Έξι ηγέτες ζητούν με επιστολή μικρότερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και οι ηγέτες της Αυστρίας, της Δανίας, της Ολλανδίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας έστειλαν στις 28 Σεπτεμβρίου επιστολή στον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχαλ Μάρτιν. Ζητούν να κοπούν «αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ» από τον επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2028-2034 (Euronews). Η Ιρλανδία προεδρεύει στο Συμβούλιο της ΕΕ και γράφει το επόμενο συμβιβαστικό σχέδιο. Οι έξι της δείχνουν και από πού να βγουν τα χρήματα: από τη Συνοχή και τη γεωργία, δηλαδή από τα ταμεία που πληρώνουν στην Ελλάδα περιφερειακά έργα και αγροτικά εισοδήματα.

Οι ίδιες έξι κυβερνήσεις είχαν ζητήσει περικοπές ίδιας τάξης στις 27 Αυγούστου, με κοινή δήλωση. Τότε απέρριπταν επίσης κάθε νέο κοινό δανεισμό (Γραφείο Δανής πρωθυπουργού), όπως είχαμε καταγράψει (To Brief). Τώρα η πίεση αλλάζει στόχο. Απευθύνεται σε όποιον συντάσσει το επόμενο σχέδιο, λίγο πριν αυτός γράψει τα ποσά. Τα αποσπάσματα της επιστολής ονομάζουν επίσης πιο ανοιχτά τη Συνοχή και τη γεωργία «παραδοσιακές» πολιτικές. Μπροστά από αυτές βάζουν την άμυνα, την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την παράτυπη μετανάστευση.

Η πρόταση που θέλουν να μικρύνουν είναι της Κομισιόν. Φτάνει περίπου 1,98 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, ή 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ (Κομισιόν). Το ποσό αυτό είναι το ανώτατο όριο δαπανών για επτά χρόνια και δεν ξοδεύεται μονομιάς. Οι έξι απαντούν ότι η πρόταση φέρνει ονομαστική αύξηση περίπου 60% και ότι οι χώρες τους πληρώνουν σχεδόν το 40% των εθνικών εισφορών (Euronews). Το 40% μετρά όσα καταβάλλουν συνολικά, όχι το καθαρό τους κόστος αφού αφαιρεθούν όσα επιστρέφουν στις χώρες τους. Κοινό ακριβές ποσό περικοπής δεν έχουν συμφωνήσει ούτε τώρα.

Το επιχείρημά τους έχει βάση: οι εισφορές πράγματι ανεβαίνουν απότομα. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο υπολογίζει ότι οι ετήσιες πληρωμές των κρατών θα ανέβουν από περίπου 141 σε 208 δισ. ευρώ, κατά 48% (Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο). Ένα μέρος τους όμως δεν πηγαίνει σε νέα προγράμματα. Πηγαίνει στην αποπληρωμή των δανείων που πήρε η ΕΕ για το ταμείο ανάκαμψης της πανδημίας, το NextGenerationEU. Για αυτή την αποπληρωμή η πρόταση δεσμεύει 149,3 δισ. ευρώ σε τιμές 2025 (Κομισιόν). Αν αφαιρεθεί το χρέος, τα χρήματα για πολιτικές μένουν ως μερίδιο του ευρωπαϊκού εισοδήματος ουσιαστικά όσα ήταν (Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο).

Εδώ φαίνεται γιατί το αίτημα των έξι πιέζει συγκεκριμένα ταμεία. Η Κομισιόν ενώνει τη Συνοχή και τη γεωργία σε ένα ταμείο εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, ύψους 771,3 δισ. ευρώ σε τιμές 2025 (Ευρωκοινοβούλιο). Οι έξι θέλουν μικρότερο σύνολο και ταυτόχρονα περισσότερα για την άμυνα. Άρα η διαφορά μπορεί να βγει μόνο από κάπου αλλού, και το ταμείο αυτό είναι το μεγαλύτερο. Το Bruegel επισημαίνει ότι μέσα στα εθνικά σχέδια οι προτεραιότητες θα ανταγωνίζονται για τα ίδια χρήματα. Αυτό βαραίνει κυρίως τις περιφέρειες που δεν έχουν δική τους εγγυημένη ελάχιστη κατανομή (Bruegel).

Στην Ελλάδα, από αυτά τα κονδύλια τρέχουν σήμερα 13 περιφερειακά προγράμματα. Τρέχει και ένα αγροτικό σχέδιο που προβλέπει έως 260 εκατ. ευρώ μόνο για αρδευτικά έργα (Επιτροπή). Η Αθήνα ανήκει στους «Φίλους της Συνοχής». Η ομάδα αυτή επαναβεβαίωσε στις 22 Σεπτεμβρίου ότι ζητά επαρκή χρηματοδότηση για περιφέρειες, αγρότες και αλιεία, δίπλα στις νέες προτεραιότητες (Business Daily). Ελληνική απάντηση ειδικά στην επιστολή δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ο ελληνικός φάκελος δεν έχει κλειδώσει, και κανένας επίσημος πίνακας δεν επιτρέπει σήμερα να υπολογιστεί τι θα έχανε η χώρα από μια περικοπή.

Η ιρλανδική προεδρία ετοιμάζει αναθεωρημένο κείμενο για τη συζήτηση των ηγετών στις 15-16 Οκτωβρίου (Ιρλανδική προεδρία). Η τελική απόφαση χρειάζεται ομοφωνία στο Συμβούλιο και συναίνεση του Ευρωκοινοβουλίου, άρα κάθε κυβέρνηση μπορεί να μπλοκάρει (Συνθήκη, άρθρο 312). Γι' αυτό μετρά και η προειδοποίηση ότι χωρίς περικοπές «δεν θα υπάρξει συμφωνία φέτος». Δεν την υπογράφουν όμως οι έξι. Την είπε ανώνυμος διπλωμάτης μίας από τις χώρες τους (Brussels Times).

Οι έξι φτάνουν στη σύνοδο χωρίς ποσό, αλλά με δηλωμένη κατεύθυνση. Θέλουν τα χρήματα για άμυνα και ανταγωνιστικότητα να βγουν από τα ταμεία που πληρώνουν τα περιφερειακά έργα και τα αγροτικά εισοδήματα.