Επιστρέφουν 26 αρχαιότητες από ΗΠΑ: Διπλωματία χωρίς συλλήψεις, πρόβα για τον Παρθενώνα

Ζυγίζει 227 κιλά, είναι ένας μαρμάρινος κορμός του Ασκληπιού του 1ου-2ου αιώνα μ.Χ., και επέστρεψε στην Ελλάδα μέσα σε ένα κιβώτιο. Μαζί του, 25 αρχαία νομίσματα από την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο. Σύνολο 26 αντικείμενα, που παραδόθηκαν στις 23 Απριλίου στην ελληνική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον, παρουσία της Λίνας Μενδώνη και αξιωματούχων των αμερικανικών διωκτικών αρχών (protothema.gr).

Για την υπουργό Πολιτισμού πρόκειται για ένα ακόμα χτύπημα σε ένα «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Τα νούμερα, ωστόσο, δείχνουν μια διαφορετική πραγματικότητα: τα αντικείμενα επιστρέφουν, κανείς όμως δεν πηγαίνει φυλακή.

Από το 2007, οι αμερικανικές αρχές έχουν επιστρέψει πάνω από 200 αντικείμενα στην Ελλάδα (euronews). Στις 26 αρχαιότητες της Απριλίου, οι ανακοινώσεις δεν αναφέρουν καμία σύλληψη, καμία ποινική δίωξη ενάντια σε οίκο δημοπρασιών ή έμπορο. Ένα χρυσό νόμισμα της Λαμψάκου ταξίδεψε από την Ελλάδα στη Γερμανία και κατέληξε σε δημοπρατήριο της Φιλαδέλφειας μετά από πώληση σε αρχηγό κυκλώματος για 7.000 ευρώ (lifo.gr). Το αντικείμενο επιστρέφει. Ο μηχανισμός που το διακίνησε, παραμένει.

Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν τις επιστροφές ως εργαλείο ήπιας ισχύος. Το State Department έχει περιγράψει σε ελληνικά μέσα τις παραδόσεις ως «sweetener» για την ανανέωση του διμερούς Μνημονίου Συνεργασίας (culturalpropertyobserver.blogspot.com) που υπογράφεται εκ νέου τον Σεπτέμβριο 2026 στην Ουάσιγκτον. Φτηνή δικαστικά, βαρύτιμη διπλωματικά: μια τελετή που γεμίζει εικόνα χωρίς να αγγίζει την αγορά.

Η Αθήνα δεν αναφέρει ευθέως τα Γλυπτά. Δεν χρειάζεται. Τον Δεκέμβριο 2025, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψήφισε με 146 ψήφους ψήφισμα ελληνικής πρωτοβουλίας που καλεί για επιστροφή αντικειμένων αφαιρεθέντων πριν από τη Σύμβαση UNESCO του 1970 (greeknewsagenda.gr), ακριβώς το παράθυρο μέσα στο οποίο ο Έλγιν αφαίρεσε τα μάρμαρα (1801-1812). Η συνάντηση Μητσοτάκη-Στάρμερ τον περασμένο Δεκέμβριο δεν παρήγαγε δεσμεύσεις. Το British Museum Act 1963 παραμένει ο τοίχος.

Κάθε τελετή στην Ουάσιγκτον είναι, με τον τρόπο της, μια πρόβα για το Λονδίνο. Και κάθε αμερικανική «χορηγία» αρχαιοτήτων, ένα μέτρο του τι μπορεί να γίνει όταν υπάρχει πολιτική βούληση, και τι όχι, όταν λείπει.