκυριά, ενώ ολοκληρώθηκαν μόλις 92.000 κατοικίες. Για την πενταετία 2021-2025 εκτιμά σωρευτικό έλλειμμα περίπου 750.000 σπιτιών (Banco de España). Η ίδια θεωρεί χρήσιμη την άμεση προστασία των ευάλωτων, αλλά επιμένει ότι διαρκή προσιτότητα φέρνει μόνο μεγαλύτερη προσφορά. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει ο ΟΟΣΑ, που προειδοποιεί ότι αυστηρά όρια στα ενοίκια, χωρίς νέες κατοικίες, μπορούν να μικρύνουν την αγορά μισθώσεων (ΟΟΣΑ).

Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου το υπουργικό συμβούλιο θα εξετάσει ένα κείμενο που ως χθες δεν είχε δημοσιευθεί. Στην καλύτερη περίπτωση θα δώσει σε ενοικιαστές σαν την Αμπασκάλ δύο χρόνια ακόμη στο σπίτι τους. Τις 750.000 κατοικίες που λείπουν δεν τις φτιάχνει κανένα διάταγμα.