Greek Finance Minister Kyriakos Pierrakakis Assumes Eurogroup Presidency, Outlines Priorities

Η ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup από τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, για θητεία 2,5 ετών, έχει διπλή ανάγνωση. Στο συμβολικό επίπεδο, η Ελλάδα περνά από το «ειδικό καθεστώς» της κρίσης χρέους σε ρόλο θεσμικής ευθύνης στον πυρήνα της ευρωζώνης. Στο πρακτικό επίπεδο, ο πήχης ανεβαίνει ακριβώς τη στιγμή που η ευρωζώνη αναζητά ανάπτυξη με χαμηλές ταχύτητες, μέσα σε γεωπολιτική αβεβαιότητα και σε έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό για κεφάλαια, τεχνολογία και ενεργειακή ασφάλεια. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/kyriakos-pierrakakis-elected-eurogroup-president/)

Το timing δεν είναι τυχαίο. Από 1/1/2026 η ευρωζώνη μεγάλωσε, με την ένταξη της Βουλγαρίας ως 21ου μέλους. Περισσότερα μέλη σημαίνει περισσότερα συμφέροντα στο τραπέζι και συχνά πιο δύσκολες ισορροπίες στις αποφάσεις. (https://europeannewsroom.com/bulgaria-is-now-officially-the-21st-member-of-the-eurozone/)

Η πρώτη συνεδρίαση υπό τη νέα προεδρία είναι προγραμματισμένη για τις 19 Ιανουαρίου 2026 στις Βρυξέλλες. (https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/eurogroup/2026/01/19/) Εκεί δεν θα κριθούν «τα πάντα», αλλά θα φανεί το ύφος, ο ρυθμός και κυρίως η ικανότητα να παράγεται συναίνεση σε μια συγκυρία που οι αποκλίσεις ανάμεσα στις οικονομίες της ευρωζώνης παραμένουν μεγάλες.

Τι είναι το Eurogroup, τι μπορεί να κάνει και τι δεν μπορεί

Το Eurogroup είναι το φόρουμ όπου συναντώνται οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών που έχουν το ευρώ. Δεν είναι «υπερυπουργείο» και δεν νομοθετεί. Αποτελεί, όμως, το πολιτικό εργαστήριο του ευρώ: συντονίζει τις δημοσιονομικές κατευθύνσεις, διαμορφώνει κοινές γραμμές για κρίσιμα θέματα (όπως η οικονομική διακυβέρνηση, οι κανόνες χρέους, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα) και, όταν χρειάζεται, λειτουργεί ως χώρος διαχείρισης κρίσεων, επειδή από εκεί περνά ο πολιτικός συντονισμός με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM, δηλαδή το «ταμείο διάσωσης» της ευρωζώνης). (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/kyriakos-pierrakakis-elected-eurogroup-president/)

Σημαντική λεπτομέρεια: ο πρόεδρος του Eurogroup είναι ταυτόχρονα και πρόεδρος του Συμβουλίου Διοικητών του ESM για τη διάρκεια της θητείας του. Αυτό δίνει θεσμικό βάρος, αλλά και αυξημένη υποχρέωση ουδετερότητας, επειδή ο ESM αφορά δυνητικά κάθε χώρα-μέλος. (https://www.esm.europa.eu/press-releases/esm-board-governors-appoints-kyriakos-pierrakakis-its-chairperson)

Το Eurogroup, επίσης, δεν αποφασίζει για τα επιτόκια. Αυτό είναι αρμοδιότητα της ΕΚΤ (Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που ρυθμίζει τα βασικά επιτόκια στην ευρωζώνη και άρα επηρεάζει τα δάνεια, τις αποταμιεύσεις και τον πληθωρισμό). Εκεί ακριβώς φαίνεται γιατί η προεδρία έχει επιρροή χωρίς να έχει «κουμπί»: οι αποφάσεις για το δημοσιονομικό πλαίσιο, για τον σχεδιασμό της τραπεζικής ένωσης, για το ψηφιακό ευρώ ή για τη λειτουργία των κεφαλαιαγορών, αλλάζουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο η ΕΚΤ λειτουργεί και μέσα στο οποίο οι αγορές τιμολογούν τον κίνδυνο.

