Εντεκα βουλευτές της ΝΔ στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Έντεκα εν ενεργεία βουλευτές της ΝΔ καλούνται από σήμερα να δώσουν εξηγήσεις στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ως ύποπτοι, με τον Κώστα Αχ. Καραμανλή και την Κατερίνα Παπακώστα να ελέγχονται για κακούργημα επειδή τα ποσά υπερβαίνουν τις 120.000 ευρώ (Ethnos · Newsbeast). Την ίδια ώρα, η έρευνα για τους πρώην υπουργούς της ίδιας υπόθεσης σταματά στο άρθρο 86 του Συντάγματος. Την προηγουμένη είχαν περάσει από τα γραφεία της EPPO περίπου 50 μη πολιτικά πρόσωπα, στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ, αγρότες και ιδιώτες, με προθεσμία έως τις 5 Ιουνίου να καταθέσουν υπομνήματα (News247).

Ο μηχανισμός πίσω από την έρευνα της EPPO αφορά ένα σύστημα ψευδών δηλώσεων ΟΣΔΕ για το 2021. Εκτάσεις που δεν ανήκαν στους αιτούντες, βοσκότοποι που δεν χρησιμοποιούνταν, ζώα που δεν υπήρχαν ή δεν έφεραν νόμιμη σήμανση. Η αίτηση γινόταν επιλέξιμη πριν προλάβουν να φτάσουν ουσιαστικοί έλεγχοι, και η ενίσχυση καταβαλλόταν κανονικά.

Το μοτίβο αποτυπώνεται και σε συναφή υπόθεση στην Κρήτη. Εκτάσεις φέρεται να αποσπώνταν με εκβιασμό από τους νόμιμους ιδιοκτήτες, προκειμένου να δηλωθούν και να επιδοτηθούν τρίτοι (News247 EN). Στη δικογραφία του 2021 η EPPO εξετάζει οργανωμένο σχέδιο, καταγεγραμμένες συνομιλίες και πιθανές εσωτερικές διευκολύνσεις. Δημόσιο κατηγορητήριο ανά πρόσωπο δεν υπάρχει ακόμη, ούτε επίσημη ποσοτικοποίηση της συνολικής ζημίας.

Επειδή οι αγροτικές ενισχύσεις είναι ευρωπαϊκοί πόροι, η υπόθεση δεν ανήκει μόνο στις ελληνικές αρχές. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ιδρύθηκε με τον Κανονισμό 2017/1939 ακριβώς για να ερευνά απάτη και υπεξαίρεση σε βάρος του προϋπολογισμού της Ένωσης (EUR-Lex). Σε αντίθεση με την OLAF, που είναι διοικητική υπηρεσία, η EPPO είναι κανονική εισαγγελική αρχή. Μέσω των Εντεταλμένων Ευρωπαίων Εισαγγελέων κατευθύνει την έρευνα μέσα στο εθνικό σύστημα και οδηγεί υποθέσεις στα ελληνικά δικαστήρια (EPPO). Για πρώτη φορά σε ελληνικό μεγάλο σκάνδαλο δημοσίου χρήματος, ο πρώτος εισαγγελέας δεν διορίζεται στην Αθήνα.

Αυτό ισχύει όμως μόνο για ιδιώτες, υπαλλήλους και, μετά την άρση ασυλίας στις 22 Απριλίου, για τους 11 βουλευτές (thetoc.gr). Στους υπουργούς ορθώνεται το άρθρο 86: η EPPO μπορεί να συγκεντρώσει στοιχεία και να τα διαβιβάσει, αλλά το κλειδί της ποινικής δίωξης το κρατά η Βουλή (Σύνταγμα άρθρο 86). Γι' αυτό οι δύο δικογραφίες κινήθηκαν σε διαφορετικές τροχιές: η μία προς τους εισαγγελείς, η άλλη, για τους Σπήλιο Λιβανό και Φωτεινή Αραμπατζή, προς την κοινοβουλευτική προανακριτική.

Η θεσμική απάντηση της κυβέρνησης ήταν η προσθήκη του άρθρου 32Α στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, μια fast-track διαδικασία για βουλευτές με αρμένη ασυλία: ορισμός δικασίμου εντός τριμήνου για πλημμελήματα, ειδικός εφέτης ανακριτής για κακουργήματα, κατά προτεραιότητα εισαγωγή στο ακροατήριο (Newsbeast). Η αρχική διατύπωση φαινόταν να μεταφέρει την κύρια έρευνα από τους Εντεταλμένους Ευρωπαίους Εισαγγελείς σε εθνικό εφέτη. Η Λάουρα Κοβέσι έστειλε δύο επιστολές στον υπουργό Δικαιοσύνης μιλώντας για περιορισμό αρμοδιοτήτων που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ (athina984.gr · Pentapostagma).

Η κυβέρνηση υποχώρησε στα γραπτά. Νομοτεχνική βελτίωση περιόρισε τον εφέτη σε απολογία και μέτρα δικονομικού καταναγκασμού, με τις λοιπές ανακριτικές πράξεις να παραμένουν στους Εντεταλμένους (Iefimerida). Η τροπολογία πέρασε μόνο με ψήφους της ΝΔ (newpost.gr). Το σχήμα που προκύπτει έχει δύο ταχύτητες: επιτάχυνση για τους βουλευτές, ασπίδα για τους υπουργούς.

Η πραγματική επίπτωση δεν εξαντλείται στα πολιτικά πρόσωπα. Ήδη 27.193 δικαιούχοι του 2023 καλούνται από την ΑΑΔΕ να επιστρέψουν περίπου 16,3 εκατ. ευρώ ως αχρεωστήτως καταβληθέντα, ενώ νόμιμοι παραγωγοί μπαίνουν σε καθεστώς καθυστερήσεων και «κόκκινων» αγροτεμαχίων χωρίς πληρωμές (Agrotypos).

Πέντε χρόνια μετά τις πληρωμές του 2021, ο ενιαίος λογαριασμός παραμένει δημόσια ανύπαρκτος: πόσα δόθηκαν παράνομα συνολικά, πόσα έχουν ανακτηθεί, πόσοι νόμιμοι αγρότες έχασαν στο μεταξύ. Η EPPO μπορεί να φτάσει στους βουλευτές. Στους αριθμούς δεν έχει φτάσει ακόμη κανείς.