Επείγον σήμα σε εφοπλιστές: «Μακριά από το Ιράν» ενόψει πολεμικής κλιμάκωσης

Ενώ τα βλέμματα είναι στραμμένα στη ρητορική Τραμπ-Τεχεράνης, η πραγματική είδηση για την Αθήνα γράφτηκε αθόρυβα στις 27 και 29 Ιανουαρίου. Το ελληνικό Υπουργείο Ναυτιλίας εξέδωσε επείγουσες προειδοποιήσεις προς τις ενώσεις πλοιοκτητών: μείνετε μακριά από τα ιρανικά χωρικά ύδατα.

Δεν πρόκειται για τυπική οδηγία. Με την ελληνόκτητη ναυτιλία να ελέγχει το 29% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων, η Ελλάδα δεν είναι θεατής στην κρίση του Κόλπου· είναι ο βασικός μεταφορέας του ρίσκου.

Η διπλωματία της κανονιοφόρου

Η Ουάσιγκτον μιλάει για «διαπραγματεύσεις», αλλά η γλώσσα του σώματος είναι καθαρά στρατιωτική. Η ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln και βομβαρδιστικών B-52 δεν αποσκοπεί σε διάλογο, αλλά σε συνθηκολόγηση. Πρόκειται για κλασική εξαναγκαστική διπλωματία (coercive diplomacy): ο Τραμπ ζητά τον πλήρη πυρηνικό και πυραυλικό αφοπλισμό του Ιράν, απειλώντας με οικονομική ασφυξία ή χτύπημα.

Ωστόσο, το Ιράν έχει μάθει το μάθημά του από την κατάρρευση της συμφωνίας του 2015 (JCPOA) και την επιχείρηση Midnight Hammer του περασμένου Ιουνίου. Γνωρίζει ότι χωρίς πυρηνικό «κατώφλι», είναι ευάλωτο. Γι' αυτό, ενώ συζητά μέσω διαμεσολαβητών, προγραμματίζει ασκήσεις με πραγματικά πυρά στα Στενά του Ορμούζ (in.gr), στέλνοντας μήνυμα ότι μπορεί να προκαλέσει παγκόσμιο ενεργειακό έμφραγμα.

Η ιστορική στροφή του Κόλπου

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της παρούσας κρίσης είναι αυτό που δεν συμβαίνει. Για πρώτη φορά, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ αρνήθηκαν ρητά τη χρήση του εναέριου χώρου τους στις ΗΠΑ για επιθέσεις κατά του Ιράν (Fox News).

Ο λόγος είναι ωμός ρεαλισμός: Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS) είδε το 2019 τις εγκαταστάσεις της Aramco να φλέγονται χωρίς αμερικανική απάντηση. Πλέον, το Ριάντ προτιμά την ύφεση με την Τεχεράνη (υπό την εγγύηση της Κίνας) παρά να γίνει σάκος του μποξ για χάρη της Ουάσιγκτον.

Αυτό αναβαθμίζει αυτόματα τη γεωπολιτική αξία της Σούδας. Καθώς οι επιλογές των ΗΠΑ στον Κόλπο περιορίζονται, η Κρήτη γίνεται ακόμη πιο κρίσιμος κόμβος ανεφοδιασμού και υποστήριξης επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, αυξάνοντας όμως και την έκθεση της χώρας σε ασύμμετρες απειλές.

Το κόστος στο ράφι

Για τον Έλληνα καταναλωτή, το διακύβευμα μετριέται σε ευρώ. Μπορεί ένα πλήρες κλείσιμο των Στενών να θεωρείται «σενάριο αυτοκτονίας» για το Ιράν, αλλά μια μερική διατάραξη είναι πιθανή.

Ακόμα και μια μικρή εμπλοκή στη ροή του πετρελαίου (το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης περνάει από εκεί) θα εκτόξευε τις τιμές πάνω από τα $100 το βαρέλι. Για την Ελλάδα, που εξαρτάται από εισαγόμενο LNG (συχνά από το Κατάρ, που περνάει επίσης από τα Στενά) και πετρέλαιο, αυτό θα σήμαινε άμεση αναζωπύρωση του πληθωρισμού.

Η κατάσταση θυμίζει δωμάτιο γεμάτο αέριο όπου όλοι παίζουν με αναπτήρες. Το Ιράν πιέζεται εσωτερικά από αιματηρές διαδηλώσεις (με αναφορές για χιλιάδες νεκρούς) και εξωτερικά από τις ΗΠΑ. Ένα τυχαίο περιστατικό —μια κατάρριψη drone ή μια παρεξήγηση σε ναυτική άσκηση— αρκεί για να μετατρέψει την «πίεση» σε ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.