Η συγκυρία: χαμηλή ανάπτυξη και πολλά ρίσκα ταυτόχρονα

Στις προβολές της ΕΚΤ, η ανάπτυξη της ευρωζώνης για το 2026 τοποθετείται στο 1,2%. (https://www.ecb.europa.eu/press/projections/html/ecb.projections202512_eurosystemstaff) Αυτό το νούμερο δεν είναι «ύφεση», αλλά είναι χαμηλό για μια περιοχή που χρειάζεται μαζικές επενδύσεις, από πράσινη μετάβαση μέχρι άμυνα, υποδομές, τεχνητή νοημοσύνη, ενεργειακά δίκτυα.

Χαμηλή ανάπτυξη σημαίνει συνήθως τρία πράγματα για την πολιτική οικονομία της ευρωζώνης:

1. Τα κράτη πιέζονται να στηρίξουν την οικονομία, αλλά έχουν περιορισμούς στους προϋπολογισμούς τους.
2. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να επενδύσουν χωρίς φθηνή και σταθερή χρηματοδότηση.
3. Οι κοινωνίες γίνονται πιο ευαίσθητες σε ανισότητες, επειδή η «πίτα» δεν μεγαλώνει αρκετά για να μοιραστεί χωρίς συγκρούσεις.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο Πιερρακάκης έχει παρουσιάσει τέσσερις προτεραιότητες για τη θητεία του: την προώθηση της Savings and Investment Union (Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων), την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, την ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ και την προστασία της μακροοικονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/kyriakos-pierrakakis-elected-eurogroup-president/)

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι τέσσερις άξονες «κουμπώνουν» σε ένα κοινό πρόβλημα: η Ευρώπη έχει αποταμιεύσεις, αλλά δεν τις μετατρέπει εύκολα σε παραγωγικές επενδύσεις, έχει ενιαίο νόμισμα, αλλά όχι πλήρως ενιαία αγορά κεφαλαίων και υπηρεσιών, έχει ισχυρές τράπεζες σε κάποιες χώρες, αλλά άνισες συνθήκες χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Γιατί η «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» είναι το μεγάλο στοίχημα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει βάλει στο τραπέζι την Savings and Investments Union (SIU) ως συνέχεια και αναβάθμιση της παλιάς προσπάθειας για Capital Markets Union (Ένωση Κεφαλαιαγορών). Στόχος είναι απλός στην περιγραφή, δύσκολος στην εφαρμογή: να φύγει ένα μέρος των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων από τις «αδρανείς» μορφές (κυρίως καταθέσεις) και να χρηματοδοτήσει επενδύσεις, εταιρικά ομόλογα, μετοχές, funds, υποδομές, δηλαδή την πραγματική παραγωγική οικονομία. (https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-unveils-savings-and-investments-union-strategy-enhance-financial-opportunities-eu_en)

Η Επιτροπή περιγράφει το μέγεθος του προβλήματος με έναν αριθμό που λέει πολλά: περίπου 70% των χρηματοοικονομικών αποταμιεύσεων των νοικοκυριών στην ΕΕ βρίσκονται σε τραπεζικές καταθέσεις, σε μια βάση αποταμιεύσεων που αποτιμάται γύρω στα 10 τρισ. ευρώ. (https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-unveils-savings-and-investments-union-strategy-enhance-financial-opportunities-eu_en) Τα στοιχεία του Ευρωσυστήματος δείχνουν επίσης πόσο «τραπεζοκεντρικό» παραμένει το ευρωπαϊκό μοντέλο, με τις καταθέσεις να έχουν πολύ μεγάλο βάρος σε σχέση με επενδυτικά μερίδια. (https://www.ecb.europa.eu/press/stats/ffi/html/ecb.eaefd_full2024q4~5662d9f0c9.en.html?utm_source=openai)

Για τον μέσο πολίτη, αυτό ακούγεται τεχνικό. Στην πράξη, έχει μια πολύ καθημερινή συνέπεια: όταν οι επιχειρήσεις χρηματοδοτούνται σχεδόν αποκλειστικά από τράπεζες, ο δανεισμός «σφίγγει» μόλις αυξηθεί το ρίσκο, μόλις ανέβουν τα επιτόκια, μόλις οι τράπεζες γίνουν πιο συντηρητικές. Αντίθετα, όταν υπάρχουν βαθιές κεφαλαιαγορές, μια υγιής επιχείρηση μπορεί να βρει κεφάλαια και εκτός τράπεζας (μέσω ομολόγων, private equity, χρηματιστηρίου). Αυτό μειώνει το κόστος χρηματοδότησης, άρα βοηθά επενδύσεις και μισθούς να αντέξουν.

Εδώ υπάρχει και το «follow the money» ευρωπαϊκής κλίμακας: η Ευρώπη συζητά ανοιχτά ότι σημαντικές αποταμιεύσεις «φεύγουν» προς αγορές εκτός ΕΕ, ιδιαίτερα προς τις ΗΠΑ, κάτι που στερεί επενδυτική δυναμική από την ευρωπαϊκή οικονομία. (https://www.reuters.com/breakingviews/eu-bank-saving-raid-can-boost-tired-capital-market-2024-04-17/?utm_source=openai) Αν η SIU πετύχει, το κέρδος δεν είναι ιδεολογικό. Είναι γεωοικονομικό: περισσότερα ευρωπαϊκά κεφάλαια για ευρωπαϊκές εταιρείες.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η SIU ενδιαφέρει για δύο λόγους.

Πρώτον, επειδή η Ελλάδα είναι οικονομία όπου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) ζουν σχεδόν αποκλειστικά από τραπεζική χρηματοδότηση, ενώ η πρόσβαση σε κεφαλαιαγορές είναι περιορισμένη. Αν η SIU οδηγήσει σε εργαλεία που κάνουν πιο εύκολη τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων εκτός τραπεζών, οι υγιείς ελληνικές εταιρείες θα έχουν περισσότερες επιλογές και δυνητικά καλύτερους όρους.

Δεύτερον, επειδή η SIU συνδέεται με τεχνικές αλλαγές που επηρεάζουν τις τράπεζες, όπως η τιτλοποίηση (securitisation, δηλαδή η διαδικασία με την οποία ένα πακέτο δανείων μετατρέπεται σε τίτλους που μπορούν να πουληθούν σε επενδυτές, ώστε η τράπεζα να «ελευθερώσει χώρο» στον ισολογισμό της για νέα δάνεια). Όταν αυτό γίνεται με αυστηρούς κανόνες διαφάνειας και κεφαλαιακής επάρκειας, μπορεί να αυξήσει τη ροή πιστώσεων προς επιχειρήσεις, χωρίς να ξαναχτιστεί μια βόμβα κακών δανείων.

Το κρίσιμο ερώτημα για την Ελλάδα είναι ποιοι θα πάρουν τα νέα κεφάλαια: οι μεγάλες εταιρείες που ήδη έχουν πρόσβαση ή οι ΜμΕ που είναι «τραπεζικά οριακές»; Η εμπειρία λέει ότι χωρίς σωστό σχεδιασμό, οι κερδισμένοι είναι οι ήδη ισχυροί. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική πίεση μέσα στο Eurogroup θα πάει και προς μέτρα προστασίας επενδυτών, κανόνες διαφάνειας και ένα πλαίσιο που δεν κάνει τις μικρότερες οικονομίες ουραγούς.

Ενιαία αγορά: ανταγωνιστικότητα, αλλά και συγκρούσεις με κατεστημένα συμφέροντα

Η δεύτερη προτεραιότητα, η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, ακούγεται «ευρωπαϊκό κλισέ», αλλά έχει συγκεκριμένη ουσία: η Ευρώπη έχει ενιαίο νόμισμα, όμως σε πολλούς κλάδους λειτουργεί ακόμη ως άθροισμα εθνικών αγορών, με διαφορετικούς κανόνες, εποπτείες, αδειοδοτήσεις και εμπόδια. Αυτό κρατά μικρές τις αγορές, άρα μειώνει τις οικονομίες κλίμακας, άρα ανεβάζει το κόστος.

Οι στρατηγικοί τομείς που αναφέρονται συχνά είναι οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια, η πράσινη τεχνολογία, οι ψηφιακές υπηρεσίες. Ο κοινός παρονομαστής είναι η παραγωγικότητα: χωρίς μεγαλύτερη παραγωγικότητα, η αύξηση μισθών σκοντάφτει στον πληθωρισμό και στην απώλεια ανταγωνιστικότητας.

Για την Ελλάδα, η ενιαία αγορά έχει δύο πρόσωπα:

• Ως καταναλωτές και επιχειρήσεις, κερδίζουμε από πιο έντονο ανταγωνισμό, καλύτερες υπηρεσίες, χαμηλότερο κόστος σε υποδομές που χρησιμοποιούν όλοι (συνδεσιμότητα, ψηφιακές υπηρεσίες, ενέργεια).
• Ως οικονομία με τομείς όπου υπάρχουν ολιγοπωλιακές δομές, οι αλλαγές μπορεί να πιέσουν κερδοφορίες και να φέρουν πολιτικές αντιδράσεις.

Εδώ η προεδρία του Eurogroup δεν «σπάει» μονοπώλια. Μπορεί όμως να βάλει την ανταγωνιστικότητα στο κέντρο της δημοσιονομικής και επενδυτικής ατζέντας: όταν μια χώρα ζητά χώρο για επενδύσεις, το αν αυτές οι επενδύσεις πάνε σε παραγωγικές υποδομές ή σε κατανάλωση, καθορίζει και το πόσο πειστική είναι στις αγορές.

Ψηφιακό ευρώ: ένα νόμισμα, μια υποδομή πληρωμών, πολλά συμφέροντα

Η τρίτη προτεραιότητα, το ψηφιακό ευρώ, είναι από τις πιο «παρεξηγήσιμες» έννοιες. Πρόκειται για retail CBDC (Central Bank Digital Currency), δηλαδή ψηφιακό χρήμα που αποτελεί άμεση υποχρέωση της κεντρικής τράπεζας, όπως είναι τα μετρητά, αλλά σε ψηφιακή μορφή. Σκοπός είναι να υπάρχει μια πανευρωπαϊκή, δημόσια επιλογή ψηφιακών πληρωμών, συμπληρωματική προς τα μετρητά και τις ιδιωτικές λύσεις. (https://finance.ec.europa.eu/publications/digital-euro-package_en)

Το έργο έχει ήδη περάσει από φάσεις σχεδιασμού και προετοιμασίας. Από 1/11/2023 το Ευρωσύστημα βρίσκεται σε διετή «preparation phase», με δουλειά σε rulebook (κανόνες λειτουργίας), επιλογές παρόχων υποδομής, δοκιμές (και offline δυνατότητες) και βαθμονόμηση safeguards όπως τα όρια κατοχής. (https://www.ecb.europa.eu/euro/digital_euro/progress/html/ecb.deprp202510.en.html) Το Eurogroup παρακολουθεί και τοποθετείται πολιτικά για την εξέλιξη του έργου. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/10/18/statement-by-the-eurogroup-on-the-decision-of-the-ecb-s-governing-council-to-launch-the-next-phase-of-the-digital-euro-project/)

Ένα από τα πιο ουσιαστικά πολιτικά σημεία είναι ότι τα κράτη-μέλη ζητούν safeguards. Υπάρχει ήδη διαπραγματευτική κατεύθυνση στο Συμβούλιο της ΕΕ για ψηφιακό ευρώ με online και offline λειτουργικότητα και με όρια κατοχής (holding limits), ώστε να προστατευθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-council-backs-digital-euro-with-both-online-offline-functionality-2025-12-19/)

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι πιέζονται από το ψηφιακό ευρώ

Εδώ το «ποιος πληρώνει, ποιος κερδίζει» είναι καθαρό:

• Οι καταναλωτές δυνητικά κερδίζουν, αν το ψηφιακό ευρώ μειώσει το κόστος πληρωμών και αυξήσει τον ανταγωνισμό σε ένα οικοσύστημα που σήμερα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ιδιωτικά σχήματα καρτών και υποδομών.
• Οι μικρές επιχειρήσεις κερδίζουν, αν μειωθούν οι προμήθειες αποδοχής πληρωμών και αν υπάρξει φθηνότερη, πανευρωπαϊκή λύση για τουριστικές συναλλαγές.
• Οι εμπορικές τράπεζες ανησυχούν για τις καταθέσεις: αν ένας πολίτης κρατά χρήματα σε ψηφιακό ευρώ, αυτά δεν είναι κατάθεση στην τράπεζα, άρα η τράπεζα χάνει φθηνή χρηματοδότηση. Τα holding limits υπάρχουν ακριβώς για να περιορίσουν αυτό το σοκ.

Για την Ελλάδα, το θέμα έχει ειδικό βάρος, επειδή τα ελληνικά νοικοκυριά είναι ιδιαίτερα «καταθεσιοκεντρικά» σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, άρα θεωρητικά πιο εκτεθειμένα σε μια μετακίνηση αποταμιεύσεων από καταθέσεις προς ένα ψηφιακό μέσο. (https://publications.europa.eu/resource/cellar/16cb84b6-4154-11f0-b9f2-01aa75ed71a1.0001.03/DOC_1?utm_source=openai) Αν ο σχεδιασμός μείνει στην ευρωπαϊκή γραμμή των ορίων και του μοντέλου διανομής μέσω τραπεζών και παρόχων πληρωμών, η μετάβαση γίνεται ελεγχόμενη. Αν οι πολιτικές πιέσεις οδηγήσουν σε πιο «ελεύθερο» προϊόν, ο κίνδυνος μεταφοράς καταθέσεων μεγαλώνει, ειδικά σε περιόδους άγχους.

Σταθερότητα: το «χαλί» πάνω στο οποίο πατάνε όλα τα άλλα

Η τέταρτη προτεραιότητα, η μακροοικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα, είναι ο κοινός παρονομαστής. Η ευρωζώνη λειτουργεί με κανόνες, αλλά και με εμπιστοσύνη των αγορών ότι οι κανόνες εφαρμόζονται.

Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στο κόστος δανεισμού των κρατών. Οι αγορές δεν διαβάζουν μόνο τα ελλείμματα. Διαβάζουν την πολιτική συνοχή, την προβλεψιμότητα και την ικανότητα να παράγονται αποφάσεις. Όταν αυτό κλονίζεται, ανεβαίνουν τα spreads (η διαφορά απόδοσης, π.χ. του ελληνικού 10ετούς ομολόγου σε σχέση με το γερμανικό). Όταν αυτό ενισχύεται, τα spreads τείνουν να συμπιέζονται.

Η Ελλάδα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον εδώ, επειδή η «μνήμη» της κρίσης παραμένει στους μηχανισμούς τιμολόγησης κινδύνου. Ακόμη κι αν οι αποδόσεις και τα spreads είναι πολύ πιο ήπια σε σχέση με το 2010-2015, παραμένουν ευαίσθητα σε σήματα για δημοσιονομική πορεία, τραπεζικούς κινδύνους και πολιτική σταθερότητα. Σε πρόσφατα στιγμιότυπα της αγοράς, οι αποδόσεις του ελληνικού 10ετούς έχουν κινηθεί σε επίπεδα γύρω στο 3,2%-3,6%, με spreads σε εύρος περίπου 70-100 μονάδες βάσης, με την κλασική επιφύλαξη ότι αυτά αλλάζουν καθημερινά. (https://www.scribd.com/document/859959524/Note-on-the-Greek-economy-24-January-2025?utm_source=openai)

Η προεδρία του Eurogroup από Έλληνα υπουργό δεν «ρίχνει» αυτόματα τις αποδόσεις. Μπορεί όμως να μειώσει ένα κομμάτι του πολιτικού ρίσκου, εφόσον η προεδρία λειτουργήσει ως δύναμη συνεννόησης και όχι ως πεδίο εθνικής προβολής. Οι αγορές ανταμείβουν την προβλεψιμότητα.

Η Ελλάδα μέσα στην ευρωζώνη: τι αλλάζει στην πραγματική οικονομία

Όλα τα παραπάνω έχουν νόημα μόνο αν ακουμπάνε στην καθημερινότητα. Η πραγματική οικονομία της Ελλάδας κινείται σε μια λεπτή ισορροπία:

• Θέλει ανάπτυξη, επειδή οι μισθοί πιέστηκαν για χρόνια.
• Θέλει αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, επειδή το κόστος ζωής χτυπά δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
• Θέλει πιστώσεις, επειδή οι ΜμΕ είναι η ραχοκοκαλιά της απασχόλησης.
• Θέλει χαμηλότερο κόστος δανεισμού, επειδή το κράτος κουβαλά υψηλό χρέος, άρα κάθε μονάδα βάσης στις αποδόσεις «μετράει» σε τόκους.

Στις ευρωπαϊκές προβλέψεις για την Ελλάδα, υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια που συχνά χάνεται: άλλο ονομαστική αύξηση μισθών και άλλο πραγματική (δηλαδή αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός). Σε προβολές της Επιτροπής, μια μέση αύξηση μισθού γύρω στο 3,6% με πληθωρισμό γύρω στο 2,3% σημαίνει πραγματική αύξηση περίπου 1,3%. (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/greece/economic-forecast-greece_en?utm_source=openai) Αυτό είναι θετικό, αλλά δεν «σβήνει» την προηγούμενη απώλεια αγοραστικής δύναμης, ούτε μοιράζεται ισότιμα σε όλους τους εργαζόμενους.

Η κοινωνική εικόνα το επιβεβαιώνει: ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE, ένας σύνθετος δείκτης της Eurostat που μετρά πόσοι ζουν σε φτώχεια, σοβαρή υλική στέρηση ή σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας) παραμένει υψηλός στην Ελλάδα, κοντά στο 26,9% σε πρόσφατες μετρήσεις. (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/kom%282025%290223/forslag/2146736/3035442/index.htm?utm_source=openai)

Αυτό είναι κλειδί για να διαβάσουμε σωστά την ατζέντα του Eurogroup: η «σταθερότητα» και η «ανταγωνιστικότητα» δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Αν μεταφραστούν σε επενδύσεις, παραγωγικότητα και καλύτερη χρηματοδότηση, μπορούν να στηρίξουν πραγματικά εισοδήματα. Αν μείνουν σε τεχνικές συζητήσεις, η πολιτική δυσαρέσκεια θα μεγαλώσει, άρα θα μεγαλώσει και το ρίσκο αστάθειας που τελικά τιμωρούν οι αγορές.

Τουρισμός, ναυτιλία και η ισοτιμία: ο αθέατος σύνδεσμος

Η Ελλάδα έχει ένα μοντέλο ανάπτυξης με ισχυρή εξάρτηση από υπηρεσίες προς το εξωτερικό, κυρίως τουρισμό και ναυτιλία. Αυτό σημαίνει ότι η ισοτιμία του ευρώ, η διεθνής ζήτηση, οι τιμές ενέργειας και οι εμπορικές εντάσεις ακουμπάνε άμεσα το ελληνικό εισόδημα.

• Ισχυρό ευρώ κάνει τις διακοπές στην Ελλάδα πιο ακριβές για τουρίστες από χώρες με ασθενέστερα νομίσματα, αλλά μειώνει το κόστος ορισμένων εισαγωγών.
• Ασθενές ευρώ μπορεί να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα σε τουριστικές υπηρεσίες, αλλά ακριβαίνει εισαγόμενα προϊόντα που τιμολογούνται σε δολάρια, όπως μέρος της ενέργειας.

Το Eurogroup δεν «ρυθμίζει» την ισοτιμία, αλλά οι επιλογές του επηρεάζουν τη συνολική αξιοπιστία του ευρώ. Αν η SIU ενισχύσει το βάθος των ευρωπαϊκών αγορών κεφαλαίου, αν το ψηφιακό ευρώ δημιουργήσει πιο ισχυρή ευρωπαϊκή υποδομή πληρωμών, τότε ενισχύεται και η νομισματική κυριαρχία της ΕΕ, άρα, σε βάθος χρόνου, η θέση του ευρώ. Αυτή είναι μια αργή διαδικασία, αλλά είναι ο στρατηγικός ορίζοντας.

Πού πάνε τα λεφτά: οι κερδισμένοι, οι πιεσμένοι, οι «ενδιάμεσοι»

Η ατζέντα της προεδρίας, αν προχωρήσει, θα μετακινήσει χρήμα, ρίσκο και ισχύ. Σχηματικά:

Κερδίζουν πιθανότερα

• Επιχειρήσεις με επενδυτικά σχέδια σε πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, επειδή η SIU στοχεύει να μειώσει το κόστος κεφαλαίου και να ανοίξει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης. (https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-unveils-savings-and-investments-union-strategy-enhance-financial-opportunities-eu_en)
• Μεσαίες και μεγάλες εταιρείες που μπορούν να αξιοποιήσουν κεφαλαιαγορές. Αυτό είναι το «φυσικό» πρώτο κύμα, επειδή έχουν καλύτερη πληροφόρηση, αξιολογήσεις, μεγαλύτερη διαφάνεια.
• Πάροχοι χρηματοοικονομικών υπηρεσιών (asset managers, χρηματιστηριακές, θεσμικοί επενδυτές) που θα δουν αύξηση προϊόντων, ροών και προμηθειών, εφόσον η SIU αυξήσει τη συμμετοχή των πολιτών στις αγορές.

Πιέζονται ή χρειάζονται προσαρμογή

• Τράπεζες σε δύο μέτωπα: από τη μία θέλουν τη SIU επειδή μια λειτουργική αγορά τιτλοποιήσεων και κεφαλαίων μπορεί να τους δώσει χώρο για νέες χορηγήσεις, από την άλλη ανησυχούν για το ψηφιακό ευρώ και τη μετακίνηση καταθέσεων. Τα holding limits συζητούνται ακριβώς για να ισορροπήσουν αυτή τη σύγκρουση. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-council-backs-digital-euro-with-both-online-offline-functionality-2025-12-19/)
• Επιχειρήσεις που ζουν σε προστατευμένα ρυθμιστικά περιβάλλοντα, όπου η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και ο ανταγωνισμός θα συμπιέσουν περιθώρια κέρδους.

Κίνδυνοι κατανομής (distribution) που χρειάζονται προσοχή

• Νοικοκυριά με χαμηλή χρηματοοικονομική παιδεία: αν η πολιτική πίεση για «επένδυση των αποταμιεύσεων» μεταφραστεί σε σύνθετα προϊόντα χωρίς προστασία, το κοινωνικό κόστος μπορεί να είναι μεγάλο. Η SIU χρειάζεται κανόνες διαφάνειας και προστασίας επενδυτών για να μην δημιουργηθεί νέο κύμα δυσαρέσκειας. (https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-unveils-savings-and-investments-union-strategy-enhance-financial-opportunities-eu_en)
• ΜμΕ: μπορούν να κερδίσουν αν αυξηθεί ο ανταγωνισμός στη χρηματοδότηση και αν οι τράπεζες βρουν χώρο να δανείσουν περισσότερο. Μπορούν όμως να μείνουν πίσω αν τα νέα κεφάλαια κατευθυνθούν μόνο σε «εύκολους» δανειολήπτες.

Τι να περιμένουμε τους επόμενους 6-12 μήνες: τα συγκεκριμένα ορόσημα

Η επιτυχία μιας προεδρίας δεν κρίνεται από τα συνθήματα, κρίνεται από τα πρακτικά βήματα. Στο πρώτο κομμάτι της θητείας, τρία πράγματα ξεχωρίζουν:

1. Η διαχείριση της ατζέντας και των συμμαχιών στο Eurogroup, με πρώτη δοκιμή τη συνεδρίαση της 19/1/2026. (https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/eurogroup/2026/01/19/)

2. Το θεσμικό παζλ γύρω από την ΕΚΤ, καθώς στο ίδιο Eurogroup αναμένεται συζήτηση για τις υποψηφιότητες για τη θέση αντιπροέδρου της ΕΚΤ (η λήξη θητείας στα τέλη Μαΐου 2026 κάνει τις ισορροπίες ευαίσθητες). (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/01/09/statement-by-the-eurogroup-president-on-the-nominations-for-the-post-of-ecb-vice-president/)

3. Η πορεία του ψηφιακού ευρώ στο νομοθετικό σκέλος, επειδή υπάρχει ήδη πακέτο προτάσεων από την Επιτροπή και διαμορφώνονται θέσεις στο Συμβούλιο, με κρίσιμα στοιχεία όπως offline δυνατότητα και όρια κατοχής. (https://finance.ec.europa.eu/publications/digital-euro-package_en) (https://www.reuters.com/business/finance/eu-council-backs-digital-euro-with-both-online-offline-functionality-2025-12-19/)

Σε όλα αυτά, υπάρχει ένα κοινό «τεστ αξιοπιστίας»: θα καταφέρει η ευρωζώνη να συνδυάσει επενδύσεις και σταθερότητα σε περιβάλλον χαμηλής ανάπτυξης; Η πρόβλεψη 1,2% για το 2026 δείχνει ότι η απάντηση δεν θα έρθει από την τύχη, θα έρθει από θεσμικές επιλογές που κινητοποιούν κεφάλαια χωρίς να ανοίγουν νέες τρύπες κινδύνου. (https://www.ecb.europa.eu/press/projections/html/ecb.projections202512_eurosystemstaff)

Το συμπέρασμα για την Ελλάδα: ευκαιρία, αλλά με αυστηρούς κανόνες παιχνιδιού

Η ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup από Έλληνα υπουργό αποτελεί θεσμική ευκαιρία για τη χώρα να βρίσκεται στο κέντρο των συζητήσεων που θα καθορίσουν το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μοντέλο της επόμενης δεκαετίας. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/kyriakos-pierrakakis-elected-eurogroup-president/) Η ευκαιρία δεν είναι «εθνικό προνόμιο». Είναι πρόσβαση σε πληροφορία, σε διαμόρφωση ατζέντας και σε δυνατότητα να αναδειχθούν ζητήματα που αφορούν ιδιαίτερα τις πιο τραπεζοκεντρικές και πιο ευάλωτες οικονομίες.

Η άλλη όψη είναι η ευθύνη: η Ελλάδα έχει συμφέρον να λειτουργεί ως «φορέας αξιοπιστίας» στο εσωτερικό του ευρώ, επειδή αυτό περνά στις αγορές και τελικά στο κόστος δανεισμού. Το ίδιο ισχύει και για την κοινωνική συνοχή. Με δείκτες κοινωνικού κινδύνου τόσο υψηλούς, η οικονομική πολιτική χρειάζεται να παράγει πραγματικά εισοδήματα, όχι μόνο ονομαστικές βελτιώσεις. (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/kom%282025%290223/forslag/2146736/3035442/index.htm?utm_source=openai) (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/greece/economic-forecast-greece_en?utm_source=openai)

Αν η SIU καταφέρει να κατευθύνει ένα κομμάτι ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε ευρωπαϊκές επενδύσεις, αν η ενιαία αγορά μειώσει τριβές που κρατούν χαμηλή την παραγωγικότητα, αν το ψηφιακό ευρώ γίνει εργαλείο ανταγωνισμού στις πληρωμές χωρίς να αποσταθεροποιεί τις τράπεζες, τότε η ευρωζώνη θα έχει κερδίσει κάτι σπάνιο: ανάπτυξη με θεσμική αντοχή. (https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-unveils-savings-and-investments-union-strategy-enhance-financial-opportunities-eu_en) (https://www.reuters.com/business/finance/eu-council-backs-digital-euro-with-both-online-offline-functionality-2025-12-19/)

Αυτός είναι ο πήχης. Και εκεί θα κριθεί η προεδρία